Βασίλης Λογοθετίδης

Ο Λογοθετίδης γεννήθηκε το 1898 στο Μυριόφυτο (σήμερα Mürefte, στην Τουρκία), ένα ελληνικό χωριό στις ακτές της Προποντίδας, στην Ανατολική Θράκη, και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη. Νέος ήρθε στην Αθήνα και ανέβηκε στη σκηνή· από το 1919 έπαιξε για πολλά χρόνια στον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη, της μεγάλης ηθοποιού της εποχής, μαθαίνοντας την τέχνη του μπροστά σε λαϊκό κοινό. Η Ελλάδα είχε τότε μια ζωντανή θεατρική ζωή με επιθεωρήσεις, οπερέτες και κωμωδίες, και ένας κωμικός έπρεπε να τραγουδά, να χορεύει και να αυτοσχεδιάζει.

Στον Μεσοπόλεμο έγινε πρωταγωνιστής, και το 1947 ίδρυσε δικό του θίασο, τον οποίο διηύθυνε ως τον θάνατό του και ο οποίος ήταν από τους πιο επιτυχημένους της Αθήνας. Η μεγάλη του δύναμη ήταν η κωμωδία ηθών: έργα για την αθηναϊκή μεσοαστική οικογένεια, τις οικονομικές της έγνοιες, τις ζήλιες της και τα όνειρά της για κοινωνική αξιοπρέπεια. Πολλά από αυτά τα έργα τα έγραψαν γι' αυτόν οι κωμωδιογράφοι Αλέκος Σακελλάριος και Χρήστος Γιαννακόπουλος, και τα έπαιζε για χρόνια με γεμάτες αίθουσες. Η σύντροφός του για πολλά χρόνια, η ηθοποιός Ίλια Λιβυκού, ήταν συχνά η παρτενέρ του στη σκηνή και στην οθόνη.

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ο ελληνικός κινηματογράφος άρχισε να αναπτύσσεται, και από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο Λογοθετίδης μετέφερε τους καλύτερους θεατρικούς του ρόλους στην οθόνη. Σε λιγότερο από δέκα χρόνια γύρισε μια σειρά επιτυχημένων ταινιών που τον έκαναν σταρ γνωστό σε κάθε ελληνικό σπίτι. Δούλευε ακόμη, στο θέατρο και στον κινηματογράφο, όταν πέθανε στο σπίτι του στο Παλαιό Φάληρο, στην Αθήνα, τον Φεβρουάριο του 1960. Ο θάνατός του έγινε αισθητός ως το τέλος μιας εποχής της ελληνικής κωμωδίας.

Η μεγάλη δημιουργία του Λογοθετίδη ήταν ένας τύπος: ο μικρός, τίμιος, λίγο δειλός άνθρωπος της αθηναϊκής μεσαίας τάξης, που θέλει μια ήσυχη ζωή και μπλέκει συνεχώς. Φοβάται τη γυναίκα του, το αφεντικό του και το τι θα πουν οι γείτονες, λέει ψέματα για να ξεμπλέξει και τα κάνει χειρότερα, και στο τέλος νικά η καλή του καρδιά. Το κοινό αναγνώριζε σε αυτόν τον εαυτό του και τους πατεράδες του. Η κωμωδία του δεν ήταν φαρσοκωμωδία με σωματικά αστεία· ζούσε στη φωνή του, στις παύσεις του, στα φοβισμένα του μάτια και στις μικρές, ανήσυχες κινήσεις του.

Οι πιο γνωστές του ταινίες γυρίστηκαν μεταξύ 1952 και 1958, πολλές σε σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου. Στο Ένα βότσαλο στη λίμνη (1952), όπως λέει και ο τίτλος, ένα μικρό γεγονός αρκεί για να ταράξει μια ήρεμη οικογενειακή ζωή. Ακολούθησε η Δεσποινίς ετών 39 (1954), και στην Κάλπικη λίρα (1955) του Γιώργου Τζαβέλλα παίζει την πρώτη από τις τέσσερις ιστορίες της. Ο Ζηλιαρόγατος (1956), επίσης του Τζαβέλλα, είναι η κωμωδία ενός συζύγου που τον βασανίζει η ζήλια. Ένας ήρως με παντούφλες (1958) συνοψίζει όλο τον χαρακτήρα του στον τίτλο του: ένας ήρωας, αλλά του σπιτιού. Οι ταινίες είναι απλές στο ύφος, αλλά η ερμηνεία είναι πρώτης τάξεως.

Ο Λογοθετίδης είναι ο πατέρας της ελληνικής κινηματογραφικής κωμωδίας που έκανε τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 χρυσή εποχή: ηθοποιοί όπως ο Θανάσης Βέγγος, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και ο Ντίνος Ηλιόπουλος δούλεψαν στον κόσμο που εκείνος άνοιξε. Οι ταινίες του προβάλλονται ξανά και ξανά στην ελληνική τηλεόραση, ιδίως τα απογεύματα των γιορτών, και βρίσκονται εύκολα στο διαδίκτυο. Για όποιον μαθαίνει ελληνικά είναι δώρο: οι διάλογοι είναι καθαροί, οι καταστάσεις οικουμενικές, και τα ελληνικά της αθηναϊκής οικογένειας είναι ακόμη τα ελληνικά που ακούμε σήμερα. Ξεκινήστε με τον Ζηλιαρόγατο ή το Ένας ήρως με παντούφλες. Οι Έλληνες ηθοποιοί τον αναφέρουν ακόμη όταν μιλούν για τέλειο κωμικό χρονισμό.

• Γεννήθηκε στο Μυριόφυτο, ένα ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης που σήμερα λέγεται Mürefte και ανήκει στην Τουρκία.
• Οι περισσότερες από τις διάσημες ταινίες του ήταν πρώτα θεατρικές κωμωδίες που είχε ήδη παίξει με τον δικό του θίασο.
• Η σύντροφός του για πολλά χρόνια, η ηθοποιός Ίλια Λιβυκού, έπαιζε συχνά δίπλα του.
• Όλες οι διάσημες ταινίες του γυρίστηκαν τα τελευταία εννέα χρόνια της ζωής του, μεταξύ 1952 και 1958.