Dimitris Rontiris

Dimitris Rontiris, pisany także Rondiris, urodził się w 1899 roku. Źródła podają jako miejsce urodzenia Poros albo Pireus, ale dorastał w Pireusie i przez całe życie pozostał silnie związany z tym portowym miastem. Zwrócił się ku scenie, a później studiował za granicą, gdzie pracował z reżyserem Maxem Reinhardtem i został jego asystentem, co ukształtowało jego upodobanie do dużych, starannie przygotowanych zespołów.

Na początku lat trzydziestych dołączył do nowo założonego Teatru Królewskiego w Atenach, dzisiejszego Teatru Narodowego Grecji, jako reżyser i nauczyciel szkoły aktorskiej. Po śmierci Fotosa Politisa w 1934 roku został jego głównym reżyserem; funkcję tę pełnił do 1942 roku i ponownie w latach 1946–1950. W 1939 roku zabrał zespół do Londynu z Hamletem i Elektrą. W 1957 roku założył Teatr Pirejski (Πειραϊκό Θέατρο) we współpracy z gminą Pireus. Z tym zespołem prezentował antyczną tragedię w starożytnych teatrach Grecji oraz na tournée po Europie, Ameryce Północnej i Południowej oraz Azji; w 1963 roku zespół gościł na przykład na berlińskich Dniach Festiwalowych. Jego ostatnią reżyserią była Elektra Sofoklesa w 1978 roku, czterdzieści lat po jego pierwszej Elektrze w Epidauros. Zmarł w Atenach 20 grudnia 1981 roku.

Rontiris reżyserował szeroki repertuar, także Szekspira: w jego Hamlecie z 1937 roku w Teatrze Królewskim rolę tytułową grał Alexis Minotis, obok Katiny Paxinou i Aimiliosa Veakisa. Jego decydujące dzieło dotyczyło jednak tragedii antycznej. We wrześniu 1938 roku wystawił Ηλέκτρα (Elektrę) Sofoklesa w Epidauros, pierwsze nowożytne przedstawienie antycznego dramatu w tym teatrze. Zaczęło się późnym popołudniem, bez scenografii i elektrycznego oświetlenia, przed około 3500 widzami. Paxinou grała Elektrę, Eleni Papadaki Klitajmestrę, a Thanos Kotsopoulos Orestesa; pewien krytyk chwalił zsynchronizowany ruch sześćdziesięciu kobiet z chóru.

W 1949 roku w jego Ορέστεια (Orestei) w Odeonie Heroda Attyka Klitajmestrę zagrała Marika Kotopouli, a w 1954 roku jego Ιππόλυτος (Hippolit) w Epidauros stał się kamieniem milowym nowo powstałego festiwalu. Chór był w centrum jego metody: liczny, rytmiczny i surowo zdyscyplinowany, najczęściej w choreografii Loukii Sakellariou. W wywiadzie wyjaśnił, że jedno intermezzo w Elektrze opierało się na krokach z greckiego tańca syrtos, dostosowanych do sztuki. Krytycy podziwiali tę precyzję, ale czasem uważali ją za chłodną, a niektórzy sądzili, że chór i aktorzy nie tworzyli pełnej jedności. W Teatrze Pirejskim Aspasia Papathanasiou została jego Elektrą w przedstawieniach, które pokazywano za granicą, między innymi w Londynie w 1961 roku.

Badacze widzą w Rontirisie twórcę tradycji Teatru Narodowego w wystawianiu tragedii antycznej, rozwijanej później przez Alexisa Minotisa i Takisa Mouzenidisa. W Pireusie pamięta się go jako miejscowego nauczyciela dramatu antycznego: w 2016 roku jego córka przekazała jego archiwum gminie Pireus, a w 2017 roku główna scena Teatru Miejskiego w Pireusie otrzymała jego imię. Cyfrowe archiwum Teatru Narodowego przechowuje programy, fotografie i recenzje jego przedstawień. Spróbuj: znajdź tam zdjęcie z jednej z jego Elektr i opisz chór w dwóch greckich zdaniach, jednym o tym, co robi, drugim o tym, jak, na przykład Ο χορός προχωρά αργά προς το κέντρο (Chór powoli idzie do środka). Potem porównaj swoje zdania z jego własnym wyjaśnieniem kroków syrtosu.

• Elektrę z 1938 roku w Epidauros grano przy świetle dziennym, od późnego popołudnia, bo na miejscu nie było elektryczności.
• Był asystentem Maxa Reinhardta, jednego z czołowych reżyserów Berlina.
• Jego Teatr Pirejski gościł na berlińskich Dniach Festiwalowych w 1963 roku.
• Główna scena Teatru Miejskiego w Pireusie nosi jego imię od 2017 roku.