Leven
Plotinus leefde ongeveer 204/205–270. Hoofdbron is Porphyrius, leerling in Rome, biograaf en redacteur. Hij meldt dat Plotinus zijn afkomst vermeed; een precieze geboorteplaats is niet zeker. Duidelijker is de loopbaan tussen Griekse intellectuele centra van het rijk.
In Alexandrië studeerde hij bij Ammonius Saccas, volgde daarna GordianusIII’s mislukte oostelijke tocht. Vanaf 244 in Rome onderwees hij jarenlang en besprak vooral Plato. Schrijven ontstond uit onderwijs, geen modern rooster. Porphyrius verklaart ook de editie: losse discussies werden een geordend corpus. Plotinus stierf in Campanië 270. Scheid argumenten van het bewonderende leerlingenportret: waardevol, maar het kiest voorvallen en vormt filosofisch, zonder elk gesprek te registreren.
Werk
Plotinus zag zich als Plato-uitlegger; neoplatonisme is een later etiket. Het Ene, Intellect en Ziel zijn geen drie voorwerpen naast elkaar, maar beginselen voor eenheid, denken en wereldleven. Het argument gaat van zichtbaar naar voorwaarden van begrijpen.
Περὶ τοῦ καλοῦ (Over het schone) gaat van lichaamsverhoudingen naar handelingen, karakter en zelfonderzoek als beeldhouwer. Περὶ εἱμαρμένης (Over het lot) onderzoekt oorzaken en verantwoordelijkheid; Περὶ ἀρετῶν (Over de deugden), voortreffelijkheid. Laatste is Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν (Over het eerste goede en andere goederen).54 verhandelingen zijn zes negentallen. Uitgave en ontstaan verschillen: de drie gekozen vóór 263, de laatste uit de eindperiode, zonder verzonnen data.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
Vergelijk citaat en modern Grieks σαυτόν/εαυτό. Markeer kijkwerkwoorden en scheid zien van begrijpen. Schrijf twee Griekse zinnen over een mooi voorwerp, twee over een bewonderenswaardige daad. Volg het argument, geen slogan. Vertaling helpt met ψυχή en νους. Enneadennummers geven de editie, niet altijd de schrijftijd.
Wist je dat?
- Porphyrius was leerling en redacteur.
- De Enneaden bevatten zes groepen van negen.
- Publicatievolgorde is niet chronologisch.
- De schoonheidspassage gebruikt de beeldhouwer.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Περὶ τοῦ καλοῦ | Over het schone | before 263; no. 1 |
| Περὶ εἱμαρμένης | Over het lot | before 263; no. 3 |
| Περὶ ἀρετῶν | Over de deugden | before 263; no. 19 |
| Περὶ τοῦ πρώτου ἀγαθοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν | Over het eerste goede en andere goederen | 269–270; no. 54 |
Een zin om te onthouden
ἄναγε ἐπὶ σαυτὸν καὶ ἰδέ
In het Grieks van nuΣτρέψου ξανά προς τον εαυτό σου και κοίτα.
anage epi sauton kai ide
Keer terug naar jezelf en kijk.
