Ioannis Kondylakis

Kondylakis werd in december 1861 geboren in Ano Viannos, een bergdorp in het zuiden van Kreta, dat toen nog deel uitmaakte van het Ottomaanse Rijk. Hij ging op Kreta naar school en daarna naar Athene, waar hij in 1884 de Varvakeio-school afrondde en colleges volgde aan de Filosofische Faculteit van de universiteit zonder een diploma te halen. Terug op Kreta gaf hij korte tijd les op dorpsscholen, een ervaring die hij later tot literatuur maakte.

Journalistiek was zijn eigenlijke beroep. Op Kreta schreef hij voor lokale kranten, en zijn artikelen ergerden de Ottomaanse autoriteiten, die hem in 1889 van het eiland verbanden. Hij vestigde zich in 1889 in Athene en schreef voor de belangrijkste kranten van die tijd, Άστυ, Σκριπ en Εστία. Ongeveer twintig jaar was hij redacteur van Εμπρός en schreef hij de dagelijkse column, duizenden stukken ondertekend met Διαβάτης (de Voorbijganger). Hij was altijd arm en maakte daar grappen over door sommige artikelen te ondertekenen met «Jean Sans Terre» (Jan zonder Land). Hij was medeoprichter en eerste voorzitter van de Atheense journalistenbond ΕΣΗΕΑ. In 1920 kreeg hij een beroerte en hij stierf op 25 juli 1920 in een ziekenhuis in Heraklion op Kreta.

Kondylakis behoort tot de generatie van de ηθογραφία (ethografie), het realistische proza over het Griekse dorpsleven van de jaren 1880 en 1890, naast Papadiamantis en Karkavitsas. Zijn bekendste roman, Ο Πατούχας (Patouchas, 1892), vertelt over een reusachtige, lelijke, naïeve jonge herder uit de bergen van Viannos die liefde en verlangen ontdekt en wil trouwen, tot groot vermaak van het dorp. De humor is grof, maar het boek zit vol echt Kretenzisch leven: taal, gebruiken, feesten, de ruwe tederheid van de bergbewoners.

Οι άθλιοι των Αθηνών (De ellendigen van Athene, 1895), waarvan de titel naar Victor Hugo verwijst, verplaatst zich naar de hoofdstad en toont haar armen, haar oplichters en haar corrupte politiek. De bundel Όταν ήμουν δάσκαλος (Toen ik onderwijzer was, 1916) bevat het beroemde titelverhaal, de herinnering van een jonge dorpsonderwijzer aan zijn verlegen gevoelens, verteld met zachte zelfspot. Η πρώτη αγάπη (Eerste liefde, 1919), zijn enige boek in het Demotisch, is een fijnzinnige studie van de eerste passie van een jongen, en critici zien er een wending in van ethografie naar psychologie. Bovenal heeft Kondylakis het χρονογράφημα zo goed als uitgevonden, de korte dagelijkse column vol observatie en humor; Pavlos Nirvanas noemde hem «de vader van de kroniek».

Griekse leerlingen leren Kondylakis kennen via Όταν ήμουν δάσκαλος, dat vaak in schoolbloemlezingen staat en een goed eerste verhaal is voor een leerder die een volledige tekst wil lezen. Het woord Πατούχας wordt nog steeds half schertsend gebruikt voor een grote, onhandige, goedhartige man. In Viannos staat een borstbeeld van hem; straten in verschillende Griekse steden dragen zijn naam. De dagelijkse krantencolumn, die elke Griekse krant nog heeft, dankt haar vorm aan hem, en de journalistenbond die hij mee oprichtte is nog steeds de belangrijkste bond van Atheense journalisten. Zijn boeken zijn rechtenvrij, en Όταν ήμουν δάσκαλος is gratis online te lezen op de Griekse Wikisource.

• Pavlos Nirvanas noemde hem «de vader van de kroniek», de korte dagelijkse krantencolumn.
• De Ottomaanse autoriteiten verbanden hem in 1889 van Kreta vanwege zijn artikelen.
• Hij ondertekende met veel pseudoniemen, waaronder Διαβάτης (de Voorbijganger) en Jean Sans Terre (Jan zonder Land), een grap over zijn armoede.
• Hij was de eerste voorzitter van de ΕΣΗΕΑ, de bond van Atheense journalisten.