Hayatı
Valaoritis 1824'te, o sırada İngiliz himayesindeki İyon Adaları'nın bir parçası olan Lefkada'da doğdu. Ailesi varlıklıydı ve kökleri karşı kıyıdaki anakarada, şiirlerini dolduracak olan kleftilerin ve Tepedelenli Ali Paşa'nın toprağı Epir'deydi. Korfu'daki İyon Akademisi'nde, ardından Batı Avrupa'da, İsviçre, Fransa ve İtalya'da okudu ve hukuk diploması aldı. İlk şiir kitabı Στιχουργήματα (Dizeler) 1847'de çıktı.
İyon Adaları'na dönünce siyasete atıldı. 1850'lerde İyon Meclisi'ne seçildi ve İngiliz yönetimine karşı Yunanistan Krallığı'yla birleşme yönündeki radikal talebin en etkili hatiplerinden biri oldu; adalar nihayet 1864'te Yunanistan'a katıldığında Atina'daki Yunan meclisinde milletvekili olarak yer aldı ve ateşli konuşmalarıyla ün kazandı.
Son yıllarında kamusal hayattan giderek daha fazla çekilerek ailesine ait, Lefkada'nın doğu kıyısı açığındaki küçük yeşil adacık Madouri'ye yerleşti. Orada en iyi şiiri saydığı Φωτεινός üzerinde çalıştı ve zamanını zeytin ağaçları, kayıklar ve balıkçılar arasında geçirdi. 1879'da öldü ve Φωτεινός yarım kaldı.
Eserleri
Valaoritis, Solomos ve Kalvos'tan sonra yazdı ve onlar gibi yeni Yunan devleti için ulusal bir şiir istedi, ama sesi daha gür ve daha teatraldir. Atina'daki birçok yazarın bilgince katharevusa'yı yeğlediği bir dönemde halkın canlı dili halk Yunancasını seçti ve dizelerini δημοτικά τραγούδια'nın, kleftilerin halk türkülerinin imgeleri ve ritimleriyle doldurdu: kartallar, kayalar, dağ pınarları, kara giysiler ve kahramanca ölümler.
Konuları Yunanların Osmanlı egemenliğine karşı mücadeleleridir. Κυρά Φροσύνη (Frosini Hanım, 1859), 1801'de Ali Paşa'nın emriyle başka kadınlarla birlikte gölde boğulan Yanyalı bir kadının hikâyesini anlatır. Αθανάσιος Διάκος (1867), 1821'de Alamana köprüsünde savaşan ve yakalandıktan sonra acımasızca idam edilen diyakozu izler. Αστραπόγιαννος (Astrapoyannos, 1867) bir klefti ve sadık yoldaşı üzerine bir baladdır. Μνημόσυνα (Anma Törenleri, 1857) adlı derlemesi mücadelenin ölülerini onurlandırdı.
Ölümünden sonra yayımlanan Φωτεινός, hikâyeyi Orta Çağ'a taşır: Lefkadalı yoksul bir çiftçi adanın yabancı efendilerine karşı ayaklanır. Daha yalın, daha sert dili pek çok eleştirmence yazdığı en iyi şey olarak beğenilir.
Bugünkü Yunanistan’daki mirası
Lefkada'da Valaoritis adanın büyük adamıdır: heykeli kasabada durur, evinin bulunduğu Madouri adacığı Nidri'deki sahil yolundan görülür ve yerel kültür etkinlikleri onun adını taşır. Βαλαωρίτου adlı sokaklar Atina'da, Selanik'te ve birçok başka kentte vardır. Yunan okul kitapları uzun süre şiirlerinden parçalar içerdi, bunlar arasında «Ο βράχος και το κύμα» (Kaya ile Dalga) da var; adı 25 Mart Devrim kutlamalarıyla bağlantılıdır. Öğrenci için iyi bir başlangıç, Athanasios Diakos üzerine halk türküsünü, ardından Valaoritis'in aynı kahraman üzerine şiirinden birkaç dizeyi okumaktır. Torununun oğlu Nanos Valaoritis (1921–2019) tanınmış bir gerçeküstücü şair oldu.
Biliyor muydunuz?
- Son yıllarını, ailesinin hâlâ sahibi olduğu, Lefkada açığındaki minicik özel adacık Madouri'de geçirdi.
- Milletvekili olarak, 1864'te gerçekleşen İyon Adaları'nın Yunanistan'a katılmasını en güçlü biçimde savunanlardan biriydi.
- Yarım bıraktığı Φωτεινός şiiri 1821'de değil, Orta Çağ'da geçer.
- Modern gerçeküstücü şair Nanos Valaoritis onun torununun oğluydu.
Başlıca eserleri
| Yunanca başlık | Başlık | Yıl |
|---|---|---|
| Στιχουργήματα | Dizeler | 1847 |
| Μνημόσυνα | Anma Törenleri | 1857 |
| Κυρά Φροσύνη | Frosini Hanım | 1859 |
| Αθανάσιος Διάκος | Athanasios Diakos | 1867 |
| Αστραπόγιαννος | Astrapoyannos | 1867 |
| Φωτεινός | Fotinos (yarım kalmış, ölümünden sonra) |
Eserlerden
Wikimedia Commons’tan kamu malı görseller.
Akılda kalacak bir söz
«Μέριασε βράχε να διαβώ!» το κύμα ανδρειωμένο / λέγει στην πέτρα του γυαλού θολό, μελανιασμένο.
«Meriase vrache na diavo!» to kyma andreiomeno / legei stin petra tou gyalou tholo, melaniasmeno.
“Çekil, kaya, geçeyim!” der yiğitleşmiş dalga, / bulanık, mosmor, kıyının taşına.
