Eleni Karaindrou

Eleni Karaindrou, ook geschreven als Eléni Karaïndrou, werd in 1941 in het bergdorp Teichio geboren. Ze studeerde piano en muziektheorie aan het Helleens Conservatorium in Athene en studeerde af aan de Universiteit van Athene. In 1967 ging ze naar Parijs, waar ze onder meer etnomusicologie en orkestratie studeerde. De ontmoeting met muzikale tradities werd onderdeel van een loopbaan die aandacht voor afzonderlijke instrumenten verbindt met een brede dramatische verbeelding.

Na haar terugkeer naar Griekenland richtte ze het Laboratorium voor Traditionele Instrumenten op bij cultuurcentrum ORA. Van 1975 tot 1982 werkte ze bij het Derde Programma van de Griekse radio, naast Manos Hatzidakis. Film en theater werden blijvende compositiegebieden. Tot haar partners behoren regisseurs Christoforos Christofis, Tonia Marketaki, Margarethe von Trotta en Antonis Antypas, evenals Theo Angelopoulos, met wie een langdurig artistiek partnerschap ontstond.

Haar internationale opnamecarrière omvat Music for Films, in 1991 uitgebracht door ECM, en de voortgaande samenwerking met producent Manfred Eicher. Concerten brachten haar composities in een andere omgeving, met de componiste zelf aan de piano en vooraanstaande solisten naast haar. De World Soundtrack Awards eerden haar in 2021 met hun prijs voor het gehele oeuvre.

Karaindrou’s thema’s verbinden vaak een herkenbare melodielijn met een bepaalde instrumentale kleur. Kim Kashkashians altviool staat centraal op Το βλέμμα του Οδυσσέα (De blik van Odysseus, 1995); de bezetting vermeldt ook hobo, accordeon, cello, stem en strijkers. Een thema volgen dat in variaties terugkeert, laat horen hoe een klein melodisch idee een ander gewicht kan krijgen zonder een lied met woorden te worden.

Μια αιωνιότητα και μια μέρα (De eeuwigheid en een dag, 1998) brengt klarinetten en andere traditionele klanken samen met een orkestensemble. De instrumenten reageren op de sfeer van Angelopoulos’ cinema, maar het album laat de muziek zich onafhankelijk van de beelden ontvouwen. Music for Films had al opnamen uit verschillende films tot een luistervolgorde samengebracht, waaronder muziek verbonden met Jan Garbareks saxofoon.

Concert in Athens, in november 2010 opgenomen in het Megaron en in 2013 uitgebracht, brengt Kashkashian, Garbarek en hoboïst Vangelis Christopoulos samen met Karaindrou. Het programma bevat naast filmthema’s muziek voor toneelstukken van Arthur Miller, Tennessee Williams en Edward Albee. De combinatie toont dat haar muzikale vertelkunst verder gaat dan film: een solo-instrument kan een personage, een pauze of een onrustige herinnering oproepen.

Luister naar een kort officieel ECM-fragment uit De blik van Odysseus en bekijk de instrumentgegevens. Kies een klank om te beschrijven met η βιόλα, το όμποε of το ακορντεόν; controleer het instrument in plaats van het uit de titel te raden. Schrijf drie eigen zinnen met ήρεμος, αργός of πιο έντονος en verklaar welke sfeer u hoort. Instrumentaal luisteren geeft iets om te beschrijven; de Griekse oefening komt uit uw zinnen en Karaindrou’s interviewwoorden. Lees haar korte Griekse citaat hardop en let op de klemtoon in ποίηση en έμπνευση. De B1-tekst ondersteunt de taak; woordloze muziek blijft iets anders dan gesproken Grieks.

• Ze richtte bij cultuurcentrum ORA een laboratorium voor traditionele instrumenten op.
• In De blik van Odysseus speelt Kim Kashkashian altviool, geen viool.
• Concert in Athens is in 2010 opgenomen en in 2013 uitgebracht.
• De World Soundtrack Awards eerden haar gehele oeuvre in 2021.