Δημήτρης Σταύρακας

Ο Δημήτρης Σταύρακας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938. Σπούδασε στη Σχολή Κινηματογράφου Σταυράκου και από το 1958 έως το 1963 εργάστηκε ως βοηθός σκηνοθέτη σε διάφορες ελληνικές κινηματογραφικές παραγωγές. Από το 1961 έως το 1963 έγραφε επίσης για τον κινηματογράφο ως κριτικός στο περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης» και στην εφημερίδα «Δημοκρατική Αλλαγή». Η πρώτη του ταινία μικρού μήκους, «Το γκάζι», χρονολογείται από το 1966.

Το 1967 έφυγε για το Παρίσι, όπου εργάστηκε ως οπερατέρ έως το 1968. Στη συνέχεια στράφηκε στις κοινωνικές επιστήμες. Από το 1969 έως το 1972 σπούδασε κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο της Ναντέρ και από το 1972 έως το 1974 στατιστική πληθυσμού στο Δημογραφικό Ινστιτούτο της Σορβόνης, όπου πήρε επίσης μεταπτυχιακό δίπλωμα πολεοδομίας.

Ο Σταύρακας επέστρεψε στην Ελλάδα το 1975. Εργάστηκε σε τηλεοπτικές παραγωγές, έγραψε κινηματογραφική κριτική για το περιοδικό «Αντί» και από το 1980 έως το 1982 σκηνοθέτησε αρκετές τηλεοπτικές εκπομπές. Παράλληλα γύρισε ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, καθώς και ντοκιμαντέρ για την τηλεόραση. Το 2019 το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τον συμπεριέλαβε στο αφιέρωμα «Ελληνικό Queer Σινεμά», παρουσιάζοντας το βιογραφικό του και προβάλλοντας ξανά τη «Μπέττυ» σε νέο κοινό.

Η «Μπέττυ» (1979) είναι ένα υβριδικό μικρού μήκους έργο, ανάμεσα σε μυθοπλασία και ντοκιμαντέρ, διάρκειας περίπου μισής ώρας, βασισμένο στην αυτοβιογραφία της Μπέττυς Βακαλίδου, η οποία υποδύεται τον εαυτό της. Παρακολουθεί ένα εικοσιτετράωρο στη ζωή μιας Αθηναίας τρανς γυναίκας, καθώς οι αναμνήσεις από την παλαιότερη ζωή της μπλέκονται με το παρόν μέχρι το βράδυ. Σύμφωνα με το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το διαγωνιστικό τμήμα της Θεσσαλονίκης απέρριψε την ταινία λόγω του θέματός της, αλλά μια ειδική προβολή έγινε δεκτή με ενθουσιασμό. Την επόμενη σεζόν προβλήθηκε στους κινηματογράφους πριν από την «Πρόβα ορχήστρας» του Φεντερίκο Φελίνι. Το 1979 κέρδισε βραβείο καλύτερης ταινίας μικρού μήκους στο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας και βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ στο φεστιβάλ της Λάρισας.

Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, «Η παρεξήγηση», ακολούθησε το 1983. «Το καναρινί ποδήλατο» (1999) είναι ένα ελληνόφωνο κοινωνικό δράμα. Ο Άρης, νεοδιόριστος δάσκαλος, αναλαμβάνει την έκτη τάξη σε ένα δημόσιο δημοτικό σχολείο της Αθήνας και προσέχει τον Λευτέρη, έναν μαθητή που οι άλλοι υποτιμούν, ο οποίος έχει συναρμολογήσει μόνος του το ποδήλατό του. Όταν το αγόρι το σκάει για το χωριό του παππού του, τον Πλαταμώνα, ο Άρης το βρίσκει στην παραλία. Η ταινία πήρε το δεύτερο βραβείο ταινίας μυθοπλασίας και, για τον Δημήτρη Αλεξανδρή, το βραβείο πρώτου ανδρικού ρόλου στα Κρατικά Βραβεία Κινηματογράφου του 1999. «Το πέρασμα» (2006) παρακολουθεί έναν νέο από το Μπαγκλαντές που προσπαθεί να φτιάξει μια ζωή στην Ελλάδα.

Η «Μπέττυ» επέστρεψε στο κοινό μέσα από το πρόγραμμα αποκατάστασης «Motherland, I See You» και προβολές στα φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης. Ο σκηνοθέτης Χρήστος Δήμας την ανέφερε ως μία από τις δύο μόνο ελληνικές ταινίες με τρανς χαρακτήρες πριν από τη δική του ταινία μικρού μήκους «Tender» του 1997. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων έχει επίσης προβάλει «Το καναρινί ποδήλατο». Για έναν μαθητή της γλώσσας, η ταινία του 1999 προσφέρει συγκεκριμένα ελληνικά: ένα σχολείο, έναν δάσκαλο, έναν μαθητή, ένα ποδήλατο και τη θάλασσα. Διαλέξτε τη σκηνή όπου ο Λευτέρης φεύγει και ο Άρης τον βρίσκει στην παραλία. Περιγράψτε την με τρεις δικές σας σύντομες προτάσεις, για παράδειγμα: «Ο Λευτέρης φεύγει». «Πηγαίνει στο χωριό». «Ο δάσκαλος τον βρίσκει στην παραλία». Αυτές είναι προτάσεις εξάσκησης, όχι διάλογος από την ταινία.

• Σπούδασε στη Σχολή Κινηματογράφου Σταυράκου στην Αθήνα, που το όνομά της μοιάζει πολύ με το δικό του.
• Πριν από την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, σπούδασε κοινωνιολογία και στατιστική πληθυσμού στο Παρίσι.
• Η «Μπέττυ» προβλήθηκε στους ελληνικούς κινηματογράφους πριν από την «Πρόβα ορχήστρας» του Φελίνι.
• Στο «Καναρινί ποδήλατο» ο μαθητής Λευτέρης έχει συναρμολογήσει μόνος του το ποδήλατό του.