Dinos Iliopulos

Iliopulos urodził się w Aleksandrii w Egipcie 12 czerwca 1913 roku, w jednej z wielu greckich rodzin tego miasta, i chodził do szkoły w Marsylii, zanim osiadł w Atenach, mieście, którego zwykłych ludzi miał potem grać. Nie zdał egzaminu wstępnego do szkoły aktorskiej Teatru Narodowego i kształcił się w szkole prywatnej. Na scenie zadebiutował w 1944 roku w komedii z zespołem Kateriny Andreadi, a potem grał w komediach i rewiach, wieczorach piosenek, skeczy i politycznych żartów, które stolica uwielbiała. Scena pozostała jego domem do końca życia; nawet u szczytu filmowej sławy co sezon wracał do teatru.

Po drugiej wojnie światowej greckie kino szybko się rozwijało. Wytwórnie takie jak Finos Film kręciły dziesiątki filmów rocznie, a publiczność najbardziej chciała komedii. Iliopulos stał się jedną z ich twarzy, obok aktorów takich jak Wasilis Logotetidis, Orestis Makris, Kostas Hadzichristos, a później Tanasis Wengos. W filmach takich jak Ο γρουσούζης (Pechowiec, 1952), Ζητείται ψεύτης (Poszukiwany kłamca, 1961) i Ο Στρατής παραστράτησε (Stratis zszedł na manowce, 1969) grał urzędników, mężów i drobnych kupców uwikłanych w komiczne sytuacje. Gdy złota era kin skończyła się wraz z nadejściem telewizji około 1970 roku, filmy zyskały drugie życie na małym ekranie. Iliopulos grał na scenie do późnej starości i pisał, m.in. autobiografię Ένας Ηλιόπουλος ονόματι Ντίνος (Pewien Iliopulos imieniem Dinos). Zmarł w Atenach 4 czerwca 2001 roku, a jego śmierć odczuto w całej Grecji jak utratę starego przyjaciela rodziny.

Sercem sztuki Iliopulosa był pewien typ: przyzwoity, nieco lękliwy człowiek z ateńskiej klasy średniej. Mówi szybko, martwi się, stara się wszystkim dogodzić i zwykle opowiada jedno małe kłamstwo, które staje się wielkie. Widzowie rozpoznawali w nim siebie. Jego komizm nigdy nie był okrutny i rzadko wulgarny; rodził się z wyczucia czasu, z wyrazistej twarzy i chudego, niespokojnego ciała oraz z sympatii, którą zawsze zachowywał dla granych przez siebie ludzi.

W Ο γρουσούζης (1952) w reżyserii Jorgosa Tzavellasa dzieli ekran z Orestisem Makrisem i Mimisem Fotopulosem w historii zrzędliwego starca, który znajduje niemowlę pod swoimi drzwiami. W Ζητείται ψεύτης (1961) komedia wyrasta z kłamstw, tematu, który grał lepiej niż ktokolwiek inny. W Μερικοί το προτιμούν κρύο (Niektórzy wolą na zimno) śpiewa w duecie z Reną Vlachopulu, jedną z najjaśniejszych gwiazd komedii tamtych lat. Te filmy należą do całego świata: czarno-białych Aten lat 50. i 60., z nowymi blokami, biurami, tawernami i letnimi kinami. Dla wielu Greków oglądanie ich to dziś sposób na odwiedzenie kraju rodziców i dziadków. Tymczasem na scenie Iliopulos przez ponad pół wieku grał komedie wszelkiego rodzaju, a publiczność teatralna podążała za nim od roli do roli.

Najłatwiej poznać Iliopulosa, włączając grecką telewizję w weekendowe popołudnie: stare czarno-białe komedie pokazuje się wciąż na nowo, a wiele z nich łatwo znaleźć w internecie. Zacznij od Ζητείται ψεύτης, komedii kłamstw zbudowanej w całości wokół niego, albo od Ο γρουσούζης. Grecy często cytują w codziennym życiu kwestie ze starych komedii, tak jak w innych krajach cytuje się słynne sitcomy. Oglądanie tych filmów z greckimi napisami to klasyczny sposób, by uczący się usłyszeli uprzejmą, codzienną grekę miasta, a Iliopulos mówi nią wyraźnie i szybko.

• Urodził się w Aleksandrii w Egipcie i chodził do szkoły w Marsylii, zanim osiadł w Atenach.
• Przez całą swoją długą karierę filmową nie przestawał grać w teatrze.
• Jego filmy, kręcone dla kin lat 50. i 60., znalazły w telewizji drugą, jeszcze większą publiczność.