Ρούλα Πατεράκη

Η Ρούλα Πατεράκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Έχει πει ότι το θέατρο δεν ήταν αρχικά δική της επιλογή: γύρω στα δέκα της, οι δάσκαλοι πρόσεξαν το ταλέντο της και οι γονείς της την έστρεψαν στη σκηνή. Η πρώτη της εμφάνιση έγινε σε εκείνη την ηλικία, ως Ισαάκ στη Θυσία του Αβραάμ. Αποφοίτησε από το Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σπούδασε στη δραματική σχολή του Κυριαζή Χαρατσάρη και έπαιξε με τον επαγγελματικό θίασο Ελεύθερο Θέατρο.

Στη Θεσσαλονίκη ήταν ιδρυτικό μέλος του Θεατρικού Εργαστηρίου και στη συνέχεια δημιούργησε τη δική της Επιθεώρηση Δραματικής Τέχνης, που λειτούργησε από το 1978 έως το 1985 ως δραματική σχολή και επαγγελματικός θίασος μαζί. Εκεί σκηνοθέτησε και έπαιξε σε έργα του Τομ Στόπαρντ, του Σάμιουελ Μπέκετ και του Ερρίκου Ίψεν, μεταξύ άλλων. Αφού μετακόμισε στην Αθήνα, ίδρυσε το 1990 το Δραματικό Θέατρο «Ρούλα Πατεράκη».

Ως ηθοποιός έχει ερμηνεύσει πρωταγωνιστικούς ρόλους, όπως τη Ρεβέκκα Βεστ στο Ρόσμερσχολμ του Ίψεν, τη Μαργαρίτα Γκωτιέ στην Κυρία με τις καμέλιες και τη Μόλλυ Μπλουμ από τον Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις. Έχει εμφανιστεί και στον κινηματογράφο, μεταξύ άλλων στην ταινία του Λάκη Παπαστάθη Το μόνον της ζωής του ταξείδιον. Το 2016 σκηνοθέτησε και έπαιξε σε μια σκηνική εκδοχή του Δαμάζοντας τα κύματα στο Εθνικό Θέατρο.

Η Πατεράκη είναι γνωστή για απαιτητικό θέατρο με κέντρο το κείμενο και για πρόβες που μπορεί να κρατήσουν πολλούς μήνες. Ο ηθοποιός Γιάννης Παλαμιώτης, που σπούδασε και δούλεψε μαζί της στη Θεσσαλονίκη, έχει συνδέσει την προσέγγισή της με το στιλιζαρισμένο σκανδιναβικό παίξιμο, τον Γκροτόφσκι και τον Πίτερ Μπρουκ, καθώς και με κινηματογραφιστές όπως ο Μπέργκμαν, ο Ντράγιερ και ο Ταρκόφσκι. Λέει ότι ανέπτυξε το δικό της σύστημα υποκριτικών ασκήσεων μέσα από τον Αύγουστο Στρίντμπεργκ, του οποίου το Προς Δαμασκόν ανέβασε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση το 2016, ως πρώτη ελληνική παράσταση του έργου.

Η δουλειά της με αρχαία κείμενα ενδιαφέρει ιδιαίτερα όσους μαθαίνουν ελληνικά. Για το Εθνικό Θέατρο στην Αρχαία Επίδαυρο το 2008 ένωσε τον Οιδίποδα Τύραννο και τον Οιδίποδα επί Κολωνώ σε μία παράσταση. Ετοίμασε νέα νεοελληνική απόδοση με τον Γιάννη Λιγνάδη αντί να χρησιμοποιήσει υπάρχουσα μετάφραση, κόβοντας μόνο επαναλήψεις και κρατώντας τα χορικά και τους μονολόγους του Οιδίποδα. Το 2014 διασκεύασε την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη ως Το μανιφέστο του πολέμου, Μέρος Α΄, για το Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου, με τέλος τον Επιτάφιο του Περικλή.

Έχει στηρίξει επίσης σύγχρονους Έλληνες θεατρικούς συγγραφείς. Το 2018 σκηνοθέτησε μια τρίωρη «κόκκινη παράσταση» από έντεκα έργα της Λούλας Αναγνωστάκη στην Πειραιώς 260 και το 2019 ολοκλήρωσε μια τριλογία βασισμένη στο Πεθαίνω σα χώρα του Δημήτρη Δημητριάδη με παράσταση μέσα σε ημιτελή σήραγγα του μετρό στον Πειραιά.

Οι παραστάσεις της Πατεράκη δείχνουν πώς το ελληνικό θέατρο κρατά ζωντανά αρχαία και σύγχρονα κείμενα, λέγοντάς τα στη σημερινή γλώσσα. Το ψηφιακό αρχείο του Εθνικού Θεάτρου διατηρεί το πρόγραμμα και φωτογραφίες του Οιδίποδα του 2008, ενώ το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου έχει σελίδες για τα σχέδιά της με τον Θουκυδίδη και την Αναγνωστάκη. Κάντε μια μικρή πρόβα στο σπίτι: διαλέξτε μια πρόταση από το ελληνικό κείμενο της σελίδας, για παράδειγμα «Οι ηθοποιοί διαβάζουν το κείμενο». Διαβάστε τη μία φορά κανονικά και μετά ακολουθήστε δύο οδηγίες ενός συνεργάτη: «πιο αργά» και «πιο δυνατά». Αλλάξτε ρόλους. Αυτές οι οδηγίες είναι δική μας άσκηση, όχι λόγια από τις παραστάσεις της.

• Ο πρώτος της ρόλος, γύρω στα δέκα, ήταν ο μικρός Ισαάκ στη Θυσία του Αβραάμ.
• Πριν σπουδάσει υποκριτική, αποφοίτησε από την Αγγλική Φιλολογία.
• Το σχέδιό της για την Αναγνωστάκη το 2018 παιζόταν παράλληλα με μια ξεχωριστή «λευκή παράσταση» σε άλλη αίθουσα του ίδιου χώρου.
• Μία από τις παραστάσεις της το 2019 έγινε σε ημιτελή σήραγγα του μετρό για μόλις 60 θεατές.