Nena Venetsanou

Nena Venetsanou (zapisywana także jako Nena Benetsanou) urodziła się w Atenach w 1955 roku. Naukę gry na fortepianie i teorii muzyki zaczęła u Chari Kladaki, a kontynuowała w Konserwatorium Helleńskim w Atenach i w Ermupoli na wyspie Syros. W latach 1973–1977 mieszkała we Francji, gdzie studiowała archeologię i historię sztuki na Uniwersytecie Franche-Comté i brała lekcje śpiewu w Paryżu u Irmy Kolassi.

Po powrocie do Aten pod koniec lat 70. przyłączyła się do ruchu kobiet. W wywiadzie z 2025 roku wspominała, że około 1976–77 napisała z poetką Betty Komninou pięć lub sześć piosenek w grupach feministycznych, a niektóre z nich trafiły na jej pierwszy album. Zdobyła też pierwszą nagrodę w telewizyjnym konkursie młodych talentów ERT i zaczęła współpracować z Manosem Hadjidakisem; pewna biografia koncertowa ocenia tę współpracę na piętnaście lat, obejmujących m.in. jego Μυθολογία (Mitologia) i Οι μπαλάντες της οδού Αθηνάς (Ballady z ulicy Athinas).

Jej debiutancki album, wydany w 1980 roku dzięki wsparciu Alekosa Patsifasa, łączył pięć francuskich wierszy Paula Éluarda z jej muzyką i sześć greckich piosenek; niektóre biografie datują nagranie na 1979 rok. Z kompozytorem Nikosem Mamangakisem pracowała nad Οδύσσεια (Odyseja), Ερωτόκριτος (Erotokritos) i pieśniami ludowymi Lorki. Przez siedem lat współpracowała też z Théâtre de la Méditerranée w Tulonie, w ponad 250 przedstawieniach, i koncertowała we Francji, Szwajcarii, Belgii, Anglii, Skandynawii, na Węgrzech, we Włoszech i w Hiszpanii.

Venetsanou jest jednocześnie kompozytorką i wykonawczynią, a poezja to nić przewodnia jej twórczości. W wywiadzie z 2026 roku powiedziała, że to poezja, język poetycki, łączy ją z greckością. Jej własne piosenki to muzyka do wierszy greckich poetów, takich jak Betty Komninou, Odysseas Elytis i Victoria Theodorou; poetów francuskich i włoskich, takich jak Michel Deguy, Paul Éluard i Gaspara Stampa; oraz niemieckojęzycznych poetek, takich jak Nelly Sachs i Rose Ausländer, w greckim przekładzie.

Kilka jej albumów zbudowano wokół jednej idei. Sappho de Mytilène (1991), nagrany z Angélique Ionatos, to pieśni do wierszy Safony w nowogreckich wersjach Elytisa; jej śpiew przyniósł jej nagrodę Académie Charles Cros we Francji. Πόλεις του Νότου (Miasta Południa, 1993) ma teksty Komninou, której słowa pojawiają się też na Καφέ Γκρέκο (Café Greco, 2003). Αγήρων ήχος θεάτρου (Nieśmiertelny dźwięk teatru, 1997) zbiera jej muzykę do sztuk takich jak Τρωάδες (Trojanki) Eurypidesa. Nagrała również albumy z piosenkami Hadjidakisa (1998) i Mikisa Theodorakisa (2000) oraz śpiewała w filmach, m.in. Ήσυχες μέρες του Αυγούστου (Ciche dni sierpnia) Pantelisa Voulgarisa z muzyką Hadjidakisa.

Venetsanou wciąż tworzy nowe programy oparte na poezji. W 2015 roku przygotowała koncert 1000 + 1 Πόλεις (1000 + 1 miast) na Festiwal Aten i Epidauros, a w 2025 roku przedstawiła w Atenach Σκληρές βιολέτες (Twarde fiołki) z wierszami niemieckojęzycznych i greckich poetek. Francja nadała jej tytuł kawalera Orderu Sztuki i Literatury, a w kwietniu 2026 roku została zaproszona do wygłoszenia wykładu online w Mahindra Humanities Center na Harvardzie.

Dla uczących się: znajdź greckie informacje o twórcach albumu lub program koncertu z utworem Πόλεις του Νότου (Miasta Południa). Odszukaj dwa słowa: μουσική (muzyka) oraz ποίηση lub στίχοι (poezja, tekst). Potem napisz trzy krótkie zdania po grecku: Η ποιήτρια γράφει το ποίημα (Poetka pisze wiersz). Η Νένα γράφει τη μουσική (Nena pisze muzykę). Η Νένα τραγουδά (Nena śpiewa).

• Jej pierwszy album mówi dwoma językami: pięć wierszy Paula Éluarda śpiewanych po francusku i sześć piosenek po grecku.
• Na uniwersytecie studiowała archeologię i historię sztuki, a nie muzykę.
• Z Orkiestrą Muzyki Współczesnej ERT pod batutą Mikisa Theodorakisa śpiewała jego cykle Μαουτχάουζεν (Mauthausen) i Μικρές Κυκλάδες (Małe Cyklady).
• Była założycielką i pierwszą przewodniczącą stowarzyszenia poświęconego poecie Giorgosowi Sarantarisowi oraz napisała muzykę do albumu z jego wierszami czytanymi przez aktorkę Evę Kotamanidou.