Fotis Kontoglou

Kontoglou Kasım 1895'te, Yunanların Αϊβαλί ya da Κυδωνίες dediği, Küçük Asya'nın Ege kıyısında, Midilli'nin karşısındaki zengin bir Rum kasabası olan Ayvalık'ta doğdu. Daha sonra hikâyelerini anlatacağı denizciler, keşişler ve balıkçılar arasında büyüdü. 1913–1914'te Atina Güzel Sanatlar Okulu'nda okudu, sonra yolculuğa çıktı; 1919'a kadar çoğunlukla Paris'te yaşadı ve Avrupa'yı dolaştı, ilk kitabını da 1918'de Paris'te yazdı. Ayvalık'a döndü, ancak 1922'de Küçük Asya Felaketi ile kasabanın Rum nüfusu sürüldü ve Kontoglou, bir milyonu aşkın başka insan gibi, mülteci olarak Yunanistan'a geldi.

1923'te Aynaroz'a (Athos Dağı) gitti; orada manastırların eski ikonalarını ve duvar resimlerini inceledi ve kopyaladı. Bu deneyim hayatını belirledi. Atina'da ikona restoratörü olarak çalıştı ve kiliseler için resim yaptı. 1926'da Maria Chatzikambouri ile evlendi, bir kızları oldu. 1937–1939 yılları arasında Atina Belediye Binası'nda büyük duvar resimleri yaptı; ona sonradan ünlü ressam olacak iki genç öğrenci, Yannis Tsarouchis ve Nikos Engonopoulos yardım etti. Hayatının geri kalanında kiliselerde ikona ve fresk yaptı, kitaplar ve makaleler yazdı, genç ressamlara ders verdi. Temmuz 1965'te Atina'da öldü.

Kontoglou'nun büyük davası Bizans resmiydi. 19. yüzyılda Yunan kiliseleri tatlı, gerçekçi Batı üslubunda ikonalarla dolmuştu ve altın zeminli, düz parlak renkli, uzun figürlü, sakin iri gözlü eski Bizans resim üslubu ilkel sayılıyordu. Kontoglou bunun tersine inanıyordu: Bizans ikonası en yüksek türden ruhani bir sanattı ve Yunanların gerçek sanat geleneğiydi. Tekniklerini eski ressam el kitaplarından ve manastırlardan öğrendi ve bütün hayatı boyunca bu şekilde resim yaptı. Atina'da Ermou Caddesi'nin ortasındaki küçük Bizans kilisesi Kapnikarea'daki duvar resimleri görülmesi en kolay olanlardır. 1960'ta Έκφρασις της ορθοδόξου εικονογραφίας (Ortodoks İkonografisinin İfadesi) adlı, bugün de kullanılan ve 1961'de Atina Akademisi ödülü alan bir ikona resmi el kitabı yayımladı.

Aynı zamanda usta bir yazardı. Πέδρο Καζάς (Pedro Cazas, 1918'de yazılıp 1920'de basıldı), İspanyol bir denizci ve korsan hakkında, zengin ve eski usul bir halk diliyle yazılmış kısa bir macera öyküsüdür. Sonraki kitapları, denizcilerin, keşişlerin, azizlerin ve yolcuların hikâyelerini bir hikâye anlatıcısının sesiyle bir araya getirir. Αϊβαλί, η πατρίδα μου (Ayvalık, Memleketim, 1962), 1922'de yitirdiği kasabanın insanlarını ve yerlerini anar. Hem ressam hem yazar olarak Kontoglou, Yunan kültürünün köklerini Batı'yı taklit etmekte değil, Bizans'ta ve sıradan insanların hayatında aradı; bu düşünce Otuzlar Kuşağı'nı güçlü biçimde etkiledi.

Kontoglou'nun eserlerini görmek için Atina'nın ana alışveriş caddesi Ermou'daki Kapnikarea kilisesine girip duvar resimlerine bakın; ya da Kotzia Meydanı'ndaki Atina Belediye Binası'nı ziyaret edin, duvar resimleri hâlâ iç mekânı süslemektedir. İkonaları Yunanistan'ın her yerindeki kiliselerdedir; Ulusal Galeri ile Bizans ve Hristiyan Müzesi de resimlerini saklar. Bugünün birçok ikona ressamı kendini onun mirasçısı sayar ve canlandırdığı üslup artık yeni Yunan kiliselerinin olağan üslubudur. Kitapları hâlâ basılmaktadır ve Αϊβαλί, η πατρίδα μου, 1922 mültecilerinin torunları tarafından kaybolmuş bir dünyanın portresi olarak okunur.

• 1922 Küçük Asya Felaketi'nden sonra Ayvalık'tan mülteci olarak Yunanistan'a geldi.
• Atina Belediye Binası'ndaki öğrencileri ve yardımcıları arasında 20. yüzyılın iki büyük Yunan ressamı Yannis Tsarouchis ve Nikos Engonopoulos vardı.
• İlk kitabı Pedro Cazas (1920'de basıldı), İspanyol bir denizci hakkında bir korsan hikâyesidir.
• Canlandırdığı Bizans ikona resmi üslubu, bugün yeni Yunan kiliselerinde olağan üsluptur.