Bakchylides

Bakchylides urodził się w Iulis, głównym mieście wyspy Kea, którą starożytni autorzy nazywali Keos. Geograf Strabon wymienia poetę Symonidesa i jego siostrzeńca Bakchylidesa jako rodowitych mieszkańców Iulis. Późniejsza tradycja czyni matkę poety młodszą siostrą Symonidesa i wspomina dziadka o tym samym imieniu, który był atletą. Jego daty są niepewne. Centrum Języka Greckiego podaje około 510–450 p.n.e., natomiast starożytni chronografowie sugerują, że być może żył jeszcze około 431–428 p.n.e. Pewny jest okres jego najlepiej udokumentowanej twórczości, lata 470. i 460. p.n.e.

Podobnie jak wuj, Bakchylides pisał dla mecenasów w całym świecie greckim. Jego zachowane ody powstały dla zwycięzców i świąt związanych z Keą, Eginą, Atenami, Tesalią, Metapontem w południowej Italii i Syrakuzami. Najbardziej prestiżowym mecenasem był Hieron, władca Syrakuz na Sycylii. W 476 roku p.n.e. posłał Hieronowi odę na zwycięstwo jego konia wyścigowego Ferenikosa w Olimpii, a w 468 roku p.n.e. opiewał olimpijskie zwycięstwo Hierona w wyścigu rydwanów, do którego nie znamy żadnego utworu Pindara. Starożytni czytelnicy często porównywali obu poetów.

Plutarch w traktacie O wygnaniu zalicza poetę Bakchylidesa do pisarzy, którzy tworzyli na wygnaniu, i umieszcza go na Peloponezie. Przyczyna i data tego wygnania są nieznane.

Uczeni aleksandryjscy podzielili wiersze Bakchylidesa na dziewięć ksiąg, lecz w średniowieczu przetrwały tylko cytaty u innych autorów. W 1896 roku British Museum nabyło z Egiptu szczątki zwojów papirusowych, przepisanych w II wieku n.e., dziś Papirus 733 British Library. Frederic Kenyon wydał je w 1897 roku. Zachowało się w nich około dwudziestu utworów, ponad tysiąc pełnych lub prawie pełnych wersów: pieśni zwycięskie (ἐπίνικοι, epinikia) i dytyramby, czyli pieśni dla chórów na świętach.

Pieśni zwycięskie podążają za schematem, którego używał też Pindar: pochwała zwycięzcy, mit i refleksja nad ludzkim losem. U Bakchylidesa mit często stoi w centrum i jest opowiadany żywo. Oda 5 posyła Heraklesa do świata podziemnego, gdzie spotyka cień Meleagra. Oda 3 opowiada, jak lidyjski król Krezus wstąpił na stos, gdy upadły Sardes, i został ocalony przez Apollina; na końcu poeta nazywa siebie miodoustym słowikiem z Keos.

Dytyramby ukazują jego talent dramatyczny. W odzie 17, Ἠίθεοι ἢ Θησεύς (Młodzi Ateńczycy, czyli Tezeusz), Tezeusz skacze ze statku Minosa i Amfitryta przyjmuje go w komnatach Posejdona. Oda 18, Θησεύς (Tezeusz), jest w całości dialogiem: chór wypytuje króla Egeusza, który donosi, że pieszo z Istmu przybył herold z wieściami o nieznanym młodym bohaterze. Jego język to literacka greka chóralna z dorycką barwą, choć używa mniej form doryckich niż większość poetów chóralnych.

Od 1896 roku znacznie łatwiej poznać Bakchylidesa: Papirus 733 przechowuje British Library, a Centrum Języka Greckiego udostępnia w sieci jego pieśni zwycięskie i dytyramby z przekładami na nowogrecki. Iulis, dziś Ιουλίδα, wciąż jest głównym miastem Kei. Spróbuj tak: przeczytaj dwa cytowane wersy z ody 18 i nasz przekład na nowogrecki. Porównaj κᾶρυξ z κήρυκας i zauważ długie alfa tam, gdzie nowogrecki ma etę. Potem napisz pięć zdań o przybyciu w nowe miejsce, używając έφτασα (przybyłem) i με υποδέχτηκαν (przyjęli mnie), na przykład Έφτασα στην Κέα με το πλοίο και με υποδέχτηκαν φίλοι στο λιμάνι (Przypłynąłem na Keę statkiem i przyjaciele przywitali mnie w porcie). Poziom C2 opisuje to dostosowane ćwiczenie, a nie samodzielną lekturę starożytnego oryginału.

• Strabon nazywa Bakchylidesa siostrzeńcem Symonidesa; obaj pochodzili z Iulis na Kei.
• Na końcu ody 3 poeta nazywa siebie słowikiem z Keos.
• Papirus, który przywrócił jego wiersze, przepisano około sześciu wieków po jego czasach.
• Oda 18 jest napisana w całości jako dialog chóru z królem Egeuszem.