Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα

Η Μπουμπουλίνα γεννήθηκε τον Μάιο του 1771 σε μια φυλακή της Κωνσταντινούπολης. Ο πατέρας της, Σταυριανός Πινότσης, καπετάνιος από την Ύδρα, είχε πάρει μέρος στα αποτυχημένα Ορλωφικά του 1770 και κρατούνταν εκεί· η μητέρα της Σκεύω τον επισκεπτόταν όταν ήρθε το μωρό. Ο πατέρας πέθανε λίγο αργότερα, η μητέρα ξαναπαντρεύτηκε έναν Σπετσιώτη, και το κορίτσι μεγάλωσε σ' αυτό το μικρό νησί ανοιχτά της ανατολικής Πελοποννήσου, τότε μια από τις πλουσιότερες ναυτικές κοινότητες του Αιγαίου.

Παντρεύτηκε δύο φορές, και τις δύο με καπετάνιους, και τις δύο φορές χήρεψε όταν ο άντρας της σκοτώθηκε πολεμώντας πειρατές. Ο δεύτερος, ο Δημήτριος Μπούμπουλης, πέθανε το 1811 και της άφησε μια περιουσία και αρκετά πλοία. Κράτησε το όνομά του, ανέλαβε την επιχείρηση και τη διηύθυνε η ίδια, κάτι πρωτάκουστο για γυναίκα της εποχής της, και την έκανε να μεγαλώσει. Όταν οι οθωμανικές αρχές προσπάθησαν να δημεύσουν την περιουσία της, ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη και, σύμφωνα με την παράδοση, εξασφάλισε προστασία μέσω του Ρώσου πρεσβευτή. Γύρω στο 1820 ναυπήγησε στις Σπέτσες μια μεγάλη κορβέτα με δεκαοκτώ κανόνια, τον «Αγαμέμνονα», και λέγεται ότι μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία, τη μυστική οργάνωση που προετοίμαζε την επανάσταση.

Όταν ξέσπασε ο Αγώνας τον Μάρτιο του 1821, έριξε σ' αυτόν τα πλοία της, τα χρήματά της και τους γιους της. Στις εμφύλιες διαμάχες του 1824–25 τάχθηκε με το μέρος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, του οποίου ο γιος Πάνος είχε παντρευτεί την κόρη της Ελένη, και στάλθηκε πίσω στις Σπέτσες σε δυσμένεια. Εκεί, στις 22 Μαΐου 1825, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στο ίδιο της το σπίτι κατά τη διάρκεια καβγά με την οικογένεια Κούτση, αφού ο γιος της είχε κλέψει την κόρη τους.

Ο πόλεμος της Μπουμπουλίνας δόθηκε στη θάλασσα. Τον Μάρτιο του 1821 ύψωσε τη σημαία της επανάστασης στον «Αγαμέμνονα» μέσα στο λιμάνι των Σπετσών και με τον δικό της μικρό στόλο πήρε μέρος στον ναυτικό αποκλεισμό του Ναυπλίου, του ισχυρότερου οθωμανικού φρουρίου της Πελοποννήσου, που οι νησιώτες κράτησαν πάνω από έναν χρόνο ώσπου η πόλη έπεσε στα τέλη του 1822. Τα πλοία της συμμετείχαν και στην πολιορκία της Μονεμβασιάς, που παραδόθηκε το καλοκαίρι του 1821. Ο πόλεμος τής κόστισε ακριβά από την αρχή: ο μεγαλύτερος γιος της, ο Γιάννης Γιάννουζας, σκοτώθηκε σε μάχη κοντά στο Άργος το 1821.

Τον Σεπτέμβριο του 1821 ήταν παρούσα στην άλωση της Τριπολιτσάς, της οθωμανικής πρωτεύουσας της Πελοποννήσου, όπου οι ελληνικές δυνάμεις έσφαξαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Η παράδοση των Σπετσών θέλει να μπήκε έφιππη στην πόλη και να προστάτεψε η ίδια τις γυναίκες του χαρεμιού του πασά από τη σφαγή. Είτε αληθεύει κάθε λεπτομέρεια είτε όχι, η φήμη της ανάμεσα στους αγωνιστές ήταν πραγματική: οι ξένοι φιλέλληνες που τη συνάντησαν έγραψαν γι' αυτήν με έκπληξη, και το πορτρέτο της από τον δανικής καταγωγής καλλιτέχνη Adam Friedel, με μαντίλι και αυστηρό, αγέλαστο πρόσωπο, έγινε η εικόνα της γυναίκας-πολεμίστριας της Επανάστασης.

Τα πλήρωσε όλα η ίδια. Πλοία, πληρώματα, μπαρούτι και τροφή για τους αγωνιστές κατάπιαν το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της, και όταν πέθανε της είχαν μείνει λίγα. Αυτό που άφησε ήταν το παράδειγμα: μια Ελληνίδα που, στα πενήντα της, διοικούσε άντρες στη θάλασσα και την υπάκουαν.

Στις Σπέτσες το αρχοντικό της πάνω από το παλιό λιμάνι είναι το Μουσείο Μπουμπουλίνας, που το διαχειρίζονται οι απόγονοί της, με το πορτρέτο, τα όπλα και τα έπιπλά της· ένα χάλκινο άγαλμά της στέκει στην προκυμαία της Ντάπιας, και κάθε Σεπτέμβριο η γιορτή της Αρμάτας αναπαριστά τη ναυμαχία του 1822 καίγοντας ένα πλοίο στον κόλπο. Σχεδόν κάθε ελληνική πόλη έχει μια Οδό Μπουμπουλίνας· εκείνη της Αθήνας, δίπλα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, είναι η πιο γνωστή. Το πρόσωπό της ήταν στο νόμισμα της μίας δραχμής από το 1988 μέχρι το ευρώ, και τα παιδιά του δημοτικού ντύνονται Μπουμπουλίνα, με μαντίλι και όλα, για την παρέλαση της 25ης Μαρτίου. Το 2018 το Πολεμικό Ναυτικό τής απένειμε τιμητικά τον βαθμό της υποναυάρχου. Το όνομα έχει μπει ακόμη και στη γλώσσα: μια τολμηρή, δυναμική γυναίκα λέγεται «μια Μπουμπουλίνα». Στην ταινία Μπουμπουλίνα του 1959 πρωταγωνίστησε η Ειρήνη Παπά.

• Γεννήθηκε σε φυλακή της Κωνσταντινούπολης, όπου η μητέρα της επισκεπτόταν τον φυλακισμένο πατέρα της.
• Και οι δύο σύζυγοί της ήταν καπετάνιοι που σκοτώθηκαν από πειρατές· ο δεύτερος της άφησε τα πλοία και το όνομα με το οποίο έγινε διάσημη.
• Πολέμησε με δικά της έξοδα και ξόδεψε σ' αυτό το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της.
• Πυροβολήθηκε σε οικογενειακό καβγά στις Σπέτσες το 1825, τέσσερα χρόνια πριν γίνει η Ελλάδα ανεξάρτητη· το 2018 το Πολεμικό Ναυτικό την ονόμασε υποναύαρχο.