Eleni Vitali

Eleni Vitali urodziła się jako Eleni Lavida w Atenach 19 września 1954 roku; niektóre biografie internetowe podają Trikalę, ale katalog greckiej dyskografii wskazuje Ateny. Jej ojciec, Takis Lavidas, grał na santouri, cymbałach greckiej muzyki ludowej, a matka, Lucy Karageorgiou, śpiewała na odpustach. W portrecie telewizyjnym z 2000 roku mówiła o romskim (cygańskim) pochodzeniu rodziny. W wieku trzynastu lat nagrała z ojcem małą płytę, a około czternastego roku życia pojechała z matką na swoje pierwsze panigyri, wiejskie święto patrona. Do piętnastego lub szesnastego roku życia jeździła na odpusty z muzykami, przyjaciółmi ojca, od Peloponezu po Epir.

Zmęczona odpustowym szlakiem zwróciła się do muzyków w Atenach, a przyjaciel posłał ją do Alekosa Patsifasa, szefa wytwórni Lyra. Według jej własnej relacji nagrała Άι γαρούφαλλό μου Argyrisa Kounadisa i Vangelisa Goufasa w dniu przesłuchania; piosenka ukazała się na albumie Kounadisa Δεν περισσεύει υπομονή (Cierpliwości brak) z Sotirią Bellou. Wkrótce zaśpiewała na Festiwalu Piosenki w Salonikach Χωρίς δεκάρα (Bez grosza), pamiętaną z refrenu o Manoliosie, i wzięła udział w nagraniu Lyry z 1974 roku cyklu Mikisa Theodorakisa 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (18 krótkich pieśni gorzkiej ojczyzny). W 2000 roku ERT sfilmowała jej powrót na scenę po siedmiu latach nieobecności.

Repertuar Vitali porusza się między trzema światami, które poznawała kolejno: pieśniami ludowymi odpustów, miejskim laïko buzuki i éntechno, czyli piosenką artystyczną kompozytorów piszących dla płyt i sceny. Albumy takie jak Τα δημοτικά της Ελένης (Pieśni ludowe Eleni, 1981) i Βάρα μου το ντέφι (Uderz mi w bębenek, 1983) czerpią z pierwszego. Χορέψτε γιατί χανόμαστε (Tańczcie, bo znikamy, 1984) wróciło do dwóch piosenek, które nagrała jako dziecko z ojcem. Współpracowała też z kompozytorem laïko Christosem Nikolopoulosem i z kompozytorem piosenki artystycznej Stamatisem Spanoudakisem przy albumie 7 Παρακλήσεις (7 Błagań).

Od końca lat osiemdziesiątych coraz częściej pisała własny materiał. Το απέναντι μπαλκόνι (Balkon naprzeciwko, 1989) i Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ; (Kto się boi Virginii Woolf?, 1994; niektóre źródła podają 1993) mają jej własne teksty i muzykę. Προσκήνιο (Proscenium, 2000), nagranie koncertowe z klubu Aeriko, zbiera etapy tej kariery w jednym programie. Jej wspomnienia tłumaczą część jej stylu. Podczas pierwszej sesji w studiu, jak opowiadała, Nikolopoulos i pianista Tasos Karakatsanis kazali jej śpiewać bez wibrata i wyraźnie wymawiać każde słowo. Ta dbałość o dykcję czyni jej nagrania cennymi dla każdego, kto uważnie słucha greki, a repertuar odpustowy zachowuje dawną modalną barwę tradycji santouri, w której dorastała.

Droga Vitali łączy ustny świat panigyri, gdzie romscy i inni zawodowi muzycy grali do wiejskich tańców, z greckim życiem studyjnym i koncertowym. W 2016 roku dzieliła zimowy program z Giannisem Pariosem w klubie Iera Odos w Atenach i powiedziała dziennikarzom, że odpusty nauczyły ją przede wszystkim miłości. Konkretne zadanie: znajdź w archive.ert.gr opis ERT Οι φίλοι μου: Ελένη Βιτάλη (Moi przyjaciele: Eleni Vitali, 2000). Przeczytaj jego grecki opis z kodami czasu, który wskazuje, gdzie ona mówi, a gdzie następuje piosenka. Potem napisz dwa własne zdania z αφού i πριν, na przykład: Αφού μίλησε για τον πατέρα της, ακούστηκε ένα τραγούδι (Gdy opowiedziała o ojcu, rozległa się piosenka). Te zdania ćwiczeniowe są nasze, nie są tekstami piosenek.

• Jej pierwsze panigyri, jak wspominała, odbyło się w Examilii koło Koryntu, akurat w dniu śmierci wiejskiego księdza.
• Jako dziewczynka mówiła, że chce zostać pediatrą, a nie piosenkarką.
• Ze śmiechem opowiadała, że na dziecięcej płycie z ojcem jej głos brzmiał jak kotek.
• W 2016 roku wyjaśniła, że panigyris, święto, oznacza taniec w kręgu, a więc miłość.