Joanis Teodorakopulos

Teodorakopulos urodził się 28 lutego 1900 roku we wsi Wassaras w Lakonii, na południu Peloponezu. Był stypendystą szkoły Rizarios w Atenach, a potem, jak wielu zdolnych Greków swojego pokolenia, wyjechał na uniwersytety niemieckojęzyczne: do Wiednia (1920–1922) i Heidelbergu (1922–1925), wówczas jednego z wielkich ośrodków filozofii europejskiej, gdzie dyskutowano o tradycji neokantowskiej i o nowych filozofiach egzystencji i kultury; słuchał Heinricha Rickerta i Karla Jaspersa, a w 1925 roku uzyskał doktorat na podstawie rozprawy o dialektyce bytu u Platona. Tam zawarł dozgonną przyjaźń z dwoma innymi młodymi Grekami, Konstandinosem Tsatsosem i Panajotisem Kanelopulosem; grecka historia idei nazywa ich «pokoleniem heidelberskim».

Po powrocie do Grecji cała trójka założyła w 1929 roku czasopismo Αρχείον της Φιλοσοφίας και Θεωρίας των Επιστημών (Archiwum Filozofii i Teorii Nauk), ukazujące się do 1940 roku, próbę wprowadzenia do greki poważnej filozofii europejskiej. Potem ich drogi się rozeszły: Kanelopulos został politykiem i na krótko premierem, Tsatsos politykiem, a później prezydentem Republiki, natomiast Teodorakopulos pozostał przede wszystkim uczonym, choć i on był krótko ministrem oświaty, w 1945 i w 1966 roku.

Wykładał filozofię na młodym Uniwersytecie w Salonikach (profesor od 1933 roku), a od 1939 roku na Uniwersytecie Ateńskim, który opuścił w 1967 roku za rządów junty wojskowej. W 1960 roku został wybrany do Akademii Ateńskiej, w 1963 roku był jej prezesem, a od 1966 roku aż do śmierci sekretarzem generalnym; założył tam Ośrodek Badań nad Filozofią Grecką. Zmarł w Atenach 20 lutego 1981 roku, spędziwszy ponad pół wieku w towarzystwie Platona.

W centrum dorobku Teodorakopulosa stoi Platon. Jego Εισαγωγή στον Πλάτωνα (Wprowadzenie do Platona, 1940) nie jest suchym streszczeniem doktryn, lecz zaproszeniem do czytania dialogów jako żywej filozofii: pytań Sokratesa o sprawiedliwość, duszę, miłość i śmierć, dramatu rozmów, mitów i obrazów, którymi Platon przemawia, gdy argument dochodzi do swoich granic. Napisał też inne studia, jak Πλάτων – Πλωτίνος – Ωριγένης (Platon – Plotyn – Orygenes, 1959), oraz książkę o Fauście Goethego (1956), nagrodzoną nagrodą państwową, i przez dziesięciolecia wykładał o Platonie; dla wielu greckich czytelników jego książki były pierwszym mostem między szkolną greką starożytną a samą filozofią.

Jego podejście odzwierciedlało heidelberskie wykształcenie. Czytał Greków narzędziami filozofii niemieckiej, historii idei i filozofii kultury i widział w myśli starożytnej nie muzeum, lecz źródło wartości dla współczesnej Grecji i Europy. Wraz z Tsatsosem i Kanelopulosem należał do pokolenia, które chciało dać Grecji własny język filozoficzny, w wymagającej, ale dostojnej grece uniwersytetu. Jego styl, wyważony i podniosły, z długimi okresami i rzeczownikami abstrakcyjnymi, jest typowy dla tej tradycji i między innymi dlatego jego książki są znakomitą szkołą dla zaawansowanego czytelnika greki.

Εισαγωγή στον Πλάτωνα Teodorakopulosa wciąż stoi na półkach greckich studentów filozofii i filologii klasycznej i można ją znaleźć w antykwariatach w całych Atenach: dobry pierwszy zakup dla ucznia na poziomie C2, który chce czytać o Platonie po grecku. W greckiej historii idei jego nazwisko łączy się z nazwiskami Tsatsosa i Kanelopulosa, a «pokolenie heidelberskie» pozostaje punktem odniesienia w dyskusjach o tym, jak filozofia weszła do nowogreckiego. Jako członek Akademii Ateńskiej należy do historii tej instytucji. Strony serwisu o Platonie i Sokratesie to naturalny następny krok: przeczytaj stronę Obrony Sokratesa, a potem to, co Teodorakopulos z niej wyczytał.

• On, Konstandinos Tsatsos i Panajotis Kanelopulos są wspominani razem jako «pokolenie heidelberskie».
• Z trzech przyjaciół jeden został premierem, a drugi prezydentem Republiki; on pozostał filozofem, choć dwukrotnie był krótko ministrem oświaty.
• W 1960 roku został wybrany do Akademii Ateńskiej, w 1963 roku jej przewodniczył, a w latach 1966–1981 był jej sekretarzem generalnym.
• W 1975 roku założył w Magouli koło Mistry wolną szkołę filozofii nazwaną imieniem bizantyjskiego filozofa Pletona.