Wybierz język

grecfacilegrecfacile
Το κτίριο της Σχολής Κινηματογράφου και Τηλεόρασης Λυκούργου Σταυράκου στην οδό Πατησίων της Αθήνας, το 2018· ο Δημήτρης Σταύρακας σπούδασε στη Σχολή Σταυράκου. Σύγχρονη φωτογραφία, όχι πορτρέτο του σκηνοθέτη.
Το κτίριο της Σχολής Κινηματογράφου και Τηλεόρασης Λυκούργου Σταυράκου στην οδό Πατησίων της Αθήνας, το 2018· ο Δημήτρης Σταύρακας σπούδασε στη Σχολή Σταυράκου. Σύγχρονη φωτογραφία, όχι πορτρέτο του σκηνοθέτη. · Sp!ros · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

A1Współczesna Grecja · Reżyser filmowy

Dimitris Stavrakas

Δημήτρης Σταύρακας

1938 · Ateny · Paryż

Dimitris Stavrakas to grecki reżyser, scenarzysta i dawny krytyk filmowy, urodzony w Atenach w 1938 roku. Jego krótki film Betty (1979) jest pamiętany jako jeden z pierwszych greckich portretów transpłciowej kobiety. Jego najbardziej znany film fabularny, Kanarkowożółty rower (1999), opowiada o nowym nauczycielu i uczniu z trudnościami w ateńskiej szkole. Ta greckojęzyczna historia z klasą, rowerem i plażą to jasny punkt wyjścia do prostego opisu.

Życie

Dimitris Stavrakas urodził się w Atenach w 1938 roku. Studiował w szkole filmowej Stavrakou, a w latach 1958–1963 pracował jako asystent reżysera przy różnych greckich produkcjach filmowych. W latach 1961–1963 pisał też o kinie jako krytyk dla czasopisma Επιθεώρηση Τέχνης (Przegląd Sztuki) i gazety Δημοκρατική Αλλαγή (Demokratyczna Zmiana). Jego pierwszy krótki film, Το γκάζι (Gaz), pochodzi z 1966 roku.

W 1967 roku wyjechał do Paryża, gdzie do 1968 roku pracował jako operator kamery. Potem zwrócił się ku naukom społecznym. W latach 1969–1972 studiował socjologię na Uniwersytecie Nanterre, a w latach 1972–1974 statystykę ludności w instytucie demograficznym Sorbony, gdzie uzyskał też dyplom maîtrise z urbanistyki.

Stavrakas wrócił do Grecji w 1975 roku. Pracował przy produkcjach telewizyjnych, pisał krytykę filmową dla czasopisma Αντί, a w latach 1980–1982 wyreżyserował kilka programów telewizyjnych. Równolegle kręcił filmy krótko- i pełnometrażowe oraz dokumenty telewizyjne. W 2019 roku Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Salonikach włączył go do swojego hołdu dla greckiego kina queer, prezentując jego biografię i ponownie pokazując Betty nowej publiczności.

Dzieła

Μπέττυ (Betty, 1979) to krótki utwór na pograniczu fabuły i dokumentu, trwający około pół godziny, oparty na autobiografii Betty Vakalidou, która gra samą siebie. Film śledzi dobę z życia ateńskiej transpłciowej kobiety, a wspomnienia z jej dawnego życia mieszają się z teraźniejszością aż do wieczora. Według Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Salonikach konkurs w Salonikach odrzucił film z powodu jego tematu, ale specjalny pokaz przyjęto entuzjastycznie. W następnym sezonie wszedł do kin przed Próbą orkiestry Federica Felliniego. W 1979 roku zdobył nagrodę za najlepszy film krótkometrażowy na festiwalu filmów krótkometrażowych w Dramie oraz nagrodę za najlepszy dokument na festiwalu w Larisie.

Jego pierwszy film fabularny, Η παρεξήγηση (Nieporozumienie), powstał w 1983 roku. Το καναρινί ποδήλατο (Kanarkowożółty rower, 1999) to greckojęzyczny dramat społeczny. Aris, nowo mianowany nauczyciel, obejmuje szóstą klasę w publicznej szkole podstawowej w Atenach i zauważa Lefterisa, ucznia lekceważonego przez innych, który sam złożył swój rower. Gdy chłopiec ucieka do wioski dziadka, Platamonas, Aris odnajduje go na plaży. Film zdobył drugą nagrodę dla filmu fabularnego, a Dimitris Alexandris nagrodę dla najlepszego aktora podczas Państwowych Nagród Filmowych 1999. Το πέρασμα (Przeprawa, 2006) opowiada o młodym mężczyźnie z Bangladeszu, który próbuje zbudować sobie życie w Grecji.

Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji

Betty wróciła do widzów dzięki programowi rekonstrukcji Ojczyzno, widzę cię i pokazom na festiwalach w Salonikach. Filmowiec Christos Dimas wymienił ją jako jeden z zaledwie dwóch greckich filmów z postaciami trans nakręconych przed jego własnym krótkim filmem Tender z 1997 roku. Festiwal Filmowy w Chanii również pokazał Kanarkowożółty rower. Dla uczącego się film z 1999 roku oferuje konkretną grekę: szkołę, nauczyciela, ucznia, rower i morze. Wybierz scenę, w której Lefteris ucieka, a Aris znajduje go na plaży. Opisz ją trzema własnymi krótkimi zdaniami, na przykład: Ο Λευτέρης φεύγει (Lefteris odchodzi). Πηγαίνει στο χωριό (Idzie do wioski). Ο δάσκαλος τον βρίσκει στην παραλία (Nauczyciel znajduje go na plaży). To zdania do ćwiczeń, a nie dialogi z filmu.

Czy wiesz, że…?

  • Uczył się w ateńskiej szkole filmowej Stavrakou, której nazwa bardzo przypomina jego nazwisko.
  • Przed pierwszym filmem fabularnym studiował w Paryżu socjologię i statystykę ludności.
  • Betty pokazywano w greckich kinach przed Próbą orkiestry Felliniego.
  • W Kanarkowożółtym rowerze uczeń Lefteris sam złożył swój rower.

Najważniejsze dzieła

Tytuł greckiTytułRok
Το γκάζιGaz — film krótkometrażowy1966
ΜπέττυBetty — film krótkometrażowy1979
Η παρεξήγησηNieporozumienie1983
Το καναρινί ποδήλατοKanarkowożółty rower1999
Το πέρασμαPrzeprawa2006

Wers do zapamiętania

Ταινίες με τρανς δεν είχαν γυριστεί ως τότε, παρά μόνο δυο. Η υπέροχη ΜΠΕΤΤΥ του Δημήτρη Σταύρακα και η αβανγκάρντ LA BELLE του Τάκη Σπετσιώτη…

Tainíes me trans den íchan gyristeí os tóte, pará móno dyo. I ypérochi BETTY tou Dimítri Stávraka kai i avangkárnt LA BELLE tou Táki Spetsióti…

Do tamtej pory nie nakręcono filmów z postaciami trans, poza dwoma: wspaniałą Betty Dimitrisa Stavrakasa i awangardową La Belle Takisa Spetsiotisa…

Χρήστος Δήμας, για τη δική του ταινία «Tender» (1997), στο αφιέρωμα του 49ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας (2026)· ο τονισμός του «παρά» διορθώθηκε
A1

Przeczytaj o pisarzu Dimitris Stavrakas po grecku (A1)

Słowa z tekstu

  • film
  • nauczyciel
  • rower
  • uczeń
  • plaża
  • odchodzę
  • znajduję
  • żółty

Wypróbuj bezpłatną lekcję A1Pierwsze trzy ćwiczenia bez konta.

Inni na poziomie A1

Starożytność · BajkopisarzEzopc. 620 BC – c. 564 BCWspółczesna Grecja · PoetaDionisios Solomos1798 – 1857Współczesna Grecja · PoetaOdisseas Elitis1911 – 1996Współczesna Grecja · Poeta i autor tekstów piosenekNikos Gatsos1911 – 1992Współczesna Grecja · Powieściopisarka (literatura dziecięca i młodzieżowa)Alki Zei1923 – 2020Starożytność · Król SpartyLeonidas, król Spartyc. 540 BC – 480 BCWspółczesna Grecja · MaratończykSpirydon Luis1873 – 1940Współczesna Grecja · MalarzNikiforos Lytras1832 – 1904Współczesna Grecja · Malarz ludowyTeofilos Chadzimichailc. 1870 – 1934Współczesna Grecja · MalarzGeorgios Jakobides1853 – 1932Starożytność · Król i zdobywcaAleksander Wielki356 BC – 323 BCWspółczesna Grecja · Dowódczyni morska z 1821 rokuLaskarina Bubulina1771 – 1825Współczesna Grecja · Aktorka, piosenkarka, polityczkaMelina Mercouri1920 – 1994Współczesna Grecja · KompozytorMikis Theodorakis1925 – 2021Współczesna Grecja · AktorkaAliki Wujuklaki1934 – 1996Współczesna Grecja · Autor książek dla dzieciEwgenios Triwizas1946Współczesna Grecja · PiosenkarkaNana Mouskouri1934Współczesna Grecja · Generał z 1821 rokuJeorjios Karaiskakis1782 – 1827Współczesna Grecja · Suliocki kapitan z 1821 rokuMarkos Botsarisc. 1788 – 1823Współczesna Grecja · Bohater 1821 rokuAtanasios Diakosc. 1788 – 1821Współczesna Grecja · Admirał, kapitan branderuKonstandinos Kanarisc. 1790 – 1877Współczesna Grecja · Bohaterka 1821 rokuManto Mawrogenus1796 – 1848Współczesna Grecja · Śpiewak laïkoStelios Kazandzidis1931 – 2001Współczesna Grecja · Śpiewak, grający na buzukiGrigoris Bithikotsis1922 – 2005Współczesna Grecja · PiosenkarzDemis Roussos1946 – 2015Współczesna Grecja · Buzukista, kompozytorJorgos Zambetas1925 – 1992Współczesna Grecja · AktorkaIrene Papas1926 – 2022Współczesna Grecja · Aktor komediowyWasilis Logotetidis1898 – 1960Współczesna Grecja · Aktor komediowyDinos Iliopulos1913 – 2001Współczesna Grecja · AktorkaElli Lambeti1926 – 1983Współczesna Grecja · AktorDimitris Horn1921 – 1998Współczesna Grecja · Malarz morzaKonstandinos Wolanakis1837 – 1907Współczesna Grecja · Aktorka i piosenkarkaRena Wlachopulu1923 – 2004Współczesna Grecja · AktorkaJenny Karezi1932 – 1992Współczesna Grecja · Śpiewak rebetiko · muzykAgathonas Iakovidis1955 – 2020Współczesna Grecja · PiosenkarkaAnastasia Moutsatsou1961Współczesna Grecja · Historyczka BizancjumAngeliki Laiou1941 – 2008Starożytność · Poeta dydaktycznyAratos z Solojc. 315/310 BC – c. 240 BCWspółczesna Grecja · Aktorka · filmowczyniAriane Labed1984Starożytność · Filolog i wydawca HomeraArystarch z Samotrakic. 216 BC – c. 144 BCWspółczesna Grecja · Śpiewaczka · autorka piosenek · tłumaczkaDanai Stratigopulu1913 – 2009Współczesna Grecja · Graficzka · artystka wizualnaDimitra Siaterli1952Współczesna Grecja · PiosenkarkaEleni DimouWspółczesna Grecja · PiosenkarkaEleni Tsaligopoulou1963Starożytność · Malarz wazowy i garncarzEksekiasWspółczesna Grecja · Operator filmowy · reżyserPhedon Papamichael1962Współczesna Grecja · Wokalistka · lirniczkaGeorgia DagakiWspółczesna Grecja · PowieściopisarkaIsmini Kapandai1939Starożytność · Poeta lirycznyIbykosWspółczesna Grecja · Reżyser filmowy i teatralnyJules Dassin1911 – 2008Współczesna Grecja · Piosenkarka popKlavdiac. 2002Współczesna Grecja · Pisarka i reżyserka teatralnaLena Kitsopulu1971Współczesna Grecja · Powieściopisarka · dziennikarkaLili Zografu1922 – 1998Współczesna Grecja · Historyczka · bibliografkaLoukia Droulia1931 – 2019Współczesna Grecja · Aktorka filmowa i teatralnaMary Chronopoulou1933 – 2023Współczesna Grecja · Aktorka i tancerkaMaria NafpliotouWspółczesna Grecja · Śpiewaczka · aktorkaMarianna PolichronidiWspółczesna Grecja · Piosenkarka · autorka piosenekMonika1985Współczesna Grecja · Śpiewaczka i kompozytorkaNena Venetsanou1955Współczesna Grecja · Aktorka · reżyserkaOlia LazariduWspółczesna Grecja · Reżyser filmowyPantelis Voulgaris1940Współczesna Grecja · ChoreografkaPatricia ApergiWspółczesna Grecja · Reżyserka teatralna · aktorkaRoula PaterakiWspółczesna Grecja · Piosenkarz · artysta scenicznySakis Rouvas1972Współczesna Grecja · Piosenkarka · aktorka rewiowaSofia Vembo1910 – 1978Współczesna Grecja · Aktorka filmowa i teatralnaThemis Bazaka1957Starożytność · Poeta elegijnyTeognis z Megary6th c. BCWspółczesna Grecja · Poetka · dramatopisarka · eseistkaZoe Karelli1901 – 1998

Wszystkie postacie →