Θέμις Μπαζάκα

Η Θέμις Μπαζάκα (στα λατινικά Bazaka ή Mpazaka) γεννήθηκε το 1957· τα ελληνικά βιογραφικά λεξικά αναφέρουν ως τόπο γέννησης τη Θεσσαλονίκη. Οι γονείς της ήταν δάσκαλοι που έπαιρναν μεταθέσεις σε χωριά της Μακεδονίας, κι έτσι, όπως είπε στο «Βήμα» το 2016, πέρασε τα παιδικά της χρόνια σε αυλές χωριών. Στην αρχή δεν ήθελαν να γίνει ηθοποιός, αργότερα όμως τη στήριξαν. Σπούδασε στη δραματική σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη και αποφοίτησε αριστούχος. Θα μπορούσε να μείνει στο θέατρο, αλλά ήθελε να κάνει σινεμά, γι’ αυτό το 1982 μετακόμισε στην Αθήνα και άρχισε να ρωτά πού γίνονταν οντισιόν.

Ένας μικρός τηλεοπτικός ρόλος, η Σίλβια, μια ταραγμένη ζωγράφος στη σειρά Το μινόρε της αυγής, την έκανε γνωστή. Μέσω του ηθοποιού Κωνσταντίνου Τζούμα γνώρισε τον σκηνοθέτη Κώστα Φέρρη και στο Ρεμπέτικο (1983) έπαιξε την Αντριάνα, τη μητέρα της τραγουδίστριας Μαρίκας. Δύο χρόνια αργότερα ήρθαν τα Πέτρινα χρόνια. Έχει πει ότι από το 1985 ως το 1995 έκανε «σινεμά και μόνο σινεμά», 35 ταινίες συνολικά, μερικές φορές δύο ή τρεις τον χρόνο.

Έπειτα, περίπου από το 1996 ως το 2003, έκανε μια παύση από το σινεμά· αργότερα άρχισαν να την επιλέγουν νεότεροι σκηνοθέτες. Έχει παίξει επίσης σε περίπου 23 ελληνικές τηλεοπτικές σειρές και σε πολλές θεατρικές παραστάσεις. Στις 7 Μαρτίου 2016 το γαλλικό κράτος της απένειμε τον τίτλο του Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών.

Τα Πέτρινα χρόνια (1985), σε σενάριο και σκηνοθεσία του Παντελή Βούλγαρη, είναι ελληνόφωνη ταινία εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα. Το 1954 δύο νέοι κομμουνιστές, η Ελένη και ο Μπάμπης, ανήκουν σε ένα παράνομο κόμμα. Ο Μπάμπης συλλαμβάνεται· η Ελένη, που την υποδύεται η Μπαζάκα, κρύβεται για χρόνια στην Αθήνα, αργότερα πιάνεται και οδηγείται στη φυλακή, όπου γεννά το παιδί τους. Το ζευγάρι παντρεύεται μόνο πίσω από τα κάγκελα, και η ιστορία φτάνει ως το τέλος της δικτατορίας το 1974. Τον Μπάμπη υποδύεται ο Δημήτρης Καταλειφός και τη μουσική έγραψε ο Σταμάτης Σπανουδάκης. Στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1985 η ταινία κέρδισε τα βραβεία καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και Α΄ γυναικείου ρόλου για τη Μπαζάκα· στη Βενετία εκείνη πήρε ειδική μνεία, και το ελληνικό κράτος της έδωσε επίσης το κρατικό βραβείο ερμηνείας.

Στο Ρεμπέτικο (1983), το μουσικό δράμα του Κώστα Φέρρη που βασίζεται ελεύθερα στη ζωή της τραγουδίστριας Μαρίκας Νίνου, με τραγούδια του Σταύρου Ξαρχάκου, υποδύεται τη μητέρα της Μαρίκας. Συνεργάστηκε ξανά με τον Βούλγαρη στις Ήσυχες μέρες του Αυγούστου (1991), τρεις ιστορίες μοναχικών ανθρώπων σε μια άδεια Αθήνα, και στο Ακροπόλ (1996), που διαδραματίζεται στον κόσμο του θεάτρου τη δεκαετία του 1950. Στη σκηνή έχει ερμηνεύσει μεγάλους ρόλους: την Αμάντα στον Γυάλινο κόσμο του Τενεσί Ουίλιαμς (2016), τη Λιουμπόφ στον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ στο Θέατρο Δημήτρης Χορν (2019) και έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στο Ξαφνικά πέρσι το καλοκαίρι του Ουίλιαμς (2020).

Για πολλούς Έλληνες η Μπαζάκα είναι ακόμη η Ελένη των «Πέτρινων χρόνων», μιας από τις πιο αγαπημένες ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του 1980· η ίδια θυμάται ότι έκοψε περίπου ένα εκατομμύριο εισιτήρια, και το «Ρεμπέτικο» ακόμη περισσότερα. Η μακρά θεατρική της πορεία τη φέρνει μπροστά σε νέο κοινό στην Αθήνα. Δοκιμάστε το εξής: δείτε μια σύντομη σκηνή από τα «Πέτρινα χρόνια», που είναι στα ελληνικά, με υπότιτλους. Μετά γράψτε στα ελληνικά τρεις απλές δικές σας προτάσεις: «Η Ελένη είναι στην Αθήνα». «Πρώτα…». «Μετά…». Ολοκληρώστε κάθε πρόταση με μια πράξη που βλέπετε πραγματικά, όπως «περπατά» ή «μιλά». Αυτά είναι πλαίσια εξάσκησης, όχι φράσεις από την ταινία.

• Αποφοίτησε αριστούχος από τη δραματική σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, αλλά προτίμησε το σινεμά στην Αθήνα από ένα συμβόλαιο εκεί.
• Μπήκε στο «Ρεμπέτικο» μετά από ένα δείπνο στο σπίτι του σκηνοθέτη Κώστα Φέρρη, όταν οι κύριοι ρόλοι είχαν ήδη δοθεί.
• Έχει πει ότι για δέκα χρόνια έκανε «σινεμά και μόνο σινεμά».
• Το 2016 η Γαλλία την έκανε Ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών, κυρίως για μια παράσταση που παίχτηκε στη Γαλλία.