Galatea Kazantzaki

Galatea groeide in Heraklion op in het gezin van Stylianos Alexiou, een geleerde, drukker en uitgever. Haar zus Elli en broer Lefteris werden eveneens schrijver. Boeken, talen en het drukkersvak hoorden daardoor al vroeg bij haar omgeving. Ze bezocht een Franse school en begon gedichten en vertalingen te publiceren onder schuilnamen, waaronder Lalo de Castro. Haar novelle Ridi, pagliaccio verscheen in 1909 in het literaire tijdschrift Noumas onder haar geboortenaam Galatea Alexiou.

In 1911 trouwde ze met Nikos Kazantzakis en woonde ze in Athene. Na hun scheiding in 1926 behield ze de achternaam waaronder lezers haar kenden. In 1933 trouwde ze met criticus en dichter Markos Avgeris. Haar werk bestreek literaire tijdschriften, fictie, theater, journalistiek en onderwijs. Linkse culturele activiteiten brachten politieke vervolging: onder Metaxas werd ze gearresteerd en uitgesloten van journalistiek; na de Bevrijding verloor ze vanwege haar overtuigingen haar baan bij de Atheense stadsbibliotheek. Ze bleef ondanks die beperkingen schrijven. Schoolboeken brachten haar woorden in een andere openbare omgeving, het klaslokaal. Ze stierf in 1962 in Athene na een verkeersongeval. Haar loopbaan verbindt een Kretenzische schrijversfamilie met het literaire en politieke leven van twintigste-eeuws Athene.

Ridi, pagliaccio gebruikt een dagboekachtige vorm om het gevoelsleven van een vrouw en haar opgelegde beperkingen te onderzoeken. De Italiaanse titel betekent ‘Lach, clown’; de novelle zelf is in het Grieks geschreven. In latere fictie komen gender, armoede en maatschappelijke veroordeling sterker naar voren. De verhalenbundel Kritieke momenten, voor het eerst verschenen in 1952, bevat ervaringen gevormd door bezetting, relaties en moeilijke keuzes. Alledaagse omgevingen dragen conflicten die verder reiken dan het afzonderlijke huishouden.

Het gedicht Amartolo, ‘Zondig’, uit 1931 geeft een sekswerker een stem. Haar leven legt de samenleving bloot die over haar oordeelt. De slotregel keert de beschuldiging naar buiten: de vrouw vertelt de samenleving dat ze op haar lijkt. Deze dramatische ik-stem laat het gedicht via een personage een betoog voeren. Mensen en supermensen uit 1957 gebruikt herinneringen aan haar relatie met Nikos voor een scherp kritisch fictief portret. Het geladen perspectief beïnvloedde de ontvangst van het boek. Toneelstukken, vertalingen, kritiek en leesboeken tonen daarnaast een schrijfster die verschillende lezersgroepen bereikte. Die breedte verbindt persoonlijke taal, openbaar debat en de taal waarmee kinderen leerden lezen.

De regel blijft zichtbaar in Thodoris Prodromidis’ kunst in het Lipasmata-park, Drapetsona. In 2023 nabij de historische gedichtsomgeving geplaatst, brengt het literatuur in openbare ruimte. Proza verschijnt ook in moderne edities.

Lees citaat en weergaven. Vraag Ποιος μιλάει; Σε ποιον μιλάει; en herken κοινωνία. Vergelijk Εικόνα σου είμαι en Είμαι η εικόνα σου en schrijf met μοιάζω. B1 ondersteunt kleine Nieuwgriekse taken en onderscheidt schrijfster van de gedichtsstem.

• Publiceerde als Alexiou en met pseudoniemen.
• Schreef romans, gedichten en schoolboeken.
• De slotregel werd openbare kunst in Drapetsona.