Hayatı
Aristarkhos doğu Ege’deki Sisam’dan geliyordu ve yaklaşık MÖ 310–230’da yaşadı. Bunlar geleneksel yaklaşık tarihlerdir, bütünü belgelenmiş yaşam değil. Antik tanıklık eğitimini Lampsakoslu Straton’a bağlar. Her öğrenim yerini ve kariyer aşamasını kesin kurmak az kanıtı aşar. Onu ayrıntılı kişisel biyografiden çok matematik ve başkalarının göndermelerinden tanırız.
Yunanca konuşan bilginlerin kanıtla gökyüzünü bağladığı Helenistik dünyaya aittir. Yakın çağdaşı Arşimet Kum Sayacı’nda varsayımları tartışır; sonraki yazarlar bilgi ekler. Vitruvius yarımküre biçimli skaphe güneş saatini ona atfeder. Farklı zaman ve amaçlı kaynaklar, modern sistemin tamamını bulan ve zulme uğrayan yalnız dehanın kesintisiz hikâyesini oluşturmaz. Güvenilir katkı daha özeldir: ölçeği matematiksel varsayımlarla incelemek ve hareketli Dünya önermek. Korunmuş ve kayıp eser birlikte başarıyı ve bilgi sınırını gösterir.
Eserleri
Boyutlar ve Uzaklıklar, Ay’ın ışığı Güneş’ten alması gibi varsayımlarla başlar. Geometrik önermeler göreli ölçüleri inceler. Yarım aydınlık Ay dik açı ilişkisi, tutulmalar başka gerekçeler sağlar. Bazı başlangıç değerleri yanlıştır: kesin kanıt kesin gözlemi garanti etmez.
Eser Güneş merkezliliği sunmaz. Arşimet başka kayıp yazıyı aktarır: Güneş ve sabit yıldızlar durur, Dünya döner. Bütün gerekçeleri ya da tam gezegen modelini geri getiremeyiz. Özet korunmuş kitaptan alıntı değildir. Tablo bu yüzden bir eseri, aktarılmış kayıp varsayımı, içindeki yöntemi ve Vitruvius’un araç atfını ayırır. Alıntı, çağdaş aktarımıyla özgün ilk Yunanca varsayımdır; kayıp içerik uydurulmaz.
Bugünkü Yunanistan’daki mirası
Aristarkhos Sisam’ı Yunancanın ışık ve hareket sözcüklerine bağlar. Mora’daki Helmos Aristarchos teleskobu adını taşır. Yunanca sitede Τηλεσκόπιο ve ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ’u tanıyın ve gözlemi anlatın.
Güneş, Dünya, Ay çizip ήλιος, γη, σελήνη yazın. Η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο ve Ο Ήλιος φωτίζει τη Σελήνη cümlelerini kurun. φῶς–φως ve λαμβάνειν–παίρνει karşılaştırın. B1 destekli Çağdaş Yunancadır, antik kanıtları bağımsız okumak değil.
Biliyor muydunuz?
- Bir matematik eseri korunmuştur.
- Arşimet Güneş merkezliliği Kum Sayacı’nda aktarır.
- Vitruvius skapheyi ona atfeder.
Başlıca eserleri
| Yunanca başlık | Başlık | Yıl |
|---|---|---|
| Περὶ μεγεθῶν καὶ ἀποστημάτων ἡλίου καὶ σελήνης | Güneş ve Ay’ın Boyutları ve Uzaklıkları: korunmuş eser | 3rd century BC |
| Ηλιοκεντρική υπόθεση | Güneş merkezli varsayım: Arşimet’in anlattığı kayıp metin | 3rd century BC |
| Γεωμετρία της διχοτόμου σελήνης | Yarım Ay geometrisi: korunmuş eserde yöntem | 3rd century BC |
| Σκάφη: ηλιακό ρολόι | Skaphe güneş saati: Vitruvius’un atfı | 3rd century BC |
Akılda kalacak bir söz
Τὴν σελήνην παρὰ τοῦ ἡλίου τὸ φῶς λαμβάνειν.
Bugünün YunancasıylaΗ Σελήνη παίρνει το φως της από τον Ήλιο.
Tēn selēnēn para tou hēliou to phōs lambanein.
Ay’ın ışığını Güneş’ten aldığı.
