Marta Karajani

Marta Karajani lindi më 6 nëntor 1939, fëmija i vetëm i prindërve refugjatë nga Ponti, dhe u rrit në Keracini, pranë Pireut; disa burime e japin Pireun ose Athinën si vendlindje. Në moshën tetë vjeç, pas një viti mësimesh në shkollën e kërcimit Morianoff, u pranua në baletin e fëmijëve të Skenës Lirike dhe, kur programi u mbyll, ndoqi mësuesen e saj në një shkollë të re kërcimi. Gjimnazi i saj privat jepte edhe kërcim dhe aktrim. Në një shfaqje shkollore regjisori Orestis Laskos e vuri re dhe e ftoi për një provë filmike në Finos Film. Para se të mbushte shtatëmbëdhjetë vjeç, luajti të dashurën e Alekos Aleksandrakisit në filmin Η Άγνωστος (E panjohura), që doli në 1956. Nuk ndoqi kurrë shkollë drame, por mori licencë aktoreje si «talent i jashtëzakonshëm».

Debutimi skenik erdhi në 1957 në revistën skenike Ελέφαντες και ψύλλοι (Elefantë dhe pleshta), ku njohu Janis Dalianidisin, atëherë aktor dhe kërcimtar. Nga viti 1961 karriera e saj filmike u lidh ngushtë me Dalianidisin dhe Finos Film, dhe nga 1964 deri në 1972 punoi vetëm për Finos. Më pas iu përkushtua teatrit, duke kaluar nga muzikalet dhe komeditë e viteve ’70 dhe ’80 te drama e viteve ’90, dhe u shfaq në seriale televizive që nga 1977. Autobiografia e saj, Ο έρωτας μωρό μου είναι γλέντι (Dashuria, zemër, është festë), doli në 2001. Vdiq më 18 shtator 2022.

Personazhi ekranik i Karajanit mori formë në komeditë dhe muzikalet e Finos Film të viteve 1960. Dalianidisi e vuri për herë të parë në Ζητείται ψεύτης (Kërkohet gënjeshtar, 1961). Μερικοί το προτιμούν κρύο (Disa e preferojnë të ftohtë, 1963), që Finos e paraqet si muzikalin e parë grek, i solli sukses të madh si e fejuara e Dinos Iliopulosit. Më pas u bë fytyrë e përhershme e muzikaleve të Dalianidisit, mes tyre Κάτι να καίει (Diçka digjet, 1964), Κορίτσια για φίλημα (Vajza për t’u puthur, 1965), Ραντεβού στον αέρα (Takim në ajër, 1966), Μια κυρία στα μπουζούκια (Një zonjë në buzuqi, 1968), Γοργόνες και μάγκες (Sirenat dhe çapkënët, 1968) dhe Μαριχουάνα στοπ (Marihuanë stop, 1971). Kërceu në të gjitha, por këndoi vetëm në një: Ο άντρας που θα παντρευτώ (Burri me të cilin do të martohem), nga Mimis Plessas dhe Lefteris Papadopulos, te Sirenat dhe çapkënët.

Me Kostas Vucasin formoi një çift ekranik shumë të dashur, sidomos në Το ανθρωπάκι (Njeriu i vogël, 1969). Πεθαίνω κάθε ξημέρωμα (Vdes çdo agim, 1969) i Nikos Foskolosit i dha rolin e saj të vetëm dramatik në Finos. Finos Film numëron njëzet nga dyzet e dy filmat e saj. Në skenë vuri në dimrin e 1972 një Kabare ambicioz, mori lavdërime në Pirandello, Goldoni dhe Kesselring në vitet ’90 dhe në 2004 luajti Praksagorën në Εκκλησιάζουσες (Gratë në kuvend) të Aristofanit, në turne nëpër festivalet greke deri në Odeonin e Herodit Atik.

Finos Film, që zotëron të drejtat e filmave të saj, ruan në faqen e vet filmografinë e Karajanit, tri homazhe video dhe një përzgjedhje të thënieve të saj; kur ajo vdiq, kompania e përshëndeti si «sirena jonë». Ajo thoshte se të bësh njerëzit të qeshin nuk mësohet: ose e ke ose jo. Ndjesia komike ndoshta është e lindur, por dialogu komik është një klasë e shkëlqyer. Zgjidhni një skenë të shkurtër nga një komedi greqisht e Finos me autorë të shënuar, si Το ανθρωπάκι (Njeriu i vogël), dhe shënoni si personazhet bëjnë një kërkesë, ndërpresin njëri-tjetrin dhe ndryshojnë ton. Pastaj shkruani me fjalët tuaja një shkëmbim të ri prej katër deri në gjashtë replikash për të njëjtën situatë, në vend që të kopjoni skenarin, dhe luajeni me një partner.

• Mori licencë aktoreje si «talent i jashtëzakonshëm» pa ndjekur kurrë shkollë drame.
• Në muzikalet e Dalianidisit kërcente gjithmonë, por këndoi vetëm një herë, te Sirenat dhe çapkënët (1968).
• Në 2002 u kthye në Skenën Lirike me operetën Το κορίτσι της γειτονιάς (Vajza e lagjes), më shumë se pesëdhjetë vjet pas baletit të fëmijëve.
• Komedia e saj e parë antike erdhi vetëm në 2004, kur luajti Praksagorën te Gratë në kuvend e Aristofanit.