Życie
Alexandra Papadopoulou urodziła się w Konstantynopolu w 1867 roku; jedno greckie dzieło informacyjne podaje rok 1876, ale jej wiek w chwili śmierci wskazuje na 1867. Uczyła się w znanej szkole dla dziewcząt Pallas w tym mieście i uzyskała dyplom nauczycielki. Uczyła tam i pracowała też jako guwernantka, między innymi u dzieci lekarza Fotisa Fotiadisa, czołowego zwolennika języka mówionego w szkolnictwie. W 1887 roku wydała almanach kobiecy Ημερολόγιον των Κυριών (Almanach pań).
Jej działalność publiczna budziła wrogość. W 1893 roku założyła Postępowe Stowarzyszenie Pań, które konstantynopolitańska gazeta Νεολόγος (Neologos) ostro zaatakowała. W 1896 roku współredagowała z poetą Ioannisem Gryparisem czasopismo literackie Φιλολογική Ηχώ (Echo literackie). W 1899 roku Centralna Komisja Edukacyjna Patriarchatu zakazała jej nauczania w swoich szkołach, a ona wyjechała do Bukaresztu. Tam uczyła bez wynagrodzenia w szkole dla dziewcząt przy szkole Ewangelismos i pisała dla greckiej gazety Πατρίς (Patris).
Około 1905 roku objęła kierownictwo praktycznej szkoły dla dziewcząt w Salonikach, wówczas jeszcze należących do Imperium Osmańskiego. Zmarła na raka w greckim szpitalu Balıklı w Konstantynopolu 8 marca 1906 roku, w wieku 39 lat.
Dzieła
Papadopoulou pisała głównie opowiadania, około 140, rozproszone po czasopismach takich jak Εστία (Estia), Παναθήναια (Panathinaia) i Πινακοθήκη (Pinakothiki). Używała co najmniej siedmiu pseudonimów, wśród nich Βυζαντίς (Bizantynka), Ανατολίτισσα (Kobieta ze Wschodu) i Θρακοπούλα (Dziewczyna z Tracji). Jej pierwszy zbiór, Δεσμίς διηγημάτων (Wiązka opowiadań), ukazał się w Konstantynopolu w 1889 roku z przedmową młodego Grigoriosa Ksenopulosa, który chwalił jej skrzący się styl, dowcip, czułość i ironię. Kolejny tom z 1891 roku zawierał mikropowieść Περιπέτειαι μιας διδασκαλίσσης (Przygody pewnej nauczycielki), czerpiącą z jej własnych doświadczeń nauczycielskich. Mikropowieść Ημερολόγιον της δεσποινίδος Λεσβίου (Dziennik panny Lesviou) ukazała się w 1894 roku i wyróżnia się wnikliwością psychologiczną.
Większość jej opowiadań ma charakter miejski: greckie kobiety z klasy średniej i zamożnej Konstantynopola, ich rodziny, małżeństwa i ambicje towarzyskie. Później pisała też opowieści bizantyjskie, takie jak Στο μοναστήρι (W klasztorze, 1902–1903), o intrygach dworskich z IX wieku; powieść o Annie Komnenie przetrwała tylko w rękopisie i dziś jest zaginiona. Jej język porusza się między uczoną katharewusą a językiem mówionym. W Η γιαγιά (Babcia), którego akcja toczy się w Therapii nad Bosforem, prawie niewidoma babcia wychowuje pięcioro wnucząt, wyrabiając koronkę igłową, a najmłodszy prosi w prezencie o oczy dla niej.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Przez dziesięciolecia Papadopoulou była niemal zapomniana. Filolog Jannis Papakostas odtworzył jej życie w studium z 1980 roku, a później wydał jej opowiadania; od 1987 roku kilku greckich wydawców wznowiło je, a badacze piśmiennictwa kobiet i edukacji wymieniają ją dziś jako pionierkę. Jej opowiadanie Η γιαγιά (Babcia) można przeczytać bezpłatnie w greckiej Wikiźródłach. Przeczytaj scenę końcową i wypisz wszystkie sposoby nazywania postaci i zwracania się do nich: η γιαγιά (babcia), το Γεωργάκι (mały Jorgos), η μανούλα (mamusia), μάτια μου (kochanie, dosłownie moje oczy). Zauważ, kto mówi, a kto milczy. Następnie przepisz dwa uczone wyrażenia na dzisiejszą grekę, na przykład διά να ιδή jako για να δει (żeby zobaczyła).
Czy wiesz, że…?
- Była jedyną kobietą wśród autorów Ελληνικά διηγήματα (Opowiadania greckie), antologii wydanej w 1896 roku.
- Jednym z jej pseudonimów był Σατανίσκη (Diablica).
- Znana jest tylko jedna jej fotografia; ukazała się w greckim almanachu z 1907 roku, rok po jej śmierci.
- Jej powieść o bizantyjskiej księżniczce i historyczce Annie Komnenie zaginęła.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Ημερολόγιον των Κυριών | Almanach pań — almanach kobiecy | 1887 |
| Δεσμίς διηγημάτων | Wiązka opowiadań | 1889 |
| Περιπέτειαι μιας διδασκαλίσσης | Przygody pewnej nauczycielki — mikropowieść | 1891 |
| Ημερολόγιον της δεσποινίδος Λεσβίου | Dziennik panny Lesviou — mikropowieść | 1894 |
| Φιλολογική Ηχώ | Echo literackie — czasopismo współredagowane z Ioannisem Gryparisem | 1896 |
| Στο μοναστήρι | W klasztorze — mikropowieść bizantyjska | 1902–1903 |
Wers do zapamiętania
— Μάτια μου... μάτια μου... Πολλά χείλη το λένε χαϊδευτικά το μάτια μου, μα στης γιαγιάς τα χείλη έχουν άλλη σημασία.
— Mátia mou... mátia mou... Pollá chíli to léne chaïdeftiká to mátia mou, ma stis giagiás ta chíli échoun álli simasía.
„Moje oczy… moje oczy…” Wiele ust mówi „moje oczy” pieszczotliwie, ale w ustach babci te słowa mają inne znaczenie.
