Sofia Nikolaidu

Sofia Nikolaidu 1968’de Selanik’te doğdu ve şehir, hayatının ve kitaplarının çoğunun merkezinde kaldı. Uzun yıllar Yunan ortaöğretim okullarında dil ve edebiyat öğretti. Ayrıca yüksek lisans programlarında yaratıcı yazarlık dersleri verdi; bunlar arasında Batı Makedonya Üniversitesi ve yaratıcı yazarlık öğretim kadrosunda yer aldığı Selanik Aristoteles Üniversitesi var. Yaratıcı yazarlık ve öğretimde yeni teknolojilerin kullanımı üzerine çalışmalar yayımladı, Τα Νέα (Ta Nea) gibi gazetelere kitap eleştirileri yazdı ve antik Yunan tiyatrosunu Modern Yunancaya çevirdi.

İlk kitabı, öykü derlemesi Ξανθιά πατημένη (Ezilmiş Sarışın, 1997), keskin kadın anlatıcılarıyla dikkat çekti. Ardından romanlar geldi; aralarında Ο μωβ μαέστρος (Mor Maestro, 2006) var. Asıl çıkışını Athens Prize for Literature ödülünü alan Απόψε δεν έχουμε φίλους (Bu Akşam Dostumuz Yok, 2010) ile yaptı. O zamandan beri kitapları İngilizce, İbranice ve Romence dahil birçok dilde yayımlandı.

2014 sonbaharında meme kanseri teşhisi kondu. Tedavi ayları boyunca günlük tuttu ve bunu Καλά και σήμερα (Bugün de İyiyim, 2015) adıyla yayımladı. Kitap, hassas toplumsal konularda diyaloğu teşvik ettiği için Yunan Devlet Edebiyat Ödülü’nü aldı.

Nikolaidu’nun ana projesi, eleştirmenlerin Yunan eğitiminin ve siyasetinin roman biçiminde tarihi olarak tanımladığı bir roman üçlemesidir. Απόψε δεν έχουμε φίλους (2010) Alman işgalinden Aralık 2008’e uzanır ve bazı Selanikli akademisyenlerin işgalcilerle nasıl iş birliği yaptığını, bir üniversitenin nasıl unuttuğunu gösterir. Χορεύουν οι ελέφαντες (Filler Dans Ediyor, 2012) mali kriz sırasında günümüzdeki bir okulda başlar. Zeki ama canı sıkılan son sınıf öğrencisi Minas Georgiu, üniversite giriş sınavlarına girmeyi reddeder. Öğretmeni Marinos Sukiuroglu ona başka bir görev verir: 1948’de öldürülen, romanda Jack Talas adını taşıyan ve CBS muhabiri George Polk’tan esinlenen Amerikalı bir gazetecinin cinayetini araştırmak. Yerel bir gazeteci olan Manolis Gris, itiraf edene kadar işkence görmüştü. Minas’ın araştırması davayı çözmez ama onu yeniden derslerine döndürür.

Roman, çoğu kadın olan pek çok sesle anlatılır ve 1948 ile bugün arasında gidip gelir; böylece tarih tek bir anlatı değil, birbiriyle yarışan yorumlar bütünü olarak görünür. Bir Yunan Devlet Ödülü’nün kısa listesine girdi. Üçüncü roman Στο τέλος νικάω εγώ (Sonunda Ben Kazanırım, 2017), Harilaos Trikupis döneminden ve Birinci Dünya Savaşı’ndan 2015 referandumuna ve Yunanistan’dan ayrılan gençlere uzanır. Το χρυσό βραχιόλι (Altın Bilezik, 2020) ile ailelerinde üniversiteye giden ilk kişiler olan insanlarla yaptığı söyleşilere dayanarak kurgu dışı yazına yöneldi.

Yunanistan’da Nikolaidu, sınıfı edebiyata taşıyan bir romancı olarak okunur; İngilizcede Our Own Children olarak kaydedilen 2024 tarihli romanı, Atina Akademisi Uranis Vakfı’nın düzyazı ödülünü aldı. Karen Emmerich’in çevirisi The Scapegoat (Melville House, 2015), ABD’de yayımlanan ilk kitabı oldu. Yunanca başlık Χορεύουν οι ελέφαντες ile kısa bir C2 alıştırması deneyin. Önce tekil yapın: ο ελέφαντας χορεύει (fil dans ediyor); özne ve fiil birlikte değişir. Sonra olay örgüsü hakkında çoğul özneli bir cümle yazın, örneğin Οι μαρτυρίες συγκρούονται (Tanıklıklar çatışıyor). Son olarak Yunanca başlığı The Scapegoat ve Yunanca ο αποδιοπομπαίος τράγος deyimiyle karşılaştırın: hangi başlık okura ilk sayfadan önce daha çok şey söylüyor? Bunlar romandan alıntı değil, bizim alıştırma cümlelerimizdir.

• Yunanca başlık Filler Dans Ediyor anlamına gelir; İngilizce baskıya haksız yere suçlanan adamdan ötürü The Scapegoat adı verildi.
• Romanda 1948 davasının gerçek kişileri yeni adlar alır: George Polk Jack Talas, mahkûm edilen gazeteci ise Manolis Gris olur.
• Απόψε δεν έχουμε φίλους İbraniceye (2016) ve Romenceye (2020) çevrildi.
• Bir yazar olarak çevresinde ve içinde olup biteni anlama yolunun kelimeler olduğunu söylemiştir.