Ισμήνη Καπάνταη

Η Ισμήνη Καπάνταη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939 και μεγάλωσε στο Κολωνάκι, σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλία. Σε συνέντευξη στο περιοδικό LiFO το 2020 είπε ότι το διάβασμα τη στήριξε σε κάθε περίοδο της ζωής της. Η μητέρα της είχε ρίζες στη Μικρά Ασία και είχε σπουδάσει στο Λονδίνο· ο πατέρας της ήταν μηχανολόγος και ηλεκτρολόγος μηχανικός. Παντρεύτηκε τον ποιητή και γλύπτη Βάσο Καπάνταη, με καταγωγή από την Πέργαμο, που πέθανε το 1990.

Η γραφή της ξεκίνησε από συζητήσεις με τον σύζυγό της για το τι σημαίνει να είσαι νεοέλληνας. Το ερώτημα αυτό την οδήγησε να διαβάσει για τις εξεγέρσεις των Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, και η έρευνα έγινε το πρώτο της βιβλίο, Επτά φορές το δαχτυλίδι, που κυκλοφόρησε από την Εστία το 1989. Ακολούθησε το 1990 το Απειρωτάν και Τούρκων. Τιμήθηκε με το Βραβείο Χριστιανικών Γραμμάτων το 1990 και με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών το 1992. Από τότε έχει εκδώσει περισσότερα από δέκα μυθιστορήματα στις εκδόσεις Εστία, Καστανιώτη και Ίκαρος, καθώς και ένα παιδικό βιβλίο, λευκώματα για τους Έλληνες της Μικρασίας και τις εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης, διηγήματα σε εφημερίδες και περιοδικά και κείμενα για ντοκιμαντέρ. Μεταφράζει επίσης στα ελληνικά, από τη Ματθίλδη της Μαίρης Σέλλεϋ έως τους Πύργους του Μπάρτσεστερ του Άντονι Τρόλοπ. Το 2001 το λογοτεχνικό περιοδικό Εξώπολις αφιέρωσε στο έργο της μια ομάδα σελίδων, με μεγάλη συνέντευξη.

Τα περισσότερα μυθιστορήματα της Καπάνταη είναι ιστορικά, αλλά η ίδια έχει πει ότι σκοπός της είναι «η αλήθεια του λογοτεχνικού κειμένου» και όχι ένα μάθημα ιστορίας. Το Άλας της γης (2002) εκτυλίσσεται στη Θεσσαλονίκη του πρώτου μισού του 14ου αιώνα, σε μια σύγκρουση μέσα στην άρχουσα τάξη που πήρε τον χαρακτήρα ταξικής πάλης. Το Εμείς έχουμε εμάς (2007) κινείται ανάμεσα στην Ήπειρο, τα Επτάνησα και την Ιταλία στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Ο Σικελικός Εσπερινός ξεκινά από τη βενετοκρατούμενη Κρήτη, την εποχή του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου και της Ένωσης των Εκκλησιών του 1274, και ταξιδεύει στη Σικελία και την Κωνσταντινούπολη. Η Φλώρια των νερών (1999), μια ιστορία αγάπης για τον «άλλο» και το πρόβλημα του να ανήκεις κάπου, έφτασε στους αγγλόφωνους αναγνώστες το 2002 στη μετάφραση του Rick Newton, που κέρδισε το Βραβείο Μετάφρασης Ελίζαμπεθ Κωνσταντινίδη της Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών (MGSA).

Γράφει επίσης για πιο πρόσφατες εποχές. Το Με θέα τη ζωή (2009) ακολουθεί μια γυναίκα που αφηγείται την άνοδο και την πτώση της οικογένειάς της στον 20ό αιώνα, και η Αστική οικία στο Χαλάνδρι (2017) είναι αστυνομικό μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται σε ένα προάστιο της Αθήνας στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Το Βρωμερόν ύδωρ της λήθης (2020) επιστρέφει στην Αθήνα αμέσως μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια το 1831· ο τίτλος του προέρχεται από το ανώνυμο κείμενο Ελληνική Νομαρχία του 1806. Βιβλία της έχουν εκδοθεί επίσης στο Μόντρεαλ, τη Σόφια, το Βελιγράδι και το Μιλάνο.

Τα μυθιστορήματα της Καπάνταη κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Καστανιώτη και Ίκαρος, και πολιτιστικά κέντρα και δημοτικές βιβλιοθήκες της Αττικής την έχουν προσκαλέσει σε συναντήσεις λεσχών ανάγνωσης, στο Χαλάνδρι το 2010 και στον Ασπρόπυργο το 2018. Το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας καταγράφει τις σελίδες του 2001 του περιοδικού Εξώπολις για εκείνη στο ψηφιακό αρχείο περιοδικών του. Για ένα πρώτο βήμα στα ελληνικά, πάρτε ένα σκηνικό από αυτή τη σελίδα: «Θεσσαλονίκη, 14ος αιώνας» ή «Αθήνα, 1831». Ρωτήστε «Πού;» και «Πότε;» και απαντήστε με δύο δικές σας μικρές προτάσεις: «Η ιστορία είναι στη Θεσσαλονίκη. Είναι ο 14ος αιώνας». Αυτές οι προτάσεις εξάσκησης είναι δικές μας, όχι αποσπάσματα από τα βιβλία της.

• Το πρώτο της βιβλίο γεννήθηκε από συζητήσεις με τον σύζυγό της για το τι κάνει κάποιον νεοέλληνα.
• Η αγγλική μετάφραση της «Φλώριας των νερών» χάρισε στον μεταφραστή της βραβείο το 2002.
• Ο τίτλος «Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης» προέρχεται από ένα ανώνυμο ελληνικό κείμενο του 1806.
• Έχει μεταφράσει στα ελληνικά τη «Ματθίλδη» της Μαίρης Σέλλεϋ.