Phidias

Phidias werkte in het Athene van Perikles. Antieke bronnen noemen Charmides als vader zonder zekere biografie. Geboorte, dood en sommige werkvolgorden zijn omstreden. De wijding van Parthenos in 438 geeft een vaster punt tussen onzekere begin- en eindjaren.

In Olympia bestelde het heiligdom een enorme zittende Zeus. Het als atelier geïdentificeerde gebouw en materiaalvondsten verbinden roem met productie: gereedschap, helpers, stoffen en organisatie. Latere auteurs vertellen aanklachten, politiek en tegenstrijdige sterfgevallen. Maak daarvan geen zeker proces of executiedatum. Athene was belangrijk, maar roem vult geen leemtes. De opdrachten brachten Atheens vakwerk naar twee heiligdommen. De Akropolis hoorde bij het burgerleven; Olympia trok Griekse bezoekers voor eredienst en wedstrijden.

Parthenos stond in het Parthenon, Zeus in de Olympiatempel. Goud en ivoor over binnenconstructies maakten complexe cultusbeelden, geen eenvoudig marmer. De andere monumentale Athena Promachos was brons en verloren; antieke getuigenis schrijft haar Phidias toe. Materiaal en plaats sturen de verbeelding.

Zijn rol bij het Parthenon geldt meestal als ontwerp, artistieke leiding en atelier, niet eigenhandig iedere figuur hakken. Bordjes kunnen daarom Phidias’ atelier noemen. De kleinere latere Varvakeion-Athena bewaart aspecten maar verschilt in marmer, schaal en datering. Ze vult niet elk detail. Pausanias beschrijft eeuwen later en citeert de handtekening onder Zeus. Het verhaal bewaart naam, vader en Atheense herkomst in de stem van het beeld: “maakte mij”. De signatuur kennen we uit deze beschrijving, omdat Zeus en inscriptie verloren zijn. De tekst toont de ontmoeting van een antieke bezoeker met het monument.

Phidias verbindt kunst en museumtaal. Bekijk Varvakeion in het Nationaal Museum of een officiële foto. Olympia’s atelier toont productie; goud-ivoororiginelen ontbreken.

Beschrijf de kopie met άγαλμα, μάρμαρο, ασπίδα. Schrijf Η θεά στέκεται en plaats kenmerken met δίπλα of στο κεφάλι. Vind αντίγραφο op een bordje. Vergelijk ἐποίησε en έφτιαξε. B1 betreft ondersteund Nieuwgrieks en een zichtbaar object, geen vanzelf eenvoudige antieke kunstproza.

• Parthenos en Zeus zijn verloren.
• Varvakeion is een latere marmeren kopie.
• Parthenon vroeg vele handen.