Δανάη Στρατηγοπούλου

Η Δανάη Στρατηγοπούλου γεννήθηκε στο Μεταξουργείο της Αθήνας στις 8 Φεβρουαρίου 1913· ορισμένες πηγές αναφέρουν το 1911. Ο πατέρας της, ο Ιππόλυτος Στρατηγόπουλος, ήταν μηχανικός και δημοσιογράφος. Πέρασε τα παιδικά της χρόνια στη Γαλλία, στο Παρίσι και στη Μασσαλία, και σπούδασε πολιτικές επιστήμες, καθώς και ορθοφωνία και τραγούδι. Η πρώτη της δουλειά ήταν στη δημοσιογραφία. Το 1935 συνόδευσε τον συνθέτη Αττίκ (Κλέωνα Τριανταφύλλου) σε περιοδεία στην Αίγυπτο ως νεαρή δημοσιογράφος και, όπως διηγήθηκε αργότερα, γύρισε επαγγελματίας τραγουδίστρια. Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 έγινε η αγαπημένη του ερμηνεύτρια στη «Μάντρα», τη μουσική σκηνή του στην Αθήνα, και ο Τύπος την αποκάλεσε «αηδόνι του Αττίκ».

Στη γερμανική Κατοχή συνέχισε να τραγουδά και πήρε μέρος στην Αντίσταση, ενώ κρατήθηκε για ένα διάστημα στις φυλακές Αβέρωφ. Στην Αντίσταση γνώρισε τον Γιώργο Χαλκιαδάκη, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1945. Εκείνος πέθανε το 1954 και η Δανάη μεγάλωσε την κόρη τους, τη Λήδα, που έγινε κι αυτή τραγουδίστρια. Ο Αττίκ πέθανε τον Αύγουστο του 1944· η Δανάη συνέχισε να τραγουδά τα τραγούδια του και τα ηχογράφησε ξανά σε δίσκους μακράς διαρκείας.

Η μικρότερη αδελφή της, η Μίρκα, φλαουτίστρια που ζούσε στη Χιλή, την έφερε στο Σαντιάγο. Εκεί δίδαξε ελληνική λαογραφία για πέντε χρόνια στο Πανεπιστήμιο της Χιλής και έφυγε το 1973, λίγο πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα. Στην Αθήνα συνέχισε να γράφει και να μεταφράζει ως τον θάνατό της, στις 18 Ιανουαρίου 2009.

Η Στρατηγοπούλου εργάστηκε με τρεις τρόπους: ως ερμηνεύτρια, ως τραγουδοποιός και ως συγγραφέας. Οι πιο γνωστές ερμηνείες της είναι τραγούδια του Αττίκ, όπως το Ας ερχόσουν για λίγο και τα Μαραμένα τα γιούλια. Ο Αττίκ έγραφε και τη μουσική και τους στίχους· η δική της συμβολή ήταν η φωνή και ο τρόπος του τραγουδιού, δηλαδή η ερμηνεία. Παρτιτούρες των δεκαετιών του 1930 και του 1940, που φυλάσσονται σήμερα στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ), την αναφέρουν ως τραγουδίστρια πολλών ελαφρών τραγουδιών της εποχής. Συνέθεσε και δικά της τραγούδια, περίπου 300 σύμφωνα με δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, και τραγούδησε ελληνικά δημοτικά τραγούδια.

Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει την ποιητική συλλογή Αντιδράσεις (1960) και το βιβλίο Αττίκ (1986), ένα πορτρέτο του συνθέτη που γνώρισε. Στη Χιλή το πανεπιστήμιο εξέδωσε το Cantos de los griegos (Τραγούδια των Ελλήνων, 1973): ελληνικά δημοτικά τραγούδια με τη μουσική τους, σημειώσεις αρμονίας και ισπανικές μεταφράσεις των κειμένων. Μετέφρασε στα ελληνικά τα Alturas de Macchu Picchu (Τα ύψη του Μάτσου Πίτσου) του Πάμπλο Νερούδα, μελοποίησε τέσσερα ποιήματά του για τον δίσκο Danai canta a Neruda (Η Δανάη τραγουδά Νερούδα) και αργότερα μετέφρασε το Canto General και το Estravagario. Η μετάφραση μεταφέρει λέξεις από μια γλώσσα σε άλλη· η ερμηνεία δίνει φωνή σε ένα υπάρχον τραγούδι. Η πορεία της περιέχει και τα δύο.

Η Στρατηγοπούλου μένει στη μνήμη κυρίως ως η φωνή που μετέφερε τα τραγούδια του Αττίκ από τη δεκαετία του 1930 στην εποχή των δίσκων μακράς διαρκείας. Μια βιογραφία της από την Πόπη Μαγουλά-Γαϊτάνου, του 2002, έχει τίτλο Δανάη: Το αηδόνι του έρωτα. Στο Πανεπιστήμιο της Χιλής οι ηχογραφήσεις της από τη δεκαετία του 1960 χρησιμοποιήθηκαν στα μαθήματα νέων ελληνικών, και το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του οργάνωσε βραδιά ακρόασης στη μνήμη της τον Απρίλιο του 2009. Δοκιμάστε κι εσείς: αναζητήστε το όνομα Δανάη Στρατηγοπούλου στο διαδικτυακό Αρχείο Κουνάδη, που τη συνδέει με τραγούδια του ελληνικού ελαφρού τραγουδιού, και ακούστε μια σύντομη ηχογράφηση. Έπειτα γράψτε μια δική σας πρόταση, όπως Η φωνή είναι ήρεμη, ή διαλέξτε άλλο επίθετο. Η πρότασή σας περιγράφει τη φωνή· δεν είναι μετάφραση των στίχων.

• Ταξίδεψε πρώτη φορά με τον Αττίκ ως δημοσιογράφος, όχι ως τραγουδίστρια.
• Οι ηχογραφήσεις της από τη δεκαετία του 1960 χρησιμοποιήθηκαν στα μαθήματα νέων ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Χιλής.
• Η αδελφή της Μίρκα, φλαουτίστρια στο Σαντιάγο, ενέπνευσε το ταξίδι της στη Χιλή.
• Μετέφρασε ποιήματα από τα ισπανικά στα ελληνικά και ελληνικά δημοτικά τραγούδια στα ισπανικά.