Dimos Avdeliodis

Dimos Avdeliodis, ook geschreven als Demos Avdeliodis, werd in 1952 op Chios geboren. Hij studeerde aan de filosofische faculteit van de Universiteit van Athene en volgde Giorgos Theodosiadis’ toneelschool. Zijn werk omvat regisseren, schrijven, acteren en produceren; landschappen en gemeenschapsleven van het eiland werden terugkerende bronnen voor zijn cinema.

Το δέντρο που πληγώναμε (De boom die wij verwondden, 1986) verbond jeugdherinneringen blijvend met Chios. Νίκη της Σαμοθράκης (De Nike van Samothrake, 1990) en Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων (De lentevergadering van de veldwachters, 1999) verbreedden zijn filmwerk naar komedie en maatschappelijke allegorie. In de jaren negentig doceerde hij ook film aan de Panteion-universiteit. Hij was artistiek directeur van het gemeentelijke regionale theater van de Noord-Egeïsche eilanden.

Zijn theaterwerk omvat bewerkingen van Georgios Vizyinos en producties voor het Nationaal Theater van Noord-Griekenland. Βαβυλωνία (Babylonia) ging daar in 2009 in première; Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη (Plato’s Apologie van Socrates) volgde in 2015. Beide stellen taal centraal, via dialectmisverstanden of het uitspreken van een antieke tekst. Zijn regienotitie bij de tweede beschrijft de relatie tussen klank, emotioneel begrijpen en heldere betekenis. Die aandacht verbindt zijn acteurswerk en literaire vertelling.

Το δέντρο που πληγώναμε (De boom die wij verwondden, 1986) volgt twee jongens wier vriendschap tijdens een zomer op Chios wordt onderbroken en hernieuwd. De titel verbindt hun ervaringen met het insnijden van mastiekbomen om hars te winnen. Landschap, seizoenswerk en spel geven de film een concreet eilanddecor. Νίκη της Σαμοθράκης (De Nike van Samothrake, 1990) brengt rivaliteit naar de stad; Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων (De lentevergadering van de veldwachters, 1999) keert terug naar Chios in 1960, waar opeenvolgende wachters op een dorpspost mislukken.

In Dimitrios Vyzantios’ Βαβυλωνία (Babylonia), opgevoerd in 2009, komen mensen uit verschillende streken samen in een herberg en begrijpen elkaars dialect verkeerd. Spreken wordt handeling. De regie vestigt de aandacht op het verband tussen stem, ritme en opgeroepen reactie.

Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη (Plato’s Apologie van Socrates, 2015) gebruikte Oudgrieks met Nieuwgriekse en Engelse boventitels. Vasilis Karaboulas speelde Socrates, Thanasis Dislis Meletus. Avdeliodis regisseerde en coachte de spelers; Plato blijft de schrijver. De productie onderzoekt de kracht van een gesproken verdediging en de vertaling ontsluit de redenering. De taal van deze historische voorstelling verschilt van het aangepaste Nieuwgrieks op deze pagina.

Lees hieronder Avdeliodis’ korte Nieuwgriekse uitspraak uit zijn regienotitie bij Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη (Plato’s Apologie van Socrates), Nationaal Theater van Noord-Griekenland. Zoek λέξεις en νόημα: woorden en betekenis. Probeer daarna onze alledaagse zin Εσύ το είπες eerst als mededeling en dan als vraag.

Behoud de woorden en verander de intonatie. Benadruk vervolgens εσύ, alsof je aangeeft wie iets zei. Neem beide versies op en leg het verschil uit in een eenvoudige Griekse zin. De oefening gebruikt zijn aandacht voor stemgebruik met vertrouwd Nieuwgrieks. De antieke tekst vraagt vertaling en hulp; B1 slaat op de aangepaste leestekst en spreekactiviteit.

• De boom die wij verwondden is uit 1986 en werd in 1987 internationaal vertoond.
• Babylonia uit 2009 maakte dialectmisverstanden deel van de handeling.
• De Apologie uit 2015 werd in het Oudgrieks gespeeld met Nieuwgriekse en Engelse boventitels.