Pindari

Pindari lindi rreth vitit 518 p.e.s. në Kinoskefale, një fshat në territorin e Tebës në Beoti, në një familje aristokrate që pretendonte prejardhje nga klani spartan i Egjidëve. Sipas traditës, studioi muzikë dhe poezi në Athinë, dhe oda më e hershme që mund ta datojmë, Pitika e dhjetë, u shkrua më 498 p.e.s., kur ai ishte rreth njëzet vjeç, për një fisnik të ri thesalian. Që atëherë punoi me porosi në mbarë botën greke: ambicia e tij ishte të ishte poeti i gjithë Helladës, jo i një qyteti të vetëm.

Karriera e tij përkoi me luftërat greko-persiane, në të cilat Teba mbajti anën e persëve, një siklet që odet e tij e trajtojnë me kujdes, dhe me epokën e artë të tiranëve të Sicilisë. Më 476 p.e.s. udhëtoi në Sicili dhe shkroi për Hieronin e Sirakuzës dhe Theronin e Akragasit, mecenatët më të pasur të kohës, duke kremtuar kuajt e tyre të garave dhe qerret në Olimpiket dhe Pitiket e para. Shkroi shpesh për familjet aristokrate të Egjinës, njëmbëdhjetë ode gjithsej, dhe për Arkesilaun, mbretin e Kirenës në Libi, dhe kompozoi himne, peanë dhe ditirambe për qytete dhe shenjtërore, mes tyre një ditiramb që lavdëronte «Athinën e ndritur, të kurorëzuar me vjollca, të famshme», për të cilin, thuhet, athinasit e shpërblyen dhe tebanët e gjobitën.

Poezia e tij e fundit e datueshme, Pitika e tetë, kremton një mundës nga Egjina më 446 p.e.s. dhe përmban vargjet më të famshme që shkroi ndonjëherë për brishtësinë njerëzore; ishte rreth shtatëdhjetë vjeç. Thuhet se vdiq në Argos rreth vitit 438 p.e.s. Më shumë se një shekull më vonë, kur Aleksandri e rrafshoi Tebën më 335 p.e.s., urdhëroi që shtëpia e poetit të kursehej.

Dijetarët aleksandrinë e renditën poezinë e Pindarit në shtatëmbëdhjetë libra; katër kanë mbijetuar të plota, Ἐπίνικοι (Odet e fitores), dyzet e pesë poezi të grupuara sipas festave si Ὀλυμπιόνικοι, Πυθιόνικοι, Νεμεόνικοι dhe Ἰσθμιόνικοι. Një epinik interpretohej nga një kor të rinjsh, me lirë dhe aulos, kur fitimtari kthehej në atdhe. Ai përmend fitimtarin, familjen dhe qytetin e tij, kërcen te një mit i lidhur me ta dhe kthehet me sentenca për perënditë, fatin dhe shkurtësinë e lavdisë. Struktura është triadike, strofë, antistrofë dhe epodë, në metra me kompleksitet të madh, dhe gjuha është një dorishte letrare e lartë, plot mbiemra të përbërë dhe kalime të befasishme.

Olimpika e parë (476 p.e.s.), për kalin e garave të Hieronit, Ferenikun, hapet me priamelin e famshëm «Ἄριστον μὲν ὕδωρ» (Më e mira është uji, dhe ari një zjarr që flakëron) dhe rrëfen historinë e Pelopsit dhe garës së tij me qerre për dorën e Hipodamisë. Olimpika e shtatë (464 p.e.s.), për boksierin Diagora të Rodosit, thuhet se u gdhend me shkronja ari në tempullin e Athinasë në Lindos. Pitika e dytë mbyllet me urdhrin «γένοι' οἷος ἐσσὶ μαθών» (bëhu ai që je, pasi ta kesh mësuar), dhe Pitika e tetë (446 p.e.s.) me meditimin se jemi krijesa të një dite, ëndërr e një hijeje, derisa mbi ne të bjerë një shkëlqim i dhënë nga perënditë.

Tema e Pindarit është ἀρετά, përsosuria e trashëguar me gjak dhe e provuar në veprim, dhe fuqia e poetit për ta bërë të pavdekshme; për artin e vet flet me një vetëbesim që asnjë poet grek nuk e arriti, një shqiponjë mes sorrave llafazane.

Pindari e formësoi idenë e odës për dy mijë e pesëqind vjet: Horaci paralajmëronte se kush përpiqet të konkurrojë me të fluturon me krahë dylli, Ronsard, Cowley dhe Hölderlin e imituan dhe e përkthyen, dhe «pindarik» ende do të thotë i lartë, i parregullt dhe i frymëzuar. Në Greqi vargjet e tij kanë hyrë në gjuhë: «Άριστον μεν ύδωρ» citohet kudo ku lavdërohet uji, në krojet dhe në fjalimet për mjedisin, dhe «σκιάς όναρ άνθρωπος» është shprehja e ditur për shkurtësinë e jetës. Lojërat Olimpike të ringjallura i rikthyen Olimpiket në jetën publike: vargje prej tyre lexohen në ceremonitë olimpike dhe shtypen në antologjitë shkollore të lirikës arkaike që përdoren në lice. Në Tebë vizitorët mund të shohin muzeun arkeologjik të qytetit, të rihapur më 2016, dhe në Athinë një rrugë në Kolonaki mban emrin e tij. Faqja e sajtit për Spyros Louis-in, fituesin e parë të maratonës moderne, është plotësuesja e natyrshme e kësaj faqeje.

• Kur Aleksandri i Madh shkatërroi Tebën më 335 p.e.s., kurseu vetëm tempujt dhe shtëpinë e Pindarit, i vdekur prej një shekulli.
• Thuhet se rodianët e gdhendën Olimpikën e tij të shtatë me shkronja ari në tempullin e Athinasë në Lindos.
• Lavdërimi i tij për Athinën «e kurorëzuar me vjollca» gjoja i solli një gjobë nga bashkëqytetarët tebanë dhe një statujë nga athinasit mirënjohës.
• Vetëm katër nga shtatëmbëdhjetë librat e poezisë së tij kanë mbijetuar të plota; një pjesë e madhe e të tjerave u rigjet nga papiruset egjiptiane në shekullin XX.