Ντίνος Ηλιόπουλος

Ο Ηλιόπουλος γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 12 Ιουνίου 1913, σε μία από τις πολλές ελληνικές οικογένειες της πόλης, και πήγε σχολείο στη Μασσαλία πριν εγκατασταθεί στην Αθήνα, την πόλη που οι απλοί της άνθρωποι θα γίνονταν αργότερα οι ήρωές του. Απέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις της δραματικής σχολής του Εθνικού Θεάτρου και σπούδασε σε ιδιωτική σχολή. Ανέβηκε στη σκηνή το 1944, σε μια κωμωδία με τον θίασο της Κατερίνας Ανδρεάδη, και συνέχισε με κωμωδίες και επιθεωρήσεις, τις βραδιές με τραγούδια, νούμερα και πολιτικά αστεία που λάτρευε η πρωτεύουσα. Η σκηνή έμεινε το σπίτι του για την υπόλοιπη ζωή του· ακόμη και στο απόγειο της κινηματογραφικής του δόξας γύριζε στο θέατρο κάθε σεζόν.

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ο ελληνικός κινηματογράφος αναπτύχθηκε γρήγορα. Εταιρείες όπως η Φίνος Φιλμ γύριζαν δεκάδες ταινίες τον χρόνο, και η κωμωδία ήταν αυτό που ζητούσε περισσότερο το κοινό. Ο Ηλιόπουλος έγινε ένα από τα πρόσωπά της, δίπλα σε ηθοποιούς όπως ο Βασίλης Λογοθετίδης, ο Ορέστης Μακρής, ο Κώστας Χατζηχρήστος και, αργότερα, ο Θανάσης Βέγγος. Σε ταινίες όπως Ο γρουσούζης (1952), Ζητείται ψεύτης (1961) και Ο Στρατής παραστράτησε (1969) υποδύθηκε υπαλλήλους, συζύγους και μικροεπαγγελματίες σε κωμικές καταστάσεις. Όταν η χρυσή εποχή των κινηματογραφικών αιθουσών τελείωσε με τον ερχομό της τηλεόρασης γύρω στο 1970, οι ταινίες βρήκαν δεύτερη ζωή στη μικρή οθόνη. Ο Ηλιόπουλος συνέχισε να παίζει στη σκηνή ως τα βαθιά του γεράματα και έγραψε επίσης, μεταξύ άλλων μια αυτοβιογραφία, Ένας Ηλιόπουλος ονόματι Ντίνος. Πέθανε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2001, και ο θάνατός του έγινε αισθητός σε όλη την Ελλάδα σαν την απώλεια ενός παλιού φίλου της οικογένειας.

Η καρδιά της τέχνης του Ηλιόπουλου ήταν ένας τύπος: ο έντιμος, λίγο αγχώδης άνθρωπος της αθηναϊκής μεσαίας τάξης. Μιλάει γρήγορα, ανησυχεί, προσπαθεί να ευχαριστήσει όλους και συνήθως λέει ένα μικρό ψέμα που γίνεται μεγάλο. Το κοινό αναγνώριζε τον εαυτό του σε αυτόν. Η κωμωδία του δεν ήταν ποτέ σκληρή και σπάνια χυδαία· γεννιόταν από τον χρονισμό, από το εκφραστικό του πρόσωπο και το λεπτό, ανήσυχο σώμα του, και από τη συμπάθεια που κρατούσε πάντα για τους ανθρώπους που υποδυόταν.

Στον Γρουσούζη (1952), σε σκηνοθεσία Γιώργου Τζαβέλλα, μοιράζεται την οθόνη με τον Ορέστη Μακρή και τον Μίμη Φωτόπουλο στην ιστορία ενός γκρινιάρη γέρου που βρίσκει ένα μωρό στο κατώφλι του. Στο Ζητείται ψεύτης (1961) η κωμωδία γεννιέται από τα ψέματα, το θέμα που έπαιζε καλύτερα από κάθε άλλον. Στο Μερικοί το προτιμούν κρύο τραγουδά ντουέτο με τη Ρένα Βλαχοπούλου, ένα από τα πιο λαμπερά κωμικά αστέρια της εποχής. Οι ταινίες αυτές ανήκουν σε έναν ολόκληρο κόσμο: την ασπρόμαυρη Αθήνα των δεκαετιών του 1950 και του 1960, με τις καινούργιες πολυκατοικίες της, τα γραφεία της, τις ταβέρνες της και τα θερινά σινεμά της. Για πολλούς Έλληνες σήμερα, το να τις βλέπουν είναι ένας τρόπος να επισκεφθούν τη χώρα των γονιών και των παππούδων τους. Στη σκηνή, στο μεταξύ, ο Ηλιόπουλος έπαιξε κάθε είδους κωμωδία για πάνω από μισό αιώνα, και το θεατρικό κοινό τον ακολουθούσε από ρόλο σε ρόλο.

Ο πιο εύκολος τρόπος να γνωρίσετε τον Ηλιόπουλο είναι να ανοίξετε την ελληνική τηλεόραση ένα απόγευμα Σαββατοκύριακου: οι παλιές ασπρόμαυρες κωμωδίες προβάλλονται ξανά και ξανά, και πολλές βρίσκονται εύκολα στο διαδίκτυο. Ξεκινήστε με το Ζητείται ψεύτης, μια κωμωδία ψεμάτων χτισμένη ολόκληρη γύρω του, ή με τον Γρουσούζη. Οι Έλληνες παραθέτουν συχνά ατάκες από τις παλιές κωμωδίες στην καθημερινή ζωή, όπως σε άλλες χώρες παραθέτουν διάσημες κωμικές σειρές. Το να βλέπει κανείς αυτές τις ταινίες με ελληνικούς υπότιτλους είναι ένας κλασικός τρόπος για όσους μαθαίνουν να ακούσουν τα ευγενικά, καθημερινά ελληνικά της πόλης, και ο Ηλιόπουλος τα μιλάει καθαρά και γρήγορα.

• Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και πήγε σχολείο στη Μασσαλία πριν εγκατασταθεί στην Αθήνα.
• Συνέχισε να παίζει στο θέατρο σε όλη τη μακρά κινηματογραφική του καριέρα.
• Οι ταινίες του, γυρισμένες για τις αίθουσες των δεκαετιών του 1950 και του 1960, βρήκαν δεύτερο, ακόμη μεγαλύτερο κοινό στην τηλεόραση.