Elli Paspala

Elli Paspala dorastała w Nowym Jorku w rodzinie o salonickich korzeniach. Zaczęła naukę fortepianu jako dziecko i ukończyła Manhattan School of Music. Studiowała klasyczny śpiew u sopranistki Judith Raskin oraz aktorstwo u Williama Hickeya. Koncerty w USA i Kanadzie ukształtowały wykonawczynię swobodną w kilku tradycjach muzycznych.

Przyjechała do Grecji w 1982 roku. Koncerty i nagrania z Manosem Hadjidakisem określiły wczesną grecką karierę. Ta więź nie usunęła muzyki poznanej w Ameryce. Późniejszy repertuar czerpał z obu środowisk, a greccy kompozytorzy dawali nowe piosenki i własne miejsce we współczesnej muzyce kraju.

Partnerzy to między innymi Panagiotis Kalantzopoulos, Evanthia Reboutsika, David Lynch, Stavros Lantsias i Takis Farazis. Małe zespoły łączą głos z różnymi kombinacjami instrumentów, większe projekty oferują inne możliwości. Archiwum Greckiej Opery Narodowej dokumentuje też udział w Μέσα χώρα (W głębi kraju) w 2022 roku. W ówczesnym wywiadzie wyjaśniała wpływ muzykalności każdego języka na interpretację. Język zmienia się między projektami razem ze stylem i akompaniamentem instrumentalnym.

Pierwszy album solowy Στη λάμψη του φεγγαριού (W blasku księżyca) ukazał się w 1988 roku z obcojęzycznym repertuarem. Το νησί των λωτοφάγων (Wyspa Lotofagów) wyszła w 1990 roku z muzyką Stamosa Semsisa i greckimi tekstami. Oba pokazują różne kierunki językowe i muzyczne od początku solowej dyskografii.

Για τη συνήθεια του έρωτα (Dla przyzwyczajenia miłości) z 1997 roku łączy muzykę Panagiotisa Kalantzopoulosa i kilku autorów tekstów. Λευκό μου γιασεμί (Mój biały jaśmin) ma słowa Michalisa Ganasa. Trio z 2001 roku daje inne otoczenie. W wersji koncertowej ze Sfendony ze stycznia 2001 roku Stavros Lantsias gra na gitarze klasycznej, David Lynch na flecie i perkusjonaliach. Aranżacja umieszcza piosenkę w małym zespole, ze szarpanymi strunami i oddechem fletu wokół głosu.

My American Songbook (Mój amerykański śpiewnik) w Herodeonie w lipcu 2023 roku powrócił do nowojorskiego repertuaru, od Cole’a Portera i Gershwina po Joni Mitchell i Prince’a. Festiwal Aten i Epidauros dokumentuje Vassilikosa i zespół pod Lynchem, z Farazisem przy fortepianie. Amerykański repertuar stoi obok greckich nagrań, każde z własnym językiem i kontekstem.

Paspala łączy edukację muzyczną, greckich autorów piosenek i różne tradycje wykonania. Jej myśl o języku zachęca do słuchania słów obok głosu.

Znajdź Λευκό μου γιασεμί na oficjalnym kanale YouTube Stavrosa Lantsiasa. Rozpoznaj λευκό, „biały”, i μου, „mój”. Opisz swój kwiat: Το λουλούδι μου είναι λευκό, „Mój kwiat jest biały”. Zmień na Τα λουλούδια μου είναι λευκά, „Moje kwiaty są białe”, zauważając końcówkę przymiotnika. Najpierw przeczytaj adaptację na głos i porównaj zwykłą mowę ze śpiewem. Ćwiczenie A2 dotyczy koloru, przynależności i krótkiego uzgodnienia form, nie całej piosenki czy anglojęzycznego programu jazzowego.

• Urodzona w Nowym Jorku w 1957 roku z greckich rodziców z Salonik.
• Absolwentka Manhattan School of Music.
• Przyjechała do Grecji w 1982 roku; pracowała z Manosem Hadjidakisem.