Jeorjios Karaiskakis

Karaiskakis urodził się około 1782 roku w pobliżu wsi Mawromati w górach Agrafa w zachodniej Tesalii. Według opowieści krążącej już za jego życia matka była zakonnicą, a ojciec kleftą, górskim banitą; dlatego wrogowie (a czasem i przyjaciele) nazywali go «ο γιος της καλογριάς» (syn zakonnicy). Dorastał w biedzie, jako młody człowiek poszedł w góry i, jak wielu kleftów, służył przez pewien czas w straży Alego Paszy z Janiny, osmańskiego władcy Epiru, gdzie poznał wojnę i politykę w najtrudniejszy sposób.

Gdy w 1821 roku wybuchła rewolucja, walczył w zachodniej części Grecji Środkowej jako armatol, kapitan zbrojnego oddziału. Był odważny i sprytny, ale też dumny i trudny, a w 1824 roku greckie zgromadzenie w Missolungi skazało go nawet jako zdrajcę; wkrótce przyjęto go z powrotem do służby. Przez lata cierpiał na gruźlicę i gorączki i słynął z barwnych przekleństw i żartów, nawet w najgorszych chwilach.

W 1826 roku, gdy rewolucja była bliska upadku, rząd mianował go naczelnym wodzem (αρχιστράτηγος) Rumelii. Odniósł szereg zwycięstw, pod Chajdari koło Aten, a przede wszystkim pod Arachową w listopadzie 1826 roku, po czym zebrał armię w Faliro, by przełamać osmańskie oblężenie Akropolu. 22 kwietnia 1827 roku podczas potyczki został postrzelony i śmiertelnie ranny; zmarł następnego dnia, 23 kwietnia, w święto świętego Jerzego, w dniu swoich imienin.

Karaiskakis nie pisał książek; jego dziełem była kampania. Latem 1826 roku osmańska armia Reszida Mehmeda Paszy (Kiutachisa) oblegała Akropol w Atenach, a większa część Grecji Środkowej znów znalazła się pod kontrolą osmańską. Karaiskakis zrozumiał, że nie pokona wielkiej armii osmańskiej w otwartej bitwie, więc zastosował taktykę kleftów: szybko przemieszczał się po górach, przecinał linie zaopatrzenia i atakował odosobnione oddziały.

Największy sukces odniósł pod Arachową, na zboczach Parnasu, w listopadzie 1826 roku. Osaczył we wsi oddział osmański pod wodzą Mustafy Beja i zniszczył go po kilku dniach walk w śniegu; zwycięstwo przywróciło Grekom ducha w całej Rumelii i do dziś jest co roku świętowane w Arachowie. W kolejnych tygodniach jego ludzie odbili znaczną część regionu, walcząc w okolicach Distomo i gdzie indziej.

Na początku 1827 roku sprowadził armię na wybrzeże pod Faliro i Pireus, by odsieczą wesprzeć Akropol, z trudem współpracując z zagranicznymi oficerami, którzy dowodzili teraz siłami greckimi, lordem Cochrane'em i generałem Richardem Churchem. Jego śmierć w kwietniu 1827 roku pozostawiła armię bez przywódcy, któremu ufali żołnierze; kilka dni później źle zaplanowany atak zakończył się klęską, a w czerwcu Akropol skapitulował. Od tamtej pory wielu Greków wierzy, że gdyby Karaiskakis przeżył, historia potoczyłaby się inaczej. Jego humor, gniew i lojalność wobec swoich ludzi znamy ze wspomnień bojowników takich jak Makrijanis.

Każdy Grek zna to nazwisko ze stadionu Γήπεδο Γεώργιος Καραϊσκάκης (stadion Karaiskakis) w Neo Faliro w Pireusie, domowego obiektu Olympiakosu, zbudowanego niedaleko wybrzeża, na którym został ranny. Place Karaiskakisa są w Atenach i wielu miastach, ulice Καραϊσκάκη wszędzie, a w Arachowie stoi pomnik, gdzie co roku wspomina się zwycięstwo z 1826 roku. Jego portret w białej fustaneli i z długimi włosami kleftów pojawia się w szkolnych podręcznikach historii o 1821 roku, a pieśni ludowe Rumelii opiewają jego śmierć. Jeśli odwiedzisz Pireus w dniu meczu, usłyszysz, jak tysiące ludzi wykrzykuje jego nazwisko.

• Zmarł 23 kwietnia 1827 roku, w święto świętego Jerzego, które było dniem jego imienin.
• Przydomek «ο γιος της καλογριάς» (syn zakonnicy) wziął się z opowieści, że jego matka była zakonnicą.
• Przez znaczną część wojny chorował na gruźlicę, a mimo to prowadził swoich ludzi w pierwszym szeregu.
• W 1824 roku został skazany jako zdrajca przez własną stronę; dwa lata później ten sam rząd mianował go naczelnym wodzem.