Ksenia Kalogeropulu

Ksenia Kalogeropulu urodziła się w Atenach 12 września 1936 roku jako córka malarki Iry Ikonomidu i Adamandiosa Kalogeropulosa i dorastała w Paleo Psichiko. Nauczyła się czytać po francusku, zanim poszła do szkoły, a jako uczennica pisała już sztuki, które grała z koleżankami. Chciała studiować w Teatrze Sztuki Karolosa Kuna, ale rodzina zdecydowała inaczej i w wieku osiemnastu lat wyjechała do Londynu, by kształcić się w Royal Academy of Dramatic Art (RADA). Pierwszy raz wystąpiła na scenie w 1956 roku z francuskim zespołem, w Lekarzu mimo woli Moliera.

Po powrocie do Grecji zadebiutowała w kinie w 1958 roku filmem Η κυρά μας η μαμή (Nasza pani akuszerka). Za rolę w Γάμος αλά ελληνικά (Ślub po grecku, 1964) otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki na Festiwalu Filmowym w Salonikach. Łącznie zagrała w ponad pięćdziesięciu filmach i ponad pięćdziesięciu sztukach; znacznie później wystąpiła w filmie Richarda Linklatera Before Midnight (2013), kręconym w Grecji.

W 1972 roku, pod rządami dyktatury, założyła z aktorem Jannisem Fertisem scenę dla dzieci, którą od 1975 roku prowadziła pod własnym nazwiskiem. W 1984 roku kupiła dawne kino i otworzyła Teatr Porta. W latach 1983–2001 przewodniczyła greckiemu ośrodkowi ASSITEJ, międzynarodowego stowarzyszenia teatru dla dzieci i młodzieży. W 2022 roku zarówno Uniwersytet Tesalii, jak i Uniwersytet Ateński nadały jej doktorat honoris causa.

Kalogeropulu zaczynała od tłumaczenia i reżyserowania zagranicznych sztuk dla dzieci, kilku z berlińskiego GRIPS Theater, który traktował młodych widzów jako myślących ludzi zdolnych kwestionować świat dorosłych. W sumie przetłumaczyła około trzydziestu sztuk, w tym Pinokia, Kota w butach i Mewę Czechowa. Jej własna twórczość dramatopisarska zaczęła się od Οδυσσεβάχ (Odysseybach), ukończonej w 1981 roku i wystawionej w Porcie w 1988 roku z muzyką Dionisisa Sawopulosa. Bohater, pół Odyseusz, pół Sindbad (po grecku Σεβάχ), wędruje do Ιθαγδάτη, miejsca, którego nazwa stapia Itakę z Bagdadem, i spotyka postacie z Odysei, z Księgi tysiąca i jednej nocy oraz z mniej znanych baśni. Sztukę przetłumaczono na osiem języków. Mówiła, że sztuka dla dzieci potrzebuje warstwy, którą chwytają od razu, a za nią tajemnic, które przeczuwają.

Ελίζα (Eliza, 1989), bardzo swobodna adaptacja The Fair Maid of the West Thomasa Heywooda, opowiada o zwyczajnej dziewczynie, która z trojgiem przyjaciół i papugą czarteruje statek, by odnaleźć ukochanego. Od 1992 roku ściśle współpracowała z reżyserem Tomasem Moschopulosem, pisząc z nim sztuki takie jak Η Οικογένεια Νώε (Rodzina Noego, 1996). Το Σκλαβί (Mały niewolnik, 2000), oparty na ludowej baśni z Symi, otrzymał w 2001 roku nagrodę dramaturgiczną im. Karolosa Kuna. Sztuką Έλα, Έλα (Chodź, chodź, 2009) wprowadziła do Grecji teatr dla niemowląt; napisała ją, współreżyserowała i sama w niej grała.

Teatr Porta wciąż działa: Tomas Moschopulos jest jego dyrektorem artystycznym od 2014 roku, a Kalogeropulu prezeską, i Ελίζα wróciła na scenę w sezonie 2025–26 w jego nowej wersji. Pracownia Teatralna Kseni Kalogeropulu, założona w 2004 roku z pedagożką teatru Peggy Stefanidu, prowadzi zajęcia teatralne dla dzieci, nastolatków i nauczycieli. Jej proza obejmuje Γράμμα στον Κωστή (List do Kostisa), wspomnienia wydane przez Patakis. W zadaniu C2 weź tytuł Οδυσσεβάχ i cel podróży Ιθαγδάτη, podziel każdą nazwę na dwa źródła i wyjaśnij po grecku, co zbitka sugeruje o domu i przygodzie. Potem wymyśl zbitkową nazwę miejsca dla wyobrażonej podróży i napisz krótki dialog: Πού πηγαίνεις; — Πηγαίνω στην… (Dokąd idziesz? — Idę do…). Te zdania to nasz własny materiał do ćwiczeń, nie kwestie ze sztuki.

• Nauczyła się czytać po francusku, zanim poszła do szkoły.
• Na jej pierwszym spektaklu dla dzieci, Pinokiu, poproszono widzów o zamknięcie oczu, a aktorzy zapomnieli powiedzieć im, by je otworzyli.
• Za spadek po ojcu kupiła tanio dawne kino, które stało się Teatrem Porta.
• Odysseybach przetłumaczono na osiem języków.