Petros Markaris

Petros Markaris, ook geschreven als Pétros Márkaris, werd in 1937 in Istanbul geboren. Hij studeerde economie in Oostenrijk en vestigde zich in 1964 in Athene. Zijn literaire loopbaan begon bij het theater: Η ιστορία του Αλή Ρέτζο (Het verhaal van Ali Retzo) dateert uit 1965. Toneelstukken, vertalingen en scenario’s gaven hem verschillende manieren om met dialoog te werken voordat zijn misdaadromans internationaal bekend werden.

Vanaf 1976 werkte hij als zelfstandig schrijver. Zijn vertalingen brachten Duitstalige auteurs zoals Bertolt Brecht, Arthur Schnitzler en Goethe in het Grieks. Beide delen van Faust vertalen vroeg langdurige aandacht voor beweging en mogelijkheden van het Griekse vers. Film vormde een andere blijvende samenwerking: hij schreef in auteursteams mee aan scenario’s voor Theo Angelopoulos, waaronder Το βλέμμα του Οδυσσέα (De blik van Odysseus) en Μια αιωνιότητα και μια μέρα (De eeuwigheid en een dag).

Νυχτερινό δελτίο (Nachtbulletin), verschenen in 1995, was zijn eerste misdaadroman en introduceerde onderzoeker Kostas Haritos. De reeks opende een nieuw internationaal publiek voor een schrijver die al ervaring had met andere vormen. In 2013 ontving hij de Goethe-medaille voor zijn bijdrage aan culturele uitwisseling. Zijn loopbaan verbindt Grieks vertellen met vertalen, theater en het gezamenlijke vak van filmmaken.

De Haritos-romans maken van misdaadonderzoek een route door een stad en haar instellingen. In Νυχτερινό δελτίο (Nachtbulletin, 1995) wordt een ogenschijnlijk afgesloten zaak ingewikkelder wanneer een journaliste voor het televisiejournaal wordt vermoord. De uitgeversbeschrijving plaatst het onderzoek tussen migratie, verslaggeving en machtige financiële belangen. Athene levert straten, vertragingen en concurrerende lezingen van de gebeurtenissen.

Άμυνα ζώνης (Zonedekking, 1998) en Ο Τσε αυτοκτόνησε (Che pleegde zelfmoord, 2003) zetten de reeks voort. Ληξιπρόθεσμα δάνεια (Achterstallige leningen, 2010) begint de crisisreeks en brengt economische druk in het misdaadverhaal. Markaris gebruikt het genre om sociale verhoudingen te onderzoeken en een oplossing na te streven. De meningen van de speurder behoren aan een fictief personage met gewoonten, blinde vlekken en een eigen stem.

In zijn Griekse interview met Mary Alexopoulou legt Markaris uit dat Haritos zijn passie voor woordenboeken deelt. Hij beschrijft ook het werk om spreektaal te combineren met formelere wendingen uit het beroepsmilieu van het personage. Het toegankelijke oppervlak is zorgvuldig gemaakt. Voor een Griekse lezer ontstaat een dubbel onderzoek: de zaak volgen en letten op wat een woord of register onthult over de spreker.

Begin met de Griekse uitgeverssamenvatting van Nachtbulletin en kies drie onbekende woorden. Volg Haritos’ woordenboekgewoonte: vind het trefwoord, noteer het lidwoord bij een zelfstandig naamwoord en kies de betekenis die in de zin past. Probeer υπόθεση, zaak of veronderstelling, en στοιχείο, element of bewijsstuk. Schrijf twee eigen zinnen die de betekenissen verduidelijken. Stel dan een vraag over een aanwijzing en onderscheid het bekende van wat u slechts vermoedt. Dit oefent nauwkeurig Nieuwgrieks lezen en vragen stellen. De B1-tekst helpt; een hele roman bevat ook spreektaal en registerwisselingen die tijd vragen.

• Zijn eerste misdaadroman verscheen na tientallen jaren werk in andere literaire vormen.
• Inspecteur Haritos leest woordenboeken voor zijn plezier.
• Markaris vertaalde beide delen van Goethes Faust in het Grieks.
• Hij ontving de Goethe-medaille in 2013.