Sofia Nikolaidou

Sofia Nikolaidou werd in 1968 in Thessaloniki geboren, en de stad bleef het middelpunt van haar leven en van de meeste van haar boeken. Vele jaren gaf ze taal en literatuur op Griekse middelbare scholen. Ze doceerde ook creatief schrijven in masteropleidingen, onder meer aan de Universiteit van West-Macedonië en aan de Aristoteles-Universiteit van Thessaloniki, waar ze tot het onderwijzend personeel voor creatief schrijven behoort. Ze publiceerde studies over creatief schrijven en over nieuwe technologieën in het onderwijs, schreef boekrecensies voor kranten als Τα Νέα (Ta Nea) en vertaalde oud-Grieks drama naar het moderne Grieks.

Haar eerste boek, de verhalenbundel Ξανθιά πατημένη (Overreden blondine, 1997), trok de aandacht door de scherpe vrouwelijke vertellers. Er volgden romans, waaronder Ο μωβ μαέστρος (De paarse maestro, 2006). De doorbraak kwam met Απόψε δεν έχουμε φίλους (Vanavond hebben we geen vrienden, 2010), dat de Athens Prize for Literature kreeg. Sindsdien zijn haar boeken in meerdere talen verschenen, waaronder Engels, Hebreeuws en Roemeens.

In het najaar van 2014 werd bij haar borstkanker vastgesteld. Ze hield tijdens de maanden van behandeling een dagboek bij en publiceerde het als Καλά και σήμερα (Ook vandaag gaat het goed, 2015). Het boek kreeg een Griekse Staatsprijs voor Literatuur voor het bevorderen van de dialoog over gevoelige maatschappelijke kwesties.

Nikolaidous centrale project is een romantrilogie die critici omschrijven als een verhaalde geschiedenis van het Griekse onderwijs en de politiek ervan. Απόψε δεν έχουμε φίλους (2010) loopt van de Duitse bezetting tot december 2008 en laat zien hoe sommige academici in Thessaloniki met de bezetter collaboreerden, en hoe een universiteit vergeet. Χορεύουν οι ελέφαντες (De olifanten dansen, 2012) begint op een hedendaagse school tijdens de financiële crisis. Minas Georgiou, een slimme maar verveelde eindexamenleerling, weigert de toelatingsexamens voor de universiteit te doen. Zijn leraar, Marinos Soukiouroglou, geeft hem een andere opdracht: onderzoek doen naar de moord in 1948 op een Amerikaanse journalist, in de roman Jack Talas genoemd en gemodelleerd naar George Polk van CBS. Een plaatselijke journalist, Manolis Gris, werd gemarteld tot hij bekende. Minas’ onderzoek lost de zaak niet op, maar brengt hem terug bij zijn studie.

De roman wordt verteld door veel stemmen, waarvan vele vrouwelijk, en wisselt tussen 1948 en het heden, zodat geschiedenis verschijnt als een reeks wedijverende versies in plaats van één verhaal. Hij stond op de shortlist van een Griekse Staatsprijs. De derde roman, Στο τέλος νικάω εγώ (Uiteindelijk win ik, 2017), loopt van de tijd van Charilaos Trikoupis en de Eerste Wereldoorlog tot het referendum van 2015 en jongeren die Griekenland verlaten. Met Το χρυσό βραχιόλι (De gouden armband, 2020) wendde ze zich tot non-fictie, op basis van interviews met mensen die als eersten in hun familie naar de universiteit gingen.

In Griekenland wordt Nikolaidou gelezen als een romanschrijfster die het klaslokaal in de literatuur brengt, en haar roman uit 2024, in het Engels vermeld als Our Own Children, kreeg de prozaprijs van de Ouranis-stichting van de Academie van Athene. Karen Emmerichs vertaling The Scapegoat (Melville House, 2015) was haar eerste boek dat in de Verenigde Staten verscheen. Probeer een korte C2-opdracht met de Griekse titel Χορεύουν οι ελέφαντες. Zet hem eerst in het enkelvoud: ο ελέφαντας χορεύει (de olifant danst); onderwerp en werkwoord veranderen samen. Schrijf daarna een zin over de plot met een onderwerp in het meervoud, bijvoorbeeld Οι μαρτυρίες συγκρούονται (De getuigenissen botsen). Vergelijk ten slotte de Griekse titel met The Scapegoat en de Griekse uitdrukking ο αποδιοπομπαίος τράγος: welke titel vertelt een lezer meer vóór de eerste bladzijde? Dit zijn onze eigen oefenzinnen, geen citaten uit de roman.

• De Griekse titel betekent De olifanten dansen; de Engelse uitgave kreeg de nieuwe titel The Scapegoat, naar de man die ten onrechte de schuld kreeg.
• In de roman krijgen de echte personen uit de zaak van 1948 nieuwe namen: George Polk wordt Jack Talas en de veroordeelde journalist wordt Manolis Gris.
• Απόψε δεν έχουμε φίλους is vertaald in het Hebreeuws (2016) en het Roemeens (2020).
• Ze heeft gezegd dat woorden voor haar als schrijfster de manier zijn om te begrijpen wat er om haar heen en in haar gebeurt.