Γεώργιος Καραϊσκάκης

Ο Καραϊσκάκης γεννήθηκε γύρω στο 1782 κοντά στο χωριό Μαυρομμάτι, στα Άγραφα της δυτικής Θεσσαλίας. Σύμφωνα με την ιστορία που λεγόταν ήδη όσο ζούσε, η μητέρα του ήταν καλόγρια και ο πατέρας του κλέφτης, παράνομος των βουνών· γι' αυτό οι εχθροί του (και καμιά φορά οι φίλοι του) τον έλεγαν «ο γιος της καλογριάς». Μεγάλωσε φτωχός, βγήκε στα βουνά από νέος και, όπως πολλοί κλέφτες, υπηρέτησε για ένα διάστημα στη φρουρά του Αλή Πασά των Ιωαννίνων, του Οθωμανού άρχοντα της Ηπείρου, όπου έμαθε τον πόλεμο και την πολιτική με τον σκληρό τρόπο.

Όταν ξέσπασε η Επανάσταση το 1821, πολέμησε στη δυτική Στερεά ως αρματολός, καπετάνιος ένοπλου σώματος. Ήταν γενναίος και έξυπνος, αλλά και περήφανος και δύσκολος, και το 1824 μια ελληνική συνέλευση στο Μεσολόγγι τον καταδίκασε μάλιστα ως προδότη· σύντομα όμως ξαναπήρε θέση στον αγώνα. Υπέφερε για χρόνια από φυματίωση και πυρετούς, και ήταν γνωστός για τις πολύχρωμες βρισιές και τα αστεία του, ακόμη και στις χειρότερες στιγμές.

Το 1826, με την Επανάσταση κοντά στην κατάρρευση, η κυβέρνηση τον έκανε αρχιστράτηγο της Ρούμελης. Κέρδισε μια σειρά από νίκες, στο Χαϊδάρι κοντά στην Αθήνα και κυρίως στην Αράχωβα τον Νοέμβριο του 1826, και έπειτα συγκέντρωσε τον στρατό του στο Φάληρο για να σπάσει την οθωμανική πολιορκία της Ακρόπολης. Στις 22 Απριλίου 1827, σε μια αψιμαχία, χτυπήθηκε από σφαίρα και τραυματίστηκε θανάσιμα· πέθανε την επομένη, 23 Απριλίου, ανήμερα του Αγίου Γεωργίου, τη γιορτή του.

Ο Καραϊσκάκης δεν έγραψε βιβλία· το έργο του ήταν μια εκστρατεία. Το καλοκαίρι του 1826 ο οθωμανικός στρατός του Ρεσίτ Μεχμέτ Πασά (Κιουταχή) πολιορκούσε την Ακρόπολη της Αθήνας, και το μεγαλύτερο μέρος της Στερεάς είχε ξαναπέσει στα χέρια των Οθωμανών. Ο Καραϊσκάκης κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να νικήσει τον μεγάλο οθωμανικό στρατό σε ανοιχτή μάχη, γι' αυτό χρησιμοποίησε την τακτική των κλεφτών: κινούνταν γρήγορα στα βουνά, έκοβε τις γραμμές ανεφοδιασμού και χτυπούσε απομονωμένα τμήματα.

Η μεγαλύτερη επιτυχία του ήρθε στην Αράχωβα, στις πλαγιές του Παρνασσού, τον Νοέμβριο του 1826. Παγίδευσε μέσα στο χωριό μια οθωμανική δύναμη υπό τον Μουστάμπεη και την εξόντωσε ύστερα από μέρες μάχης μέσα στο χιόνι· η νίκη αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων σε όλη τη Ρούμελη και γιορτάζεται ακόμη κάθε χρόνο στην Αράχωβα. Τις επόμενες εβδομάδες οι άντρες του ξαναπήραν μεγάλο μέρος της περιοχής, με μάχες γύρω από το Δίστομο και αλλού.

Στις αρχές του 1827 κατέβασε τον στρατό του στην ακτή, στο Φάληρο και στον Πειραιά, για να λύσει την πολιορκία της Ακρόπολης, συνεργαζόμενος με δυσκολία με τους ξένους αξιωματικούς που διοικούσαν πλέον τις ελληνικές δυνάμεις, τον λόρδο Κόχραν και τον στρατηγό Ρίτσαρντ Τσερτς. Ο θάνατός του τον Απρίλιο του 1827 άφησε τον στρατό χωρίς αρχηγό που να τον εμπιστεύονται οι στρατιώτες· λίγες μέρες αργότερα μια κακοσχεδιασμένη επίθεση απέτυχε, και η Ακρόπολη παραδόθηκε τον Ιούνιο. Πολλοί Έλληνες πιστεύουν από τότε ότι, αν ζούσε ο Καραϊσκάκης, η ιστορία θα ήταν διαφορετική. Το χιούμορ του, ο θυμός του και η πίστη του στους άντρες του είναι γνωστά από τα απομνημονεύματα αγωνιστών όπως ο Μακρυγιάννης.

Κάθε Έλληνας ξέρει το όνομα από το Γήπεδο Γεώργιος Καραϊσκάκης στο Νέο Φάληρο του Πειραιά, έδρα του Ολυμπιακού, χτισμένο κοντά στην ακτή όπου τραυματίστηκε. Υπάρχουν πλατείες Καραϊσκάκη στην Αθήνα και σε πολλές πόλεις, δρόμοι με το όνομα Καραϊσκάκη παντού και ένα μνημείο στην Αράχωβα, όπου κάθε χρόνο τιμάται η νίκη του 1826. Το πορτρέτο του, με την άσπρη φουστανέλα και τα μακριά μαλλιά των κλεφτών, υπάρχει στα σχολικά βιβλία ιστορίας για το 1821, και τα δημοτικά τραγούδια της Ρούμελης τραγουδούν τον θάνατό του. Αν βρεθείτε στον Πειραιά μέρα αγώνα, θα ακούσετε χιλιάδες φωνές να φωνάζουν το όνομά του.

• Πέθανε στις 23 Απριλίου 1827, ανήμερα του Αγίου Γεωργίου, που ήταν η γιορτή του.
• Το παρατσούκλι του «ο γιος της καλογριάς» προερχόταν από την ιστορία ότι η μητέρα του ήταν καλόγρια.
• Ήταν άρρωστος με φυματίωση σε μεγάλο μέρος του πολέμου και παρ' όλα αυτά οδηγούσε τους άντρες του από την πρώτη γραμμή.
• Το 1824 καταδικάστηκε ως προδότης από τους δικούς του· δύο χρόνια αργότερα η ίδια κυβέρνηση τον έκανε αρχιστράτηγο.