Jannis Skarimbas

Skarimbas urodził się 28 września 1893 roku (według niektórych źródeł w 1897) w Agia Efthymia, wsi w Fokidzie nad Zatoką Koryncką. Chodził do szkoły w Ajo i ukończył gimnazjum w Patras. W 1919 roku wstąpił do urzędu celnego w Chalkidzie, na wyspie Eubei, i nigdy już nie opuścił tego miasta: pracował tam jako urzędnik celny, a później jako agent celny, i do końca życia lubił się przedstawiać, pół dumnie, pół kpiąco, jako „celnik na emeryturze”.

Zaczął późno, ale z hukiem. W 1929 roku jego opowiadanie Ο Καπετάν Σουρμελής ο Στουραΐτης (Kapitan Surmelis Sturaitis) zdobyło pierwszą nagrodę za krótką prozę, a w latach 30. wydawał jedno po drugim opowiadania, powieści i wiersze, które wprawiły w konsternację ateńskich krytyków. W Chalkidzie był lokalną legendą: prowokacyjnym gadułą, słynącym z przekleństw, żartów i pogardy dla wszelkich konwenansów, który kłócił się z wydawcami, uczonymi i literackim establishmentem. Uznanie przyszło dopiero na starość, wraz z Pierwszą Państwową Nagrodą Literacką w 1976 roku za antywojenną powieść Φυγή προς τα εμπρός (Ucieczka do przodu). Zmarł w Chalkidzie 21 stycznia 1984 roku i został pochowany na koszt państwa w twierdzy Karababa nad Eurypem.

Skarimbas należy do Pokolenia lat 30., ale stoi na uboczu. Gdy inni szukali poważnego, „greckiego” modernizmu, on się śmiał. Jego proza to nieustanna gra z językiem: kalambury, wymyślone słowa, nagłe zmiany rejestru od uroczystej katharewusy do portowego slangu, zdania, które zapadają się w nonsens, a potem w nagły smutek. Krytycy widzieli go bliżej dadaistów niż surrealistów, których lubił parodiować, a Manolis Anagnostakis nazwał jego poezję „φανταιζίστικη” (fantazyjną).

Po opowiadaniach z Καϋμοί στο Γριπονήσι (Smutki na Griponisi, 1930) i prozie Το θείο τραγί (Boski kozioł, 1933) przyszły jego dwie wielkie powieści. Μαριάμπας (1935) i Το σόλο του Φίγκαρω (Solo Figara, 1939) rozgrywają się w sennej Chalkidzie, wśród klaunów, marynarzy, kochanków i nieudaczników, i łączą liryzm, erotyzm, satyrę i tragedię tak, jak nie uczyniła tego żadna grecka powieść. Jego wiersze w tomach Ουλαλούμ (1936), Εαυτούληδες (Małe ja, 1952) i Βοϊδάγγελοι wracają do tych samych motywów: ucieczki od rzeczywistości, statku, cyrku. Pod koniec życia napisał Το Βατερλώ δύο γελοίων (Waterloo dwóch błaznów, 1959), nagrodzoną Φυγή προς τα εμπρός (1976) oraz sztuki dla teatru cieni i na scenę, wśród nich Αντι-Καραγκιόζης ο Μέγας (Anty-Karagiozis Wielki, 1977) i Η κυρία του τραίνου (Dama z pociągu, 1980).

Chalkida przyjęła go jako swojego ducha opiekuńczego. Stowarzyszenie „Przyjaciele G. Skarimbasa” założono tam w roku jego śmierci, jego grób znajduje się w twierdzy Karababa górującej nad Eurypem, a wystawy, odczyty i przedstawienia Karagiozisa podtrzymują żywą pamięć o nim. W rodzinnej Agia Efthymia jego dom rodzinny uznano w 1998 roku za chroniony zabytek, a co roku odbywają się tam na jego cześć „Σκαρίμπεια”. Młodsi greccy pisarze często wskazują go jako wzór wolności i humoru. Aby go zrozumieć, stań na starym moście w Chalkidzie i popatrz, jak Euryp zmienia kierunek, a potem przeczytaj na głos rozdział z Το σόλο του Φίγκαρω.

• Od 1919 roku pracował w urzędzie celnym w Chalkidzie i nazywał siebie „celnikiem na emeryturze” długo po tym, jak stał się sławny.
• Pierwszą Państwową Nagrodę Literacką otrzymał dopiero w 1976 roku, mając ponad osiemdziesiąt lat.
• Jest pochowany na koszt państwa w twierdzy Karababa nad Eurypem.
• Lubił parodiować surrealistów, naśladując ich.