Nikos Tsiforos

Tsiforos werd op 27 augustus 1909 geboren in Alexandrië, Egypte, en groeide op in Athene, de stad die de echte held is van bijna alles wat hij schreef. Hij studeerde rechten maar oefende het vak nooit echt uit; hij voelde zich veel meer aangetrokken tot de journalistiek, het theater en de cafés en straathoeken van de hoofdstad, waar hij aandachtig luisterde naar hoe mensen spraken.

Vanaf de jaren dertig, en vooral na de Tweede Wereldoorlog, schreef hij humoristische columns en verhalen voor Atheense kranten en tijdschriften, en zijn korte, scherpe stukjes over de kleine drama’s van het dagelijks leven maakten hem veelgelezen. Tegelijk begon hij voor het toneel te schrijven. Samen met Polyvios Vasileiadis vormde hij een van de productiefste schrijversduo’s van het Griekse amusement: de twee schreven komedies voor het theater en scenario’s voor de film, in de tijd dat de Griekse populaire cinema tientallen films per jaar maakte en het hele land ze ging zien.

Tsiforos werkte tot het einde van zijn leven in een razend tempo en schreef boeken, toneelstukken en scenario’s, soms tegelijk. Hij regisseerde ook zelf films. Hij overleed op 6 augustus 1970 in Athene, zestig jaar oud, nog steeds een van de populairste schrijvers van het land.

De bijzondere gave van Tsiforos was iets groots en ernstigs te nemen en het na te vertellen in de taal van de straat. In Ελληνική μυθολογία (Griekse mythologie), zijn beroemdste boek, gedragen de goden van de Olympus zich als een familie uit een Atheense buurt: Zeus is een rokkenjagende baas die altijd ruzie heeft met zijn vrouw Hera, de helden zijn stoere jongens met een groot ego, en iedereen spreekt snel, plat en heel grappig Grieks. Het boek drijft niet zozeer de spot met de mythen als dat het ze dichterbij brengt; lezers die erom lachten, leerden ook de verhalen.

Hetzelfde deed hij met de geschiedenis. Εμείς και οι Φράγκοι (Wij en de Franken) en Σταυροφορίες (Kruistochten) vertellen de kruistochten en de eeuwen van westerse overheersing in Griekenland als een komische kroniek vol anachronismen, met ridders en pausen die klinken als moderne Atheners. In Τα παιδιά της πιάτσας (De jongens van de straathoek) richtte hij zich op zijn eigen stad en haar kleine sjacheraars, gokkers en dromers.

Voor theater en film schreef hij met Vasileiadis komedies van misverstanden, persoonsverwisselingen en geldzorgen, met de arme klerken, hospita’s en slimme schavuiten van het Athene van de jaren vijftig en zestig. Hun dialogen, vlot, ironisch en vol volkse uitdrukkingen, zijn voor een groot deel de reden waarom die films nog altijd grappig zijn.

De boeken van Tsiforos worden nog altijd gedrukt en in elke Griekse boekhandel verkocht, en Ελληνική μυθολογία is vaak het boek waarmee Griekse tieners buiten school voor het eerst de mythen leren kennen. Veel zinnen uit zijn boeken en uit de films die hij schreef, zijn in de dagelijkse spreektaal terechtgekomen. De komedies uit de gouden eeuw van de Griekse film, waarin de grote komieken van die tijd tekst van Tsiforos en zijn collega’s spraken, worden telkens weer op de Griekse televisie vertoond. Voor een leerder is een bladzijde uit Ελληνική μυθολογία, nadat je dezelfde mythe in een eenvoudige versie hebt gelezen, een prachtige oefening: je kent het verhaal, dus je kunt genieten van de grappen en de straattaal verzamelen.

• Hij studeerde rechten maar verdiende zijn brood met humor, als columnist, toneelschrijver en scenarist.
• In zijn Ελληνική μυθολογία spreken de goden van de Olympus het slang van Atheense straathoeken.
• Met Polyvios Vasileiadis vormde hij een van de productiefste schrijversduo’s van de Griekse populaire cinema.