Theodora

Theodora Justinianus yükselince 527’de imparatoriçe oldu. Doğum tarihi ve gençliği belirsizdir; beşinci yüzyıl sonlarında doğdu. Konstantinopolis, bugünkü İstanbul, yetişkin siyasi hayatının merkeziydi.548’de öldü. Bu, ikonaların dönüşüyle bağlantılı dokuzuncu yüzyıl Theodora’sı değildir. Tekrarlanan isimlerde tarihleri ayırmak gerekir.

Konumu törenlerden öteydi. Mısır papirüsü ona yöneltilen dilekçeyi korur; adı Sergios ve Bakhos’un Yunanca adak yazıtında da geçer. Edebiyat farklı okunmalıdır. Prokopios onu eserlerinde, özellikle düşmanca Gizli Tarih’te, çok farklı sunar. Saldırılar gençlik ve amaçların saydam kaydı değildir.532 Nika isyanındaki ünlü konuşma da kelimesi kelimesine kayıt değildir. Kaynaklar güç ve rakip imgeler gösterirken kişinin çoğunu bilinmez bırakır.

Tablo kişisel eserleri değil, siyasi dönüm noktalarını ve temsilleri sunar. Nika 532’de Prokopios kaçışı tartışan kurulu anlatır. Onun Theodora’sı kalmayı savunur. Konuşma eski sözle biter: hükümdarlık güzel kefendir. Yunanca βασιλεία der; “erguvan” son cümlenin sözcüğü değildir. Alıntı tarihçinin edebî konuşmasındandır.

Papirüs başvuruyu, Sergios-Bakhos yazıtı himaye ve yoksul bakımına övgüyü korur. İnşaat tarihi tartışmalıdır; altıncı yüzyıl yazıtı sahte kesinlikte kuruluştan yararlıdır. San Vitale’de yaklaşık 547’de Theodora maiyeti ve kâseyle Justinianus’un karşısındadır. Saygınlık ve dinî sunu anlatılır, gerçek tören fotoğrafı değil. Belge, yazıt, anlatı ve mozaik gücü farklı iletir.

βασιλεία ile çağdaş βασιλική εξουσία’yı karşılaştırıp ἐντάφιον’u açıklayın. Sonra mozaikten üç ayrıntıyı basit Yunancayla söyleyin: kadın, kâse, taç. Fotoğraf yeter; San Vitale ölçek ve çevre ekler. Çeviriden önce “Prokopios Theodora’yı şöyle konuşurken sunar…” yazın. Böylece kurgulanmış konuşma ile belgeli sözleri ayırıp aktarım fiili öğrenirsiniz.

• 527–548 arasında imparatoriçeydi.
• Mısır papirüsü ona yöneltilen dilekçeyi korur.
• Ravenna mozaiği yaklaşık 547’dendir.
• Nika konuşması Prokopios’tan gelir, tutanak değildir.