Nana Mouskouri

Ioanna Mouschouri, przez wszystkich nazywana Naną, urodziła się 13 października 1934 roku w Chanii na Krecie. Gdy miała trzy lata, rodzina przeniosła się do Aten, gdzie ojciec pracował jako kinooperator; dzieci dorastały za ekranem, a na zewnątrz trwała okupacja, a potem wojna domowa. Przez kilka lat studiowała śpiew klasyczny w Konserwatorium Ateńskim i marzyła o operze, ale, jak sama opowiada, odesłano ją, gdy wyszło na jaw, że śpiewa jazz w nocnych klubach.

Kluby jazzowe doprowadziły ją do Manosa Hadjidakisa, który dał jej do śpiewania swoje piosenki. Na Festiwalu Piosenki Greckiej w 1959 i 1960 roku zwyciężała jego utworami, a w 1960 roku zdobyła pierwszą nagrodę na Śródziemnomorskim Festiwalu Piosenki w Barcelonie. Niemiecki film o Grecji przyniósł jej «Weiße Rosen aus Athen» (Białe róże z Aten, 1961), które sprzedały się w Niemczech w ponad milionie egzemplarzy, a od 1962 roku mieszkała w Paryżu, który pozostał jej bazą do końca kariery. W 1963 roku reprezentowała Luksemburg w Konkursie Piosenki Eurowizji.

W 1966 roku odbyła tournée po Stanach Zjednoczonych z Harrym Belafonte, od 1968 roku prowadziła własny program telewizyjny w brytyjskiej BBC, a przez cztery dekady śpiewała we wszystkich wielkich salach koncertowych świata. W 1993 roku została Ambasadorką Dobrej Woli UNICEF, a w latach 1994–1999 zasiadała w Parlamencie Europejskim z ramienia Grecji. Długa trasa pożegnalna w latach 2005–2008 nie okazała się końcem: wróciła na scenę i wciąż dawała koncerty po dziewięćdziesiątych urodzinach.

Grecki repertuar Mouskouri opiera się na piosenkach Manosa Hadjidakisa, a przez niego na tekstach Nikosa Gatsosa: «Χάρτινο το φεγγαράκι» (Papierowy księżyc), «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» (Gdzieś istnieje moja miłość), «Τα παιδιά του Πειραιά» (Dzieci Pireusu) – piosenka z filmu Nigdy w niedzielę, która w 1961 roku zdobyła Oscara i którą nagrała w kilku językach. Śpiewała też Mikisa Theodorakisa i pieśni tradycyjne, a jej greckie albumy pozostają dla cudzoziemca najłatwiejszą drogą do poznania klasycznej greckiej piosenki lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych.

Za granicą pracowała język po języku. Po niemiecku miała «Weiße Rosen aus Athen» (1961); po francusku, gdzie jej nazwisko zna każdy, «À force de prier» (1963) i «Je chante avec toi Liberté» (1981), chór niewolników z Nabucca Verdiego zamieniony w hymn na cześć wolności; po angielsku «Only Love» (1985), które dotarło na drugie miejsce brytyjskich list przebojów, oraz albumy z pieśniami ludowymi, muzyką filmową i hymnami. Nagrywała także po hiszpańsku, włosku, portugalsku, niderlandzku, hebrajsku i walijsku.

Jej styl nigdy się nie zmienił: czysta, niemal chłopięco-chóralna barwa, żadnych sztuczek z vibrato, nienaganna dykcja i aranżacje stawiające melodię na pierwszym miejscu. Krytycy nazywali to czasem zbyt słodkim; publiczność nie, a sam rozmiar jej katalogu, znacznie ponad dwieście albumów, nie ma sobie równych wśród greckich wykonawców.

Mouskouri jest artystką żyjącą, więc jej dziedzictwo wciąż się pisze. Dla uczącego się punktem wyjścia są jej greckie nagrania Hadjidakisa: «Χάρτινο το φεγγαράκι» i «Τα παιδιά του Πειραιά» są śpiewane powoli, każde słowo jest wyraźne, a teksty krótkie. Grecka telewizja i radio wciąż ją grają, a jej koncert pożegnalny w 2008 roku w Odeonie Heroda Attyka pod Akropolem był wydarzeniem ogólnonarodowym. W Chanii jest sławioną córką miasta, a we Francji i w Niemczech jej nazwisko to po prostu synonim greckiej piosenki. Jej okulary, których w latach sześćdziesiątych wbrew wszelkim radom nie chciała zdejmować na scenie, stały się tak słynne, że taka para okularów jest równie rozpoznawalnym jej obrazem jak jej głos.

• Ma na imię Ioanna; Nana to zdrobnienie, którego używała jej rodzina.
• W Konkursie Piosenki Eurowizji 1963 reprezentowała Luksemburg, nie Grecję, z francuską piosenką «À force de prier».
• Od początku nie zdejmowała okularów na scenie, wbrew radom menedżerów, którzy sądzili, że zrujnują jej karierę, i stały się one jej znakiem rozpoznawczym.
• W 1993 roku zastąpiła Audrey Hepburn jako Ambasadorka Dobrej Woli UNICEF, a rok później została wybrana do Parlamentu Europejskiego.