Hayatı
Galen 129’da Roma Asyası’nda Yunan kültürlü Pergamon’da doğdu. Mimar babası tıp yanında matematik ve felsefeyi kapsayan geniş bir eğitimi destekledi. Babasının ölümünün ardından Smyrna, Korinthos ve İskenderiye’de öğrenimini sürdürdü. 157’de dönünce gladyatör hekimi oldu. Görev beden yapısını uygulamayla birleştiriyordu; ancak kendi anlatıları otoritesini de kurmaya çalışır.
160’ların başında Roma’ya geldi. Açık gösteriler, dersler ve tartışmalar ününü artırdı. Asya’ya dönüşünün ardından yeniden Roma’da, Marcus Aurelius dâhil imparatorluk çevresinde çalıştı. Kesin ölüm yılı tartışmalıdır: yaklaşık 200–216 arası. 192’deki Roma yangını değerli kitap ve malzemelerini yok etti. Sonraki kayıp anlatısı hekimin yanında okur, koleksiyoncu ve yazarı gösterir. Ayrıntıların çoğu kendi kapsamlı eserlerinden gelir. Bu metinlerin tartışmacı, bazen kendini öven sesi de yorumlanması gereken tarihsel kanıtın parçasıdır.
Eserleri
Galen gözlem, akıl yürütme ve metin incelemesini birleştirdi. Beden Parçalarının Yararı Üzerine yapıları işlevleriyle açıklar; Hippokrates ve Platon’un Öğretileri tıp, ruh ve düşünceyi bağlar. Tıp Sanatı kısa bir çerçeve sunar. Üzüntüden Uzaklaşma 192 yangınındaki kitap ve mal kaybını tartışır. İlgileri ilaç listesinden geniştir.
Anatomi büyük ölçüde hayvanlara dayanıyordu. İnsana aktarım yararlı bulgular ve hatalar doğurdu. Karışımlar, nitelikler ve beden sıvıları eski açıklama sistemine aitti. Bunlar tarihsel kuramlardır, bugünkü tanı veya tedavi talimatları değildir. İyi hekim ayrıca mantık ve etik disiplin gerektirirdi. Alıntı Hippokrates’ten öğrenip araştırmayı sürdürmeyi önerir; her eski savın doğruluğunu garanti etmez. Yunanca elyazmaları, Süryanice, Arapça ve Latince çeviriler eserleri yaydı. Aktarım otoritenin korunmasını, yeniden yorumlanmasını ve bazen sorgulanmasını gösterir.
Bugünkü Yunanistan’daki mirası
Galen Yunancayı bedenin betimlenmesi ve bilginin gerekçelendirilmesi tarihine bağlar. Roma dünyasındaki Yunanca yazıları bugünkü sınırları aşan kültürü hatırlatır. Çağdaş dile pratik isimlerle başlanabilir.
Beden resmini σώμα, καρδιά ve χέρι ile etiketleyip konumları βρίσκεται ile anlatın. ἰατρός ve γιατρός’u karşılaştırın; ιατρική içindeki öğrenilmiş biçimi görün. εξέταζε veya σημείωνε ile araştırmaya ilişkin bir cümle yazın. Böylece yararlı dili çalışırken tıp tarihiyle bugünkü sağlık yönlendirmesini ayırırsınız.
Biliyor muydunuz?
- Roma yönetiminde tıp ve felsefeyi Yunanca yazdı.
- Hayvan gözlemlerinin insana aktarımı sınırlıydı.
- 192 yangınında kaybettiği kitapları sonra anlattı.
Başlıca eserleri
| Yunanca başlık | Başlık | Yıl |
|---|---|---|
| Περὶ χρείας μορίων | Beden Parçalarının Yararı Üzerine | 2nd century AD |
| Περὶ τῶν Ἱπποκράτους καὶ Πλάτωνος δογμάτων | Hippokrates ve Platon’un Öğretileri Üzerine | 2nd century AD |
| Τέχνη ἰατρική | Tıp Sanatı | 2nd–early 3rd century AD |
| Περὶ ἀλυπίας | Üzüntüden Uzaklaşma Üzerine | After AD 192 |
Akılda kalacak bir söz
μανθάνοντας μὲν ὅσα καλῶς ἐκείνῳ γέγραπται, τὰ λείποντα δ' αὐτοὺς ἐξευρίσκοντας.
Bugünün YunancasıylaΜαθαίνοντας όσα εκείνος έγραψε σωστά και ανακαλύπτοντας μόνοι μας όσα λείπουν.
manthanontas men hosa kalōs ekeinō gegraptai, ta leiponta d’ autous exheuriskontas.
Onun iyi yazdıklarını öğrenerek ve eksik olanı kendimiz bularak.
