Elli Lambeti

Urodziła się jako Elli Loukou 13 kwietnia 1926 roku w Wilii, górskiej wsi w zachodniej Attyce, i dorastała w Atenach. W 1941 roku, mając piętnaście lat, oblała egzamin wstępny do szkoły aktorskiej Teatru Narodowego, ale dzięki pomocy wuja, aktora Stamatisa Loukosa, została przyjęta do nowej szkoły aktorskiej wielkiej aktorki Mariki Kotopouli. Przyjęła pseudonim sceniczny Lambeti, zaproponowany przez wuja, i wkrótce grała główne role w komercyjnych teatrach Aten.

W 1952 roku założyła zespół teatralny z Jorgosem Pappasem i aktorem Dimitrisem Hornem, swoim partnerem na scenie, a w latach 1953–1959 także w życiu; razem stali się najbardziej podziwianą parą ateńskiej sceny, grając współczesny dramat europejski i amerykański, a także sztuki greckie. W tym samym czasie odkryło ją kino. Michalis Kakojanis obsadził ją w swoim pierwszym filmie, Κυριακάτικο ξύπνημα (Niedzielne przebudzenie, 1954), a potem w Το κορίτσι με τα μαύρα (Dziewczyna w czerni, 1956) i Το τελευταίο ψέμα (Ostatnie kłamstwo, 1958). W latach 60. i 70. pracowała głównie w teatrze i rzadziej pojawiała się na ekranie. Zachorowała na raka i zmarła w Nowym Jorku 3 września 1983 roku, w wieku pięćdziesięciu siedmiu lat.

Sztuką Lambeti była powściągliwość. Ówczesne greckie aktorstwo sceniczne było głośne i patetyczne; ona mówiła cicho, poruszała się niewiele i pozwalała kamerze odnaleźć swoją twarz. Krytycy porównywali ją z wielkimi aktorkami kina europejskiego, a dla całego pokolenia była po prostu «η Λαμπέτη» (Lambeti).

Κυριακάτικο ξύπνημα (Niedzielne przebudzenie, 1954) to lekka komedia o zgubionym losie na loterię, który wygrywa, i o życiach, które wywraca do góry nogami. Η κάλπικη λίρα (Fałszywa moneta, 1955) Jorgosa Tzavellasa, film nowelowy śledzący fałszywego złotego suwerena w wędrówce przez Ateny, dał jej i Hornowi jedną ze swoich historii. Το κορίτσι με τα μαύρα (Dziewczyna w czerni, 1956), nakręcony na wyspie Hydra, to jej arcydzieło: gra Marinę, nieśmiałą młodą kobietę w żałobie, wyśmiewaną przez plotki małej wyspy, która zakochuje się w przybyszu z Aten. Film startował w konkursie festiwalu w Cannes w 1956 roku i rozsławił za granicą zarówno Lambeti, jak i Kakojanisa. W Το τελευταίο ψέμα (Ostatnie kłamstwo, 1958) gra córkę ateńskiej rodziny mieszczańskiej, która straciła pieniądze, ale zachowuje pozory, i która zostaje popchnięta ku bogatemu małżeństwu. We wszystkich trzech filmach daje twarz greckiej kobiecie lat 50., uwięzionej między starymi regułami a nowymi nadziejami.

Lambeti wciąż jest wzorem greckiej aktorki filmowej. Jej trzy filmy z Kakojanisem to odrestaurowana klasyka, pokazywana w greckiej telewizji i na przeglądach kinowych, a Dziewczyna w czerni to najlepszy początek: białe domy i port Hydry w czerni i bieli oraz historia miłosna, którą uczący się może śledzić z napisami. Ateńskie szkoły aktorskie wciąż mówią o jej naturalnym stylu, a ludzie teatru używają jej nazwiska jako skrótu na określenie aktorki o rzadkiej wrażliwości. Jeśli pojedziesz na Hydrę, przejdź z portu w górę uliczkami, w których kręcono film.

• Lambeti to pseudonim sceniczny; urodziła się jako Elli Loukou.
• Wszystkie trzy jej najbardziej znane filmy wyreżyserował Michalis Kakojanis, na lata przed swoim Grekiem Zorbą.
• Dziewczynę w czerni nakręcono na Hydrze, gdy wyspa była jeszcze spokojnym miejscem, przed turystyką.
• Przez lata ona i Dimitris Horn prowadzili w Atenach własny zespół teatralny.