Stavros Tsiolis

Stavros Tsiolis lindi në vitin 1937 në Tripoli, qytetin kryesor të Arkadisë në Peloponez; Arkadia u bë më vonë peizazhi i disa prej filmave të tij. Studioi kinema në shkollën Stavrakos në Athinë dhe nga viti 1958 punoi rreth dhjetë vjet si asistent regjisor. Burimet numërojnë midis 54 dhe 56 filmash, shumë prej tyre për Finos Film, studion e madhe të kinemasë popullore greke. Në një intervistë të vitit 2018 tha se sekretet e zanatit i kishte mësuar nga regjisori Giannis Dalianidis.

Filmi i tij i parë i metrazhit të gjatë, Ο μικρός δραπέτης (I arratisuri i vogël), u xhirua për Finos Film me skenarin e tij; zakonisht datohet në vitin 1968, megjithëse disa filmografi japin 1969. Pasuan filma policorë dhe drama sociale, mes tyre Πανικός (Panik, 1969), ndërsa Κατάχρησις εξουσίας (Shpërdorim i pushtetit), i datuar në 1970 ose 1971, pati sukses ndërkombëtar. Pastaj, rreth vitit 1971, u largua nga regjia. U kthye vetëm në vitin 1985, me Μια τόσο μακρινή απουσία (Një mungesë kaq e gjatë).

Që atëherë xhiroi rregullisht deri në vitin 2004. Shkroi gjithashtu drama, të përmbledhura në një vëllim me titull Θεατρικά (Drama), si dhe tekste këngësh për këngëtarë popullorë. Filmi i tij i fundit doli në vitin 2017, kur ishte tetëdhjetë vjeç. Tsiolis vdiq në Athinë më 23 korrik 2019.

Μια τόσο μακρινή απουσία (Një mungesë kaq e gjatë, 1985) është një dramë e errët për dy motra: pas vdekjes së babait, njëra, dikur studente në Gjermani, mbyllet në vetvete, dhe përpjekja e motrës për ta mbrojtur përfundon me rrënimin e saj. Në festivalin e Selanikut të vitit 1985 fitoi një varg çmimesh, përfshirë për aktoret e tij dhe për fotografinë e Giorgos Arvanitis. Pastaj toni i tij ndryshoi. Ακατανίκητοι εραστές (Dashnorët e pathyeshëm, 1988) ndjek një djalë që arratiset nga një jetimore, endet në qendër të Athinës, merr trenin për në Tripoli dhe shëtit nëpër malet e Arkadisë me një grua të re së cilës i është prishur makina, derisa kthehet në shtëpinë e rrënuar të gjyshes. Filmi fitoi çmimet e festivalit për filmin më të mirë dhe regjinë më të mirë dhe u shfaq në Muzeun e Artit Modern në Nju Jork.

Έρωτας στη χουρμαδιά (Dashuri nën palmën e hurmës, 1990) dhe Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε (Ju lutem, zonja, mos qani, 1992), shkruar bashkë me Christos Vakalopoulos, u shpërblyen gjithashtu në Selanik. Në të dytin, dy restauratorë ikonash nga Athina vijnë në një fshat malor të Arkadisë për të riparuar afresket e një kishe bizantine dhe e lënë punën përgjysmë kur vjen dimri. Ας περιμένουν οι γυναίκες (Le të presin gratë, 1998) dërgon tre baxhanakë rreth liqenit Volvi, ndërsa familjet e tyre pushojnë në Thasos. Bashkë me Γυναίκες που περάσατε από δω (Gra që kaluat këtej, 2017) dy të fundit formojnë një trilogji jozyrtare të «grave». Stili i tij mbështetet te humori i butë, dialogu i improvizuar, endja dhe shpesh aktorët joprofesionistë.

Filmat e Tsiolis kujtohen për endjen e tyre pa ngut dhe komedinë e qetë. Në dhjetor 2023 Kinemateka e Selanikut i kushtoi një retrospektivë, Μια τόσο κοντινή παρουσία (Një prani kaq e afërt), ku u shfaqën trembëdhjetë filma të tij dhe u diskutua dixhitalizimi i tyre. Filmat janë në greqisht, por filma të tërë plot dialogë të përditshëm të improvizuar janë të vështirë edhe në nivelin C2, ndaj punoni me skena të shkurtra dhe titra. Provoni këtë: lexoni përmbledhjen në internet të Ακατανίκητοι εραστές (Dashnorët e pathyeshëm) nga Festivali i Filmit i Selanikut, pastaj rrëfeni në greqisht rrugën e djalit, nga jetimorja përmes Athinës dhe trenit për në Tripoli deri në male, duke përdorur πρώτα, έπειτα, ώσπου (së pari, pastaj, derisa). Në fund përshkruani një vend të rrugës me dy fjali.

• Para se të drejtonte filmat e tij, ishte asistent regjisor në më shumë se pesëdhjetë filma.
• Μια τόσο μακρινή απουσία (Një mungesë kaq e gjatë) ishte edhe debutimi në ekran i aktores Pemi Zouni.
• Një fushatë financimi kolektiv për filmin e tij të fundit mblodhi vetëm rreth 8.000 € nga synimi prej 60.000 €; më pas kompania Faliro House ndihmoi që të përfundonte.
• Ishte tetëdhjetë vjeç kur Γυναίκες που περάσατε από δω (Gra që kaluat këtej) u shfaq në festivalin e Selanikut në nëntor 2017.