Jenny Mastoraki

Jenny Mastoraki 21 Şubat 1949’da Atina’da doğdu. 1967–1972 arasında Atina Üniversitesi’nde Bizans ve ortaçağ edebiyatı okudu. İlk yazıları askeri diktatörlük sırasında ortaya çıktı ve 1970’ler Kuşağı denen edebî topluluğa aittir. Bu genç yazarlar tek bir program veya şiirsel sesi paylaşmadan, miras alınan toplumsal dili ve alışkanlıkları sorguluyordu.

Şiirleri 1971’de Dimitris Iatropoulos’un Anti-Antoloji’sinde yer aldı. Yazıları Yannis Ritsos ile yayıncı Nana Kallianesi’nin ilgisini çektikten sonra ilk kitabı Διόδια (Geçiş Ücretleri), 1972’de Kedros’tan çıktı. Başlığı Ritsos seçti. Yaşamı boyunca üç şiir kitabı daha yayımlandı; sonuncusu 1989’daki Μ’ ένα στεφάνι φως (Işıktan Bir Taçla) idi. Şiirin yanında çeviri de romanı, tiyatroyu ve çocuk edebiyatını kapsayan sürekli bir mesleki ve yaratıcı uğraş oldu.

Salinger’ı ilk kez 1968’de okudu, Çavdar Tarlasında Çocuklar’ı 1977’de çevirdi, 2014’te yeni bir sürümle romana döndü. Çevirdiği diğer yazarlar arasında Canetti, Böll, Kleist, Lorca ve Pinter vardı. Kültür Bakanlığı ona Temmuz 2021’de açıklanan 2020 Büyük Edebiyat Ödülü’nü verdi. 30 Temmuz 2024’te öldü; yayınlar ve arşiv programları eserleriyle bağı yenilemeyi sürdürdü.

Διόδια (Geçiş Ücretleri, 1972), kısa şiirlerle savaş sonrası toplumun yıpranmış dilini ve kabullerini sorgular. Το σόι (Akrabalar, 1978) bu sorgulamayı aileye taşır: sevgi, koruma ve otorite her zaman kolayca uyuşmaz. Okul seçkilerindeki Περίληψη (Özet), anne korumasını uyku, düşler ve kapatılmaya ilişkin huzursuz edici imgelere dönüştürür. Konuşan kişi, doğrudan aile belgesi olarak değil şiirsel kurgu olarak okunmalıdır.

Ιστορίες για τα βαθιά (Derinliklerin Hikâyeleri, 1983), mitin, miras kalan anlatıların ve düzyazıya yakın akışın rolünü genişletir. Μ’ ένα στεφάνι φως (Işıktan Bir Taçla, 1989), Solomos’u da içeren şiir geleneğiyle yoğun konuşmayı sürdürür. Biçim ve ritim değişimleri sıradan görünen dili daha karanlık ve kararsız dünyalara bağlar. Dört kitap, küçük ama değişken bir bütün oluşturur.

Çeviri, sese gösterilen dikkate başka bir alan verdi. Mastoraki, Salinger’a döndüğünde eski çeviriyi sabit saymak yerine argoyu ve başlığı yeniden düşündü. Nisan 2026’da Agra, Κι όλα τα κακά σκορπά... (Ve Bütün Kötülükleri Dağıtır...) başlıklı metnin ölümünden sonraki bağımsız baskısını yayımladı. 2001’de yazılıp ilk kez 2002’de dergide basılan metne Dionysis Kapsalis sonsöz yazdı. Kitap düzyazı, korku, mit ve şiir ritmi arasındaki konuşmayı genişletir.

Mastoraki okul seçkilerinde, tiyatro çevirilerinde ve ERT’nin kendi sesinden okuma kayıtlarında yaşamayı sürdürür. Το σόι (Akrabalar) başlığıyla başlayın; Yunan Dili Merkezi portalındaki Standart Çağdaş Yunanca Sözlüğü’ne bakın. το σόι ile οι συγγενείς ifadelerini karşılaştırın: ikisi de aynı evin ötesindeki akrabaları kapsayabilir, ancak σόι daha samimi ve konuşma diline yakındır. Την Κυριακή θα δω τους συγγενείς μου yazın, sonra ad öbeğini το σόι μου ile değiştirin. Her cümleyi kime söyleyeceğinizi belirtin. Bu B1 çalışması, çevirilerinin temel sorusu olan dil düzeyini araştırır; bütün bir şiir imgeler ve bağlam için ek destek gerektirir.

• İlk kitabı Διόδια’nın adını Yannis Ritsos seçti.
• Salinger’ın romanını 1977’de ve yeniden 2014’te çevirdi.
• 2020 Büyük Edebiyat Ödülü Temmuz 2021’de açıklandı.