Αγάθωνας Ιακωβίδης

Ο Αγάθωνας Ιακωβίδης γεννήθηκε το 1955 στον Ευαγγελισμό, ένα χωριό κοντά στον Λαγκαδά, βόρεια της Θεσσαλονίκης. Σε συνέντευξη του 2014 εξήγησε ότι το χωριό των γονιών του το έχτισαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία που ήρθαν το 1923· οι δικοί του παππούδες κατάγονταν από την περιοχή ανάμεσα στο Ιζμίτ και την Προύσα. Τα πρώτα τραγούδια που άκουσε ήταν μελωδίες από αυτόν τον προσφυγικό κόσμο. Άρχισε να ασχολείται με τη μουσική γύρω στο 1971 και έμαθε μόνος του σχεδόν όλα τα έγχορδα του ρεμπέτικου: κιθάρα, μπαγλαμά, ούτι, μπουζούκι, τζουρά, μαντόλα και μαντολίνο.

Η πρώτη επαγγελματική του εμφάνιση έγινε το 1973 σε μια μπουάτ της Θεσσαλονίκης, και από τότε αφιερώθηκε στο ρεμπέτικο. Γύρω στο 1977 ίδρυσε το Ρεμπέτικο Συγκρότημα Θεσσαλονίκης, που έπαιζε σε μαγαζιά, έδινε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα και ηχογράφησε δύο δίσκους. Από το 1981 έως το 1987 δούλεψε στην Αθήνα με μουσικούς όπως ο Γιώργος Κόρος και ο Βασίλης Σούκας και έπειτα επέστρεψε να ζήσει και να εργαστεί στη Θεσσαλονίκη. Οι συναυλίες τον έφεραν αργότερα στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Αυστραλία.

Το 2013 το νέο συγκρότημα Koza Mostra τον κάλεσε να τραγουδήσει μαζί του, και μαζί εκπροσώπησαν την Ελλάδα στη Eurovision στο Μάλμε. Ο Αγάθωνας συνέχισε να εμφανίζεται ως το τέλος της ζωής του. Πέθανε στη Θεσσαλονίκη στις 5 Αυγούστου 2020, σε ηλικία 65 ετών.

Ο Αγάθωνας ήταν ερμηνευτής και συλλέκτης. Συγκέντρωνε τραγούδια που κυκλοφόρησαν σε δίσκους γραμμοφώνου 78 στροφών από το 1885 ως τη δεκαετία του 1960: ρεμπέτικα, αλλά και δημοτικά, οπερέτες και επιτυχίες της εποχής. Το 2014 υπολόγιζε ότι υπήρχαν περίπου 25.000 τέτοιοι δίσκοι και έλεγε ότι τους είχε σχεδόν όλους, αρχειοθετημένους στον υπολογιστή του κατά συνθέτη, τραγουδιστή και ημερομηνία ηχογράφησης. Αξιοποιούσε τη συλλογή σε ραδιοφωνικές εκπομπές και κυρίως στη σκηνή, όπου τραγουδούσε γνωστά ρεμπέτικα μαζί με παλιά τραγούδια που λίγοι θυμούνταν πια.

Οι ηχογραφήσεις του δείχνουν τον ίδιο στόχο. Μετά από δύο δίσκους με το Ρεμπέτικο Συγκρότημα Θεσσαλονίκης το 1982 και το 1983, έκανε «Τα μπελεντέρια» (1994), με υπότιτλο «σπάνια ρεμπέτικα σε νέα ηχογράφηση». Ακολούθησαν, μεταξύ άλλων, ένας δίσκος του 1998 με τη Γλυκερία, ρεμπέτικα ντουέτα με τον Μπάμπη Γκολέ και ένας δίσκος του 2000 αφιερωμένος στον συνθέτη Κώστα Σκαρβέλη. Ως μεγαλύτερο πρότυπό του ονόμαζε τον Μάρκο Βαμβακάρη και συνεργάστηκε με τον παλαιότερο ρεμπέτη Ρούκουνα.

Του άρεσε επίσης να περνά από ένα ύφος σε άλλο. Ηχογράφησε τραγούδι με τον ροκ τραγουδιστή Αντώνη Τουρκογιώργη και το 2013 τραγούδησε το «Alcohol Is Free» με τους Koza Mostra, ένα νέο συγκρότημα που παίζει μπάλκαν μπιτ. Παρά τον αγγλικό τίτλο, το τραγούδι είναι στα ελληνικά. Ήρθε έκτο στον τελικό της Eurovision.

Όταν ο Αγάθωνας πέθανε το 2020, μουσικοί, εφημερίδες και πολιτικοί σε όλη την Ελλάδα τον αποχαιρέτησαν, και κηδεύτηκε με ρεμπέτικο και μπαγλαμά. Η ΕΡΤ, η δημόσια ραδιοτηλεόραση, διατηρεί στο διαδικτυακό αρχείο της μια εκπομπή του 1983, τα «Νέα Πρόσωπα», όπου εκείνος και το Ρεμπέτικο Συγκρότημα Θεσσαλονίκης μιλούν για το ρεμπέτικο και παίζουν τα όργανά τους. Δοκιμάστε μια μικρή άσκηση ακρόασης: ακούστε ένα λεπτό από μια ηχογράφησή του, για παράδειγμα από «Τα μπελεντέρια», χωρίς να κοιτάξετε στίχους. Πείτε τι ακούτε με απλά ελληνικά: «Ακούω τη φωνή», «Ακούω ένα μπουζούκι», «Ακούω μια κιθάρα». Αυτές είναι δικές μας προτάσεις εξάσκησης, όχι λόγια από τα τραγούδια.

• Αγαπημένο του όργανο ήταν το μπουζούκι, αλλά θεωρούσε τον εαυτό του απλώς μέτριο μπουζουξή, γιατί από μικρός έπρεπε να μάθει όλα τα έγχορδα.
• Τα περισσότερα από τους 25.000 παλιούς δίσκους που ανέφερε ήταν δημοτικά· τα ρεμπέτικα ήταν μόνο περίπου το ένα τρίτο.
• Τον Μάιο του 2020 έπαιξε ρεμπέτικα στην είσοδο του νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» στη Θεσσαλονίκη, για να ευχαριστήσει τους υγειονομικούς.
• Αρνιόταν τον τίτλο του ρεμπέτη: έλεγε ότι σήμερα δεν υπάρχουν ρεμπέτες με την παλιά έννοια, αφού οι παλιοί δεν είχαν να φάνε.