Sofia Nikolaidu

Sofia Nikolaidu urodziła się w Salonikach w 1968 roku, a miasto pozostało w centrum jej życia i większości jej książek. Przez wiele lat uczyła języka i literatury w greckich szkołach średnich. Wykładała też twórcze pisanie na studiach magisterskich, między innymi na Uniwersytecie Macedonii Zachodniej i na Uniwersytecie Arystotelesa w Salonikach, gdzie należy do kadry dydaktycznej twórczego pisania. Publikowała studia o twórczym pisaniu i o wykorzystaniu nowych technologii w nauczaniu, pisała recenzje książek dla gazet takich jak Τα Νέα (Ta Nea) i przekładała starożytny dramat grecki na nowogrecki.

Jej pierwsza książka, zbiór opowiadań Ξανθιά πατημένη (Przejechana blondynka, 1997), zwróciła uwagę ostrymi narratorkami. Potem przyszły powieści, wśród nich Ο μωβ μαέστρος (Fioletowy maestro, 2006). Przełomem była powieść Απόψε δεν έχουμε φίλους (Dziś wieczorem nie mamy przyjaciół, 2010), nagrodzona Athens Prize for Literature. Od tego czasu jej książki ukazały się w kilku językach, w tym po angielsku, hebrajsku i rumuńsku.

Jesienią 2014 roku zdiagnozowano u niej raka piersi. W miesiącach leczenia prowadziła dziennik i wydała go pod tytułem Καλά και σήμερα (Dziś też dobrze, 2015). Książka otrzymała grecką Państwową Nagrodę Literacką za wspieranie dialogu o drażliwych kwestiach społecznych.

Głównym przedsięwzięciem Nikolaidu jest trylogia powieściowa, którą krytycy opisują jako fabularyzowaną historię greckiej edukacji i jej polityki. Απόψε δεν έχουμε φίλους (2010) sięga od okupacji niemieckiej do grudnia 2008 roku i pokazuje, jak niektórzy naukowcy z Salonik kolaborowali z okupantem i jak uniwersytet zapomina. Χορεύουν οι ελέφαντες (Słonie tańczą, 2012) zaczyna się we współczesnej szkole w czasie kryzysu finansowego. Minas Georgiu, zdolny, ale znudzony uczeń ostatniej klasy, odmawia przystąpienia do egzaminów wstępnych na studia. Jego nauczyciel, Marinos Sukiuroglu, daje mu inne zadanie: zbadać morderstwo amerykańskiego dziennikarza z 1948 roku, w powieści nazwanego Jack Talas i wzorowanego na George’u Polku z CBS. Miejscowego dziennikarza, Manolisa Grisa, torturowano, aż się przyznał. Poszukiwania Minasa nie rozwiązują sprawy, ale przywracają go do nauki.

Powieść opowiada wiele głosów, w dużej części kobiecych, i przenosi się między rokiem 1948 a teraźniejszością, tak że historia jawi się jako zbiór rywalizujących wersji, a nie jedna opowieść. Znalazła się w finale greckiej Nagrody Państwowej. Trzecia powieść, Στο τέλος νικάω εγώ (W końcu wygrywam ja, 2017), sięga od epoki Charilaosa Trikupisa i pierwszej wojny światowej do referendum z 2015 roku i młodych ludzi wyjeżdżających z Grecji. W Το χρυσό βραχιόλι (Złota bransoletka, 2020) zwróciła się ku literaturze faktu, opierając się na rozmowach z osobami, które jako pierwsze w rodzinie poszły na studia.

W Grecji Nikolaidu czyta się jako powieściopisarkę, która wprowadza klasę szkolną do literatury, a jej powieść z 2024 roku, notowana po angielsku jako Our Own Children, otrzymała nagrodę prozatorską Fundacji Uranisa Akademii Ateńskiej. Przekład Karen Emmerich The Scapegoat (Melville House, 2015) był jej pierwszą książką wydaną w Stanach Zjednoczonych. Spróbuj krótkiego zadania na poziomie C2 z greckim tytułem Χορεύουν οι ελέφαντες. Najpierw zamień go na liczbę pojedynczą: ο ελέφαντας χορεύει (słoń tańczy); podmiot i czasownik zmieniają się razem. Potem napisz zdanie o fabule z podmiotem w liczbie mnogiej, na przykład Οι μαρτυρίες συγκρούονται (Zeznania są sprzeczne). Na koniec porównaj grecki tytuł z The Scapegoat i greckim wyrażeniem ο αποδιοπομπαίος τράγος: który tytuł mówi czytelnikowi więcej przed pierwszą stroną? To nasze własne zdania ćwiczeniowe, nie cytaty z powieści.

• Grecki tytuł znaczy Słonie tańczą; wydanie angielskie przemianowano na The Scapegoat, od człowieka niesłusznie obwinionego.
• W powieści prawdziwe osoby ze sprawy z 1948 roku dostają nowe nazwiska: George Polk staje się Jackiem Talasem, a skazany dziennikarz Manolisem Grisem.
• Απόψε δεν έχουμε φίλους przełożono na hebrajski (2016) i rumuński (2020).
• Powiedziała, że jako pisarka rozumie to, co dzieje się wokół niej i w niej, właśnie przez słowa.