Η ζωή
Η Λουκία Δρούλια γεννήθηκε το 1931. Σπούδασε ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έπειτα έκανε διδακτορικό στη Σορβόννη, στο Παρίσι. Καταγόταν από παλιά φαναριώτικη οικογένεια, Έλληνες της Κωνσταντινούπολης που υπηρέτησαν την Ελλάδα για πολλές γενιές, αλλά δεν το πρόβαλε ποτέ.
Εργάστηκε στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) στην Αθήνα από τα πρώτα του χρόνια και συνεργάστηκε στενά με τον ιστορικό Κ. Θ. Δημαρά, τον θεμελιωτή των νεοελληνικών σπουδών. Από το 1969 ως το 1977 ήταν γενική γραμματέας του Ομίλου Μελέτης του Ελληνικού Διαφωτισμού και από το 1969 ως το 1986 μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού του, Ο Ερανιστής. Διηύθυνε το Κέντρο από το 1981 ως το 1996 και υπηρέτησε στο Ίδρυμα συνολικά 36 χρόνια, ως ομότιμη διευθύντρια ερευνών.
Η δουλειά της την έφερε και έξω από την Ελλάδα. Από το 1987 ως το 1996 εκπροσώπησε το Ίδρυμα στην επιτροπή ανθρωπιστικών επιστημών του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επιστημών στο Στρασβούργο, ενώ ήταν μέλος των εποπτικών συμβουλίων των Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Πέθανε τον Ιούλιο του 2019. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τη θυμήθηκε ως επιστήμονα διεθνούς κύρους, αφοσιωμένη στις ανθρωπιστικές σπουδές.
Το έργο
Η έρευνα της Δρούλια παρακολούθησε πώς διάβαζαν, μάθαιναν και συζητούσαν οι Έλληνες από τον Διαφωτισμό του 18ου αιώνα ως τον 19ο αιώνα: σχολεία, βιβλία, βιβλιοθήκες, αφηγήσεις περιηγητών και εφημερίδες. Το πρώτο μεγάλο βιβλίο της, Philhellénisme (1974), γραμμένο στα γαλλικά, είναι μια βιβλιογραφία για έργα εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση του 1821–1833: ποιήματα, θεατρικά, φυλλάδια και άλλες εκδόσεις φιλελλήνων σε πολλές χώρες και γλώσσες. Έγινε βασικό έργο αναφοράς, και η αναθεωρημένη έκδοση του 2017, σε επιμέλεια της Αλεξάνδρας Σφοίνη, έφτασε τις 3.172 εγγραφές.
Το μεγαλύτερο έργο της ήταν η Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικού Τύπου 1784–1974, που επιμελήθηκε με τη Γιούλα Κουτσοπανάγου και κυκλοφόρησε το 2008. Οι τέσσερις τόμοι της, 2.421 σελίδες γραμμένες από περίπου 340 συνεργάτες, παρουσιάζουν ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά, δημοσιογράφους και εκδότες. Η ιστορία αρχίζει με τις πρώτες ελληνικές εφημερίδες στη Βιέννη στα τέλη του 18ου αιώνα και τελειώνει το 1974, χρονιά-σταθμό για τον ελληνικό ημερήσιο Τύπο. Το έργο περιλαμβάνει εφημερίδες του ελληνικού κράτους, της Κύπρου και των ελληνικών κοινοτήτων του εξωτερικού, ανάμεσά τους και δίγλωσσες. Επιμελήθηκε επίσης έναν συλλογικό τόμο για την ιστορία και τη γεωγραφία της Θράκης, που εξέδωσε το Ίδρυμα γύρω στο 2000.
Η κληρονομιά στη σημερινή Ελλάδα
Η εγκυκλοπαίδεια παραμένει αφετηρία για όποιον μελετά μια ελληνική εφημερίδα ή ένα περιοδικό, και το Philhellénisme το χρησιμοποιούν ακόμη οι ιστορικοί του 1821. Το 2018 η προσωπική της βιβλιοθήκη, περίπου 10.000 τεκμήρια (το υπουργείο Πολιτισμού μίλησε για περισσότερους από 13.000 τόμους), πέρασε στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, όπου εξυπηρετεί την έρευνα για τον Διαφωτισμό, το 1821, τον φιλελληνισμό, την ταξιδιωτική γραμματεία και την ιστορία του ελληνικού βιβλίου και του Τύπου. Το 2021 το περιοδικό Ο Ερανιστής αφιέρωσε στη μνήμη της το 30ό τεύχος του.
Δοκιμάστε: ανοίξτε ένα παλιό πρωτοσέλιδο στην ψηφιακή συλλογή εφημερίδων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, για παράδειγμα την αθηναϊκή εφημερίδα Εμπρός. Βρείτε τρία πράγματα και πείτε τα δυνατά στα ελληνικά: ο τίτλος, ο τόπος και η ημερομηνία.
Το ξέρατε;
- Οι τέσσερις τόμοι της εγκυκλοπαίδειας ζυγίζουν μαζί περίπου 8 κιλά.
- Τα λήμματά της ακολουθούν την ελληνική αλφαβητική σειρά, από το Α στον πρώτο τόμο ως το Ω στον τέταρτο.
- Από το 1989 ως το 1996 συντόνισε την ελληνική συμμετοχή στο πρόγραμμα της UNESCO «Δρόμοι του Μεταξιού, Δρόμοι Διαλόγου».
- Το βιβλίο της για τον φιλελληνισμό απέκτησε 1.087 νέους τίτλους από την πρώτη έκδοση του 1974 ως τη δεύτερη του 2017.
Βασικά έργα
| Τίτλος | Σημασία | Έτος |
|---|---|---|
| Ο Ερανιστής | Ο Ερανιστής — περιοδικό· μέλος της συντακτικής επιτροπής 1969–1986 | 1969 |
| Philhellénisme | Φιλελληνισμός: έργα εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση, 1821–1833 — βιβλιογραφία στα γαλλικά | 1974 |
| Θράκη: ιστορικές και γεωγραφικές προσεγγίσεις | Θράκη: ιστορικές και γεωγραφικές προσεγγίσεις — συλλογικός τόμος σε επιμέλειά της | 2000 |
| Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικού Τύπου 1784–1974 | Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικού Τύπου 1784–1974 — τέσσερις τόμοι, με τη Γιούλα Κουτσοπανάγου | 2008 |
| Philhellénisme | Φιλελληνισμός — η ίδια βιβλιογραφία, δεύτερη επαυξημένη έκδοση, σε επιμέλεια Αλεξάνδρας Σφοίνη | 2017 |
| Βιβλιοθήκη Λουκίας Δρούλια | Βιβλιοθήκη Λουκίας Δρούλια — η συλλογή της, σήμερα στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη | 2018 |
Μια φράση που μένει
Μία σπουδαία γυναίκα, επιστήμων διεθνούς κύρους.
Mía spoudaía gynaíka, epistímon diethnoús kýrous.
