Λένα Πλάτωνος

Η Λένα Πλάτωνος γεννήθηκε στο Ηράκλειο στις 21 Οκτωβρίου 1951 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Άρχισε πιάνο από παιδί και συνέχισε μουσικές σπουδές στη Βιέννη και στο Βερολίνο. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συνεργάστηκε με το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ υπό τον Μάνο Χατζιδάκι. Η συμβολή της στο Εδώ Λιλιπούπολη ανήκε σε μια συλλογική ραδιοφωνική δημιουργία, της οποίας τα τραγούδια συνέδεαν τη σύνθεση, τους φανταστικούς χαρακτήρες και τις ελληνικές λέξεις.

Το Σαμποτάζ, που κυκλοφόρησε το 1981, την έφερε μαζί με τη στιχουργό Μαριανίνα Κριεζή και τους ερμηνευτές Σαβίνα Γιαννάτου και Γιάννη Παλαμίδα. Το Καρυωτάκης: 13 τραγούδια ακολούθησε το 1982, με τη Γιαννάτου να τραγουδά τις μελοποιήσεις. Οι Μάσκες ηλίου του 1984, το Γκάλοπ του 1985 και τα Λεπιδόπτερα του 1986 διαμόρφωσαν στη συνέχεια ένα ιδιαίτερο ηλεκτρονικό σύνολο έργων.

Οι μεταγενέστερες εργασίες συνέχισαν να συνδέουν τη σύνθεση με κείμενα και άλλους ερμηνευτές. Το 2010 κυκλοφόρησε μελοποιήσεις του Καβάφη με τον Παλαμίδα, ενώ μοιράστηκε την ενορχήστρωση με τον Στέργιο Τσιρλιάγκο. Η διεθνής επανέκδοση του Γκάλοπ το 2015 έφερε παλιότερες ηχογραφήσεις σε νέους ακροατές. Την ίδια χρονιά παρουσίασε στη Στέγη αγγλόφωνο κύκλο σε ποίηση της Emily Dickinson. Τον Μάρτιο του 2024, Τα παραδοξιακά, με τον Stergios T., συνδύασαν παραδοσιακά τραγούδια και ηλεκτρονικά όργανα. Οι συνεργασίες αυτές δείχνουν μια διαδρομή ανάμεσα στο τραγούδι, την ποίηση, το ραδιόφωνο και τον πειραματισμό.

Η Πλάτωνος αντιμετωπίζει τη φωνή ως κάτι περισσότερο από φορέα μελωδίας. Ομιλία, μεταβαλλόμενες φωνητικές χροιές, ηλεκτρονικοί παλμοί και ήσυχα διαστήματα μπορούν να σχηματίσουν μαζί ένα κομμάτι. Οι ηχογραφήσεις της δεκαετίας του 1980 ανέπτυξαν αυτές τις δυνατότητες με αναλογικά όργανα. Σε συνέντευξη του 2021 περιέγραψε ότι ηχογράφησε μια πάπια στην Ολλανδία και χρησιμοποίησε τον ήχο στο Διάλειμμα το Σάββατο, από τις Μάσκες ηλίου. Ένας συνηθισμένος ήχος μπορούσε να γίνει μέρος ενός συνθετικού κόσμου.

Το Γκάλοπ περιλαμβάνει σκηνές και μορφές της καθημερινότητας μαζί με φανταστικές μεταμορφώσεις. Ο τίτλος Τι νέα ψιψίνα; προσφέρει μια οικεία ερώτηση, όμως ολόκληρο το έργο είναι πειραματικός καλλιτεχνικός λόγος. Ο μαθητής μπορεί να απομονώσει τη μικρή έκφραση και να παρατηρήσει τις παύσεις, χωρίς να περιμένει ότι κάθε φράση θα είναι αμέσως κατανοητή.

Οι μελοποιήσεις της συνδέουν άλλες φωνές με απαιτητικά κείμενα. Η Σαβίνα Γιαννάτου τραγουδά Καρυωτάκη· ο Γιάννης Παλαμίδας ερμηνεύει τις μελοποιήσεις του Καβάφη, με ηλεκτρονικούς και ηλεκτρικούς ήχους γύρω από τα ποιήματα. Πρόκειται για μουσικές αναγνώσεις ελληνικής ποίησης. Ο κύκλος της Emily Dickinson, που παρουσιάστηκε το 2015, χρησιμοποιεί αγγλικές λέξεις. Η διευκρίνιση της γλώσσας βοηθά στην επιλογή υλικού ακρόασης. Η σχέση γραπτής λέξης, προφορικής μορφής και μουσικού περιβάλλοντος παραμένει συγκεκριμένος δρόμος προς το έργο της.

Βρείτε την επίσημη ηχητική έκδοση Τι νέα ψιψίνα; από το Γκάλοπ στο κανάλι Greek Songs. Κρατήστε μόνο την ερώτηση Τι νέα; Μόλις μπει η φωνή, ακούστε ένα μικρό μέρος και σημειώστε μία παύση. Σταματήστε και ρωτήστε με τη δική σας ήρεμη, καθημερινή φωνή. Δώστε μια απλή απάντηση, όπως Καλά, εσύ; Συγκρίνετε την ερώτηση με τον ρυθμό της ηχογράφησης, αντί να αντιγράψετε ολόκληρη την καλλιτεχνική εκφορά. Το κείμενο A2 δίνει ήχος, ομιλία και παύση για την περιγραφή. Το αρχείο της ΕΡΤ προσφέρει επίσης συνέντευξη του 2010 με ιστορικά αποσπάσματα. Για ελληνική εξάσκηση, επιλέξτε συγκεκριμένα ελληνόγλωσσες ηχογραφήσεις· η Πλάτωνος έχει μελοποιήσει και αγγλική ποίηση.

• Η Σαβίνα Γιαννάτου τραγουδά τις μελοποιήσεις του Καρυωτάκη του 1982.
• Το Γκάλοπ πρωτοκυκλοφόρησε το 1985· η διεθνής επανέκδοση της Dark Entries ακολούθησε το 2015.
• Ο Γιάννης Παλαμίδας ερμηνεύει τις μελοποιήσεις του Καβάφη του 2010, σε ενορχήστρωση Πλάτωνος και Στέργιου Τσιρλιάγκου.