Życie
Karyofyllia Karabeti, zapisywana też jako Karampeti lub Karambeti, urodziła się w 1958 roku i dorastała w Doksie, wsi koło Didymoteicho w Ewros, na dalekim północnym wschodzie Grecji; niektóre źródła encyklopedyczne podają 5 lipca 1958 roku jako datę urodzin. W Salonikach studiowała inżynierię lądową na Politechnice, a jednocześnie kształciła się w Szkole Dramatycznej Teatru Państwowego Grecji Północnej. Tam, jak mówi, decydującą nauczycielką była dla niej aktorka Maya Lymperopoulou. Od 21. roku życia utrzymywała się sama, udzielając korepetycji z matematyki, opiekując się dziećmi i pracując jako kelnerka w barach.
Jej pierwsze lata na scenie były nieodpłatne, w Scenie Eksperymentalnej zespołu Τέχνη (Sztuka) w Salonikach, dlatego równocześnie pracowała gdzie indziej. Następnie dołączyła do Jorgosa Michailidisa w Ανοιχτό Θέατρο (Teatrze Otwartym), gdzie zagrała Annabellę w Szkoda, że jest dziwką, Lulu Wedekinda i Maszę w Trzech siostrach Czechowa. Wspomina ten czas jako jeden z najpiękniejszych okresów swojego życia.
W 1997 roku Teatr Narodowy Grecji powierzył jej rolę Medei Eurypidesa w reżyserii Nikaiti Kontouri, z muzyką Saviny Yannatou. Po Epidauros przedstawienie pojechało w tournée za granicę, między innymi do Melbourne, Montrealu i Nowego Jorku. Od tamtej pory porusza się między tragedią antyczną, dramatem współczesnym, telewizją i filmem.
Dzieła
Karabeti jest znana przede wszystkim jako aktorka tragiczna. Wśród ról, które ceni najbardziej, wymienia Antygonę, którą łączy z pamięcią reżysera Minosa Volanakisa, Medeę, kilka Elektr i Klitajmestr, zwłaszcza Klitajmestrę, której nauczył ją Peter Stein, Lady Makbet, a nawet Hamleta. Z Michailem Marmarinosem zagrała Megarę w Heraklesie szalejącym Eurypidesa, a u Yannisa Houvardasa była Christine Mannon w Żałobie przystoi Elektrze Eugene’a O’Neilla.
Współczesny dramat grecki dał jej kilka z jej najdziwniejszych ról. W 2015 roku zagrała Normę Desmond, zapomnianą gwiazdę kina niemego, w Στροχάιμ (Strochaim) Dimitrisa Dimitriadisa w reżyserii Stamatisa Fasoulisa. W 2017 roku była Atossą, perską królową, w Persach Ajschylosa wystawionych przez Cypryjską Organizację Teatralną w reżyserii Arisa Biniarisa w Epidauros. Za tę rolę otrzymała nagrodę imienia Karolosa Kuna za dramat antyczny, wręczoną w Atenach w lutym 2019 roku.
Na ekranie zagrała autorkę tekstów piosenek Eftychię Papagiannopoulou w jej późniejszych latach w filmie Angelosa Frantzisa Ευτυχία (Eftychia, 2019), z Katią Goulioni jako młodszą Eftychią. W 2023 roku zagrała główną rolę w filmie Evy Natheny Φόνισσα (Morderczyni), opartym na noweli Aleksandrosa Papadiamantisa o Chaduli, starej wdowie na greckiej wyspie około 1900 roku. Jej metoda, jak mówi, to wyłącznie praca: koncentracja, notatki na próbach i studiowanie każdego ruchu i każdej frazy.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Cyfrowe archiwum Teatru Narodowego przechowuje zdjęcia, programy i wycinki prasowe z jej Medei z 1997 roku, w tym fotografię, na której jako Medea stoi obok Lazarosa Georgakopoulosa w roli Jazona. Jej ostatnie filmy przybliżyły szerokiej publiczności dwie Greczynki słowa: autorkę tekstów popularnych piosenek i bohaterkę klasycznego dzieła greckiej prozy. W 2026 roku, 29 lat później, wróciła do Medei w przedstawieniu w reżyserii Nikity Milivojevicia.
Spróbuj: przeczytaj jej zdanie we współczesnym greckim z wywiadu dla Το Βήμα z 2015 roku, «Ο ηθοποιός γίνεται το όχημα για να συμβεί αυτό» (Aktor staje się nośnikiem, aby to się stało). Potem napisz dwa własne zdania: jedno o aktorce, zaczynające się od Η Καραμπέτη λέει ότι… (Karabeti mówi, że…), i jedno o postaci, zaczynające się od Η Μήδεια αποφασίζει να… (Medea postanawia…). Sprawdź, czy każde zdanie jasno pokazuje, kto mówi lub działa.
Czy wiesz, że…?
- Studiowała inżynierię lądową na Politechnice w Salonikach w tym samym czasie co aktorstwo.
- Medea z 1997 roku miała muzykę Saviny Yannatou, graną na instrumentach, wśród których były pontyjska lira i ludowy klarnet.
- Grała zarówno Elektrę, jak i Klitajmestrę, córkę i matkę, które stają naprzeciw siebie w tym samym micie.
- W Strochaim zagrała gwiazdę kina niemego: aktorkę filmową przedstawioną na scenie.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Μήδεια | Medea — rola tytułowa, Teatr Narodowy Grecji, reż. Nikaiti Kontouri | 1997 |
| Στροχάιμ | Strochaim Dimitrisa Dimitriadisa — jako Norma Desmond, reż. Stamatis Fasoulis | 2015 |
| Πέρσες | Persowie — jako Atossa, Cypryjska Organizacja Teatralna w Epidauros, reż. Aris Biniaris | 2017 |
| Ευτυχία | Eftychia — film Angelosa Frantzisa, jako autorka tekstów Eftychia Papagiannopoulou | 2019 |
| Φόνισσα | Morderczyni — film Evy Natheny według Papadiamantisa, jako Chadula | 2023 |
Wers do zapamiętania
Είμαι η Καρυοφυλλιά, αυτό δεν με αφήνει ποτέ, όποιον ρόλο κι αν παίξω.
Eímai i Karyofylliá, aftó den me afínei poté, ópoion rólo ki an paíxo.
Jestem Karyofyllia; to nigdy mnie nie opuszcza, jakąkolwiek rolę bym grała.
