Dimitris Rontiris

Rondiris diye de yazılan Dimitris Rontiris 1899’da doğdu. Kaynaklar doğum yeri olarak Poros’u ya da Pire’yi gösterir, ancak Pire’de büyüdü ve ömrü boyunca bu liman kentine sıkıca bağlı kaldı. Sahneye yöneldi ve daha sonra yurt dışında eğitim gördü; orada yönetmen Max Reinhardt ile çalıştı ve onun asistanı oldu; bu deneyim, büyük ve özenle çalıştırılmış topluluklara olan eğilimini biçimlendirdi.

1930’ların başında Atina’da yeni kurulan Kraliyet Tiyatrosu’na, bugünkü Yunanistan Ulusal Tiyatrosu’na yönetmen ve oyunculuk okulu öğretmeni olarak katıldı. Fotos Politis’in 1934’te ölümünden sonra baş yönetmeni oldu; bu görevi 1942’ye kadar ve yeniden 1946–1950 arasında sürdürdü. 1939’da topluluğu Hamlet ve Elektra ile Londra’ya götürdü. 1957’de Pire Belediyesi ile iş birliği içinde Pire Tiyatrosu’nu (Πειραϊκό Θέατρο) kurdu. Bu toplulukla antik tragedyayı Yunanistan’ın antik tiyatrolarında ve Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ile Asya turnelerinde sundu; örneğin 1963’te topluluk Berlin Festival Günleri’ne konuk oldu. Son yönetmenliği, Epidavros’taki ilk Elektra’sından kırk yıl sonra, 1978’de Sofokles’in Elektra’sıydı. 20 Aralık 1981’de Atina’da öldü.

Rontiris, Shakespeare dahil geniş bir repertuvar sahneledi: Kraliyet Tiyatrosu’ndaki 1937 tarihli Hamlet’inde başrolü Alexis Minotis oynadı, yanında Katina Paksinu ve Aimilios Veakis vardı. Ancak belirleyici çalışması antik tragedyadaydı. Eylül 1938’de Sofokles’in Ηλέκτρα (Elektra) oyununu Epidavros’ta sahneledi; bu, o tiyatroda antik dramın ilk modern temsiliydi. Temsil, dekor ve elektrik ışığı olmadan, öğleden sonranın geç saatlerinde, yaklaşık 3.500 seyirci önünde başladı. Elektra’yı Paksinu, Klytaimnestra’yı Eleni Papadaki, Orestes’i Thanos Kotsopoulos oynadı ve bir eleştirmen korodaki altmış kadının eşzamanlı hareketini övdü.

1949’da Herodes Atticus Odeonu’ndaki Ορέστεια (Oresteia) yapımında Klytaimnestra’yı Marika Kotopouli oynadı; 1954’te Epidavros’taki Ιππόλυτος (Hippolytos) ise yeni kurulan festivalin bir dönüm noktası oldu. Koro, yönteminin merkezindeydi: kalabalık, ritmik ve sıkı disiplinli; koreografisi çoğunlukla Loukia Sakellariou’nundu. Bir söyleşide, Elektra’daki bir ara bölümün Yunan halk dansı syrtos’tan alınıp oyuna uyarlanmış adımlara dayandığını açıkladı. Eleştirmenler bu kesinliğe hayrandı ama zaman zaman onu soğuk buldular; bazıları koro ile oyuncuların tam bir bütünlük oluşturmadığını düşündü. Pire Tiyatrosu’nda Aspasia Papathanasiou, aralarında 1961’de Londra’nın da bulunduğu yurt dışı turnelerindeki yapımlarda onun Elektra’sı oldu.

Araştırmacılar Rontiris’i, Ulusal Tiyatro’nun antik tragedya sahneleme geleneğinin kurucusu olarak görür; bu gelenek daha sonra Alexis Minotis ve Takis Mouzenidis tarafından geliştirildi. Pire’de antik dramın kendi öğretmeni olarak anılır: 2016’da kızı arşivini Pire Belediyesi’ne bağışladı ve 2017’de Pire Belediye Tiyatrosu’nun ana sahnesine onun adı verildi. Ulusal Tiyatro’nun dijital arşivi, yapımlarının programlarını, fotoğraflarını ve eleştirilerini saklar. Deneyin: orada Elektra yapımlarından birine ait bir fotoğraf bulun ve koroyu iki Yunanca cümleyle betimleyin; biri ne yaptığını, diğeri nasıl yaptığını anlatsın, örneğin Ο χορός προχωρά αργά προς το κέντρο (Koro yavaşça ortaya doğru ilerliyor). Sonra cümlelerinizi onun syrtos adımlarına dair kendi açıklamasıyla karşılaştırın.

• 1938’deki Epidavros Elektra’sı, alanda elektrik olmadığı için öğleden sonranın geç saatlerinden itibaren gün ışığında oynandı.
• Berlin’in önde gelen yönetmenlerinden Max Reinhardt’ın asistanlığını yaptı.
• Pire Tiyatrosu 1963’te Berlin Festival Günleri’ne konuk oldu.
• Pire Belediye Tiyatrosu’nun ana sahnesi 2017’den beri onun adını taşıyor.