Niki Marangu

Niki Marangu urodziła się w Limassolu na Cyprze w 1948 roku. Jej ojciec pochodził z Famagusty, a matka z Kozani w północnej Grecji. W wywiadzie z 2008 roku udzielonym pisarzowi Michelowi Faisowi powiedziała, że miała szczęście dorastać w domu z książkami, starymi książkami. W latach 1965–1970 studiowała socjologię w Berlinie Zachodnim. Później napisała, że potrzebowała otępiających popołudni Nikozji, aby znów przypomnieć sobie, kim jest.

Po powrocie na Cypr przez około dziesięć lat pracowała jako dramaturżka w Teatrze Narodowym Cypru. W 1980 roku otworzyła w Nikozji księgarnię Kochlias, która wydawała też książki, i prowadziła ją do 2007 roku. Była również malarką i graficzką: miała siedem wystaw indywidualnych, pierwszą w 1975 roku, i brała udział w biennale grafiki w Lublanie (1993) oraz w biennale w Kairze (1996). Przez pewien czas uczyła ceramiki niewidome dzieci. Należała do Stowarzyszenia Autorów Greckich i Związku Pisarzy Cypru, dużo podróżowała, przede wszystkim po Bliskim Wschodzie, Turcji i Egipcie.

7 lutego 2013 roku, według doniesień opublikowanych tego samego dnia, zginęła, gdy samochód, którym jechała, przewrócił się w pobliżu Fajumu, około 100 kilometrów na południe od Kairu. Pisała wtedy powieść osadzoną w dziewiętnastowiecznych Atenach, z równoległymi historiami w Famaguście w 1945 roku i we współczesności.

Marangu pisała po grecku w wielu gatunkach. Jej pierwszy tomik, Τα από κήπων (Z ogrodów), ukazał się około 1981 roku. Αρχή Ινδίκτου (Początek indykcji, 1987) bierze tytuł z kalendarza bizantyjskiego, w którym rok zaczynał się 1 września. Jej poezja i proza zdobyły cypryjskie nagrody państwowe, m.in. za Αρχή Ινδίκτου i za opowiadania Μια στρώση άμμου (Warstwa piasku, 1990). W 1998 roku otrzymała w Aleksandrii Nagrodę Kawafisa za poezję, a w 2006 roku Akademia Ateńska nagrodziła Divan (2005), zbiorcze wydanie jej wierszy z lat 1967–2000.

Miejsca i podróże przenikają jej książki. Γιατρός από τη Βιέννη (Lekarz z Wiednia, 2003), którą nekrolog w LiFO nazwał autobiograficzną, śledzi historię cypryjskiego lekarza między Famagustą a Wiedniem; jej niemieckie tłumaczenie (2008) nosi tytuł Von Famagusta nach Wien. Mówiła, że ta książka pozwoliła jej pisać o Wiedniu i Aleksandrii. Jej zbiór opowiadań Ο δαίμων της πορνείας (Demon żądzy) został wybrany przez magazyn Diavazo do dziesięciu najlepszych greckich zbiorów opowiadań 2007 roku, a Γεζούλ (Gezul, 2010) to powieść wydana przez wydawnictwo Estia w Atenach. Pisała też cypryjskie baśnie dla dzieci i przełożyła na grecki książkę Aleksandria Joachima Sartoriusa.

Jej imię żyje przede wszystkim dzięki The Niki Marangou Project w King’s College London. Jego nagroda translatorska, ustanowiona w 2016 roku, od 2019 roku zaprasza studentów brytyjskich uczelni do przełożenia jej wiersza z nowogreckiego na angielski, a co roku odbywa się wykład jej pamięci: ósmy odbył się w kwietniu 2026 roku w Domu Cypru w Atenach i dotyczył definicji poezji. Spróbuj krótkiego ćwiczenia z trasą na podstawie jej Γιατρός από τη Βιέννη: zapisz dwa miasta z niemieckiego tytułu, Αμμόχωστος (Famagusta) i Βιέννη (Wiedeń), a potem opowiedz własną podróż w trzech greckich zdaniach, na przykład Πήγα από τη Λεμεσό στη Λευκωσία (Pojechałem z Limassolu do Nikozji) i Γύρισα το βράδυ (Wróciłem wieczorem). Zaznacz, które zdania pochodzą z pamięci, a których prawdziwość mógłbyś udowodnić. To nasze własne zdania ćwiczeniowe, nie jej słowa.

• W 2004 roku jej wiersz Τριαντάφυλλα (Róże) wybrano do zawieszenia w poczekalniach szpitali NHS w Wielkiej Brytanii.
• Jej rodzina łączyła dwa krańce greckiego świata: ojca z Famagusty na Cyprze i matkę z Kozani w Macedonii.
• Krótko przed śmiercią wysłała do LiFO relację z festiwalu literackiego w Jaipurze w Indiach; magazyn opublikował ją ponownie w 2022 roku.
• Nazwa jej księgarni, Κοχλίας, to uczone greckie słowo oznaczające spiralną muszlę ślimaka, używane dziś także na określenie śruby.