Antigoni Valaku

Antigoni Valaku lindi në Kavala, në Greqinë veriore, në vitin 1930. Familja e saj u shpërngul në Athinë në 1946, kur ajo ishte gjashtëmbëdhjetë vjeçe. Në vitet e fundit të shkollës ndoqi edhe studion teatrore të regjisorit dhe përkthyesit Vasilis Rotas. Në 1946 debutoi në skenë me trupën e aktorit Aimilios Veakis, si Triantafilia në pjesën e Notis Pergialisit Νυφιάτικο τραγούδι (Këngë dasme). Në fillim të viteve 1950 kritika e njihte për role të freskëta e rinore. Në Teatrin Kombëtar luajti Perditën në Përrallën e dimrit të Shekspirit në 1952 dhe Ismenën në Antigonën e Sofokliut në 1956. Në 1955 ishte Ofelia në Hamletin në Teatrin e Kopshtit Kombëtar në Athinë.

Që nga viti 1956 luajti Ana Frankun në trupën e Kostas Musurisit, rol që i solli Çmimin Marika Kotopuli, dhe në 1958 themeloi trupën e saj. Midis 1953 dhe 1965 luajti në rreth një duzinë filmash, mes tyre Γκόλφω (Golfo, 1955) i Orestis Laskosit. Për dekada punoi edhe në radio dhe televizion, kryesisht në përshtatje dramash, dhe dha mësim rreth njëzet vjet në shkollën e dramës së Teatrit Kombëtar. Mes roleve të saj të vona ishin Sara në Balenat e gushtit në Teatrin Kombëtar në 2001 dhe Madam Flo në 2011. Vdiq në Athinë në nëntor 2013, në moshën 83 vjeç.

Arkivi dixhital i Teatrit Kombëtar e regjistron Valakun në role nga 1952 deri në 2007, dhe lista duket si një hartë e dramës botërore. Shfaqja e saj më e kujtuar është Ηλέκτρα (Elektra) e Sofokliut, e luajtur në përkthimin në greqishte të re të K. Ch. Myrisit dhe me regji të Spiros Evangelatosit. Premiera u dha në teatrin antik të Epidaurit më 9 korrik 1972, dhe shfaqja u rikthye në Odeonin e Herod Atikut në Athinë në 1972, 1973 dhe 1974. Muzikën e shkroi Dimitris Terzakis, ndërsa skenografinë dhe kostumet i projektoi Jorgos Pacas. Shpërndarja e roleve në arkiv e çiftëzon çdo personazh me një interpretues: Valaku si Elektra, Hloi Liasku si Krisotemida, Aleka Kaceli si Klitemnestra, Petros Fisun si Oresti. E luajti përsëri Elektrën për Teatrin Kombëtar në 1981.

Tragjedia antike mbeti në qendër. Ishte Agava te Bakantet dhe Kasandra te Trojanet në 1975, Ifigjenia te Ifigjenia në Tauridë në 1976, Jokasta te Edipi mbret në 1987 dhe Medea në 1993. Përkrah tyre erdhën Zhulieta në 1961, roli kryesor te Maria Stuart në 1986 dhe Nëna Kurajë e Brehtit në 2007. Te Shtëpia e Bernarda Albës e Lorkës kaloi nga Adela, vajza më e vogël, në 1962 te nëna tiranike Bernarda në 1996. Në një intervistë për një gazetë në 2001 foli se si personazhi i saj, Sara, e përballon pleqërinë pa u dorëzuar.

Në qytetin e saj të lindjes një teatër mban emrin e saj: në Kavala shfaqjet njoftohen në Θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου (Teatri Antigoni Valaku). Në varrimin e saj kritiku Kostas Georgusopulos tha se ajo kishte mbuluar gjithë spektrin e gjerë të teatrit botëror, dhe drejtori artistik i Teatrit Kombëtar, Sotiris Hatzakis, e quajti një pikë referimi të vazhdueshme për aktorët më të rinj. Për atë që mëson gjuhën, gjurma më e dobishme është vetë arkivi. Hapni faqen e Ηλέκτρα (1972) në arkivin e Teatrit Kombëtar dhe gjeni seksionin Διανομή (Shpërndarja e roleve): emri i çdo personazhi qëndron pranë emrit të një aktori, të dy në greqisht. Pyesni dhe përgjigjuni: Ποια παίζει τη Χρυσόθεμη; Τη Χρυσόθεμη την παίζει η Χλόη Λιάσκου (Kush e luan Krisotemidën? Krisotemidën e luan Hloi Liasku). Pastaj ktheni pyetjen: Ποιον ρόλο υποδύεται η Αντιγόνη Βαλάκου; (Cilin rol mishëron Antigoni Valaku?)

• Emri i saj është ai i një heroine tragjike, por në Antigonën e Sofokliut në 1956 ajo luajti motrën, Ismenën.
• Te Shtëpia e Bernarda Albës luajti vajzën më të vogël në 1962 dhe nënën 34 vjet më vonë.
• Elektra e saj e vitit 1972 u shfaq për herë të parë në Epidaur dhe u rivu në skenë në Athinë dy verat pasuese.
• Dha mësim rreth njëzet vjet në shkollën e dramës së Teatrit Kombëtar.